સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટે ન્યૂ ઈન્ડિયા એશ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડને અગ્નિ વીમા દાવા તરીકે 2.4 કરોડ ચૂકવવાના રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ પંચ (NCDRC)ના આદેશને રદ કર્યો. સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે વીમા કંપનીનો દાવો નકારવાનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે વાજબી હતો.
ન્યાયાધીશ સંજય કુમાર અને સંજીવ સચદેવાની બેન્ચે વીમા કંપનીની અપીલને મંજૂરી આપતાં જણાવ્યું હતું કે વીમાધારકે તેના દાવાઓના સમર્થનમાં ખોટી માહિતી પૂરી પાડી હતી, જે સ્પષ્ટપણે પોલિસીની શરતોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
સમગ્ર મામલો શું હતો?
આ કેસમાં એક પેપરબોર્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપનીનો સમાવેશ થતો હતો જેની પાસે એક ખુલ્લું યાર્ડ અને ત્રણ વેરહાઉસ હતા. કંપનીએ ન્યૂ ઈન્ડિયા એશ્યોરન્સમાંથી બે ફાયર પોલિસીઓ કાઢી હતી. એક પોલિસી સ્ટોક માટે ₹13 કરોડની હતી અને બીજી બિલ્ડિંગ, પ્લાન્ટ અને મશીનરી માટે 14 કરોડની હતી.
મે 2007 માં, ફેક્ટરીની અંદરના વેસ્ટ પેપર યાર્ડમાં આગ લાગી હતી, જેના કારણે કાચા માલ અને ટીન શેડને નુકસાન થયું હતું. નુકસાન બાદ, કંપનીએ NCDRC સમક્ષ આશરે 7.31 કરોડનો દાવો દાખલ કર્યો હતો, જેમાં 18% વાર્ષિક વ્યાજ હતું.
ખાતામાં છેડછાડના આરોપો
દાવો મળ્યા પછી, વીમા કંપનીએ એક સર્વેયરની નિમણૂક કરી. સર્વેયરએ તેમના અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે આ ઇરાદાપૂર્વકની આગ અને નકલી નુકસાનનો કેસ હોઈ શકે છે, જેના માટે સંપૂર્ણ તપાસની જરૂર છે. આ પછી, એક તપાસ એજન્સીને કામે લગાવવામાં આવી હતી.
અંતિમ સર્વેયરએ વાસ્તવિક નુકસાનનો અંદાજ ફક્ત 46,09,722 આંક્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે વીમાધારકે વધુ દાવો મેળવવા માટે તેના એકાઉન્ટ બુકમાં છેડછાડ કરી હતી. તેના આધારે, વીમા કંપનીએ પોલિસીની શરતો 6 અને 8 ના ઉલ્લંઘનનો ઉલ્લેખ કરીને દાવો નકારી કાઢ્યો હતો.
SC એ NCDRC ના આદેશને ઉથલાવી દીધો
અગાઉ, NCDRC એ તેના નિર્ણયમાં જણાવ્યું હતું કે આગનું કારણ અજ્ઞાત હોવાથી, વીમા કંપનીને આગનું કારણ કે સત્યતા સાબિત કરવાની જરૂર નથી. કમિશનને દાવા પર શંકા કરવાનું કોઈ કારણ મળ્યું નહીં અને વીમા કંપનીને 45 દિવસની અંદર 2.4 કરોડ, વત્તા વ્યાજ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો.
જો સમયમર્યાદા ઓળંગાઈ જાય તો 12% વાર્ષિક વ્યાજ વસૂલવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. વધુમાં, સેવામાં ખામી માટે 3 લાખનો દંડ અને નુકસાન તરીકે 1 લાખનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટે NCDRCના નિર્ણયને ગેરવાજબી ગણાવતા જણાવ્યું હતું કે હકીકતો સ્પષ્ટપણે વીમાધારકની વિરુદ્ધ હતી. કોર્ટે વીમા અધિનિયમ, 1938 ની કલમ 64UM નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે 20,000 કે તેથી વધુના દાવાઓનું મૂલ્યાંકન માન્ય સર્વેયર દ્વારા કરવાનું ફરજિયાત બનાવે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સર્વેયરનો રિપોર્ટ આખરે કોઈપણ પક્ષ માટે બંધનકર્તા નથી, તેમ છતાં તેને નકારવાનો વીમા કંપનીનો વિશેષાધિકાર મનસ્વી રીતે વાપરી શકાય નહીં.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ કિસ્સામાં, પ્રથમ સર્વેયરએ સ્પષ્ટપણે વધુ તપાસની હિમાયત કરી હતી, અને તેથી, બીજા સર્વેયરની નિમણૂક પણ વાજબી હતી.