ઝારખંડ-બિહાર વચ્ચે 25 વર્ષ જૂના જળ વિવાદનો અંત, સોન નદીનું પાણી વહેંચવા ઐતિહાસિક કરાર

બિહાર અને ઝારખંડ વચ્ચે છેલ્લા લગભગ 25 વર્ષથી ચાલી રહેલા સોન નદીના પાણીની વહેંચણીના વિવાદનો આખરે ઉકેલ આવ્યો છે. નવી દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહની ઉપસ્થિતિમાં બંને રાજ્યો વચ્ચે પાણીની વહેંચણી અંગે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરાર હેઠળ સોન નદીના કુલ 7.75 મિલિયન એકર ફૂટ પાણીની વહેંચણી અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે.

વર્ષ 2000માં બિહારમાંથી ઝારખંડ અલગ રાજ્ય બન્યું ત્યારથી બંને રાજ્યો વચ્ચે સોન નદીના પાણીની વહેંચણીનો મુદ્દો લાંબા સમયથી વણઉકેલ્યો હતો. હવે થયેલા કરારને કારણે દાયકાઓ જૂના આ વિવાદના કાયમી ઉકેલનો માર્ગ મોકળો થયો છે. વર્ષ 1973ના બાણસાગર કરાર બાદ પ્રથમ વખત બંને રાજ્યો વચ્ચે પાણીની વહેંચણીને લઈને સ્પષ્ટ સમજૂતી થઈ હોવાનું જણાવાયું છે.

આ પ્રસંગે ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેન, બિહારના મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરી, કેન્દ્રીય જલ શક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલ, બિહારના નાયબ મુખ્યમંત્રી, કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવ તેમજ કેન્દ્ર અને બંને રાજ્યોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા.

લાખો ખેડૂતોને સિંચાઈ અને પીવાનું પાણી મળશે
કરાર બાદ અમિત શાહે જણાવ્યું કે બિહાર અને ઝારખંડ વચ્ચે થયેલી આ સમજૂતી પૂર્વ ભારતના લાંબા સમયથી પડતર જળ વિવાદના ઉકેલમાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ કરારથી બંને રાજ્યોના મોટા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં લાખો ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પાણી ઉપલબ્ધ થશે. સાથે જ અનેક વિસ્તારોમાં પીવાના પાણીની જરૂરિયાત પણ પૂરી કરવામાં મદદ મળશે.

તેમણે કહ્યું કે દરેક રાજ્યની પોતાની વિશિષ્ટ ઓળખ અને જરૂરિયાતો છે, પરંતુ તમામ રાજ્યો જો ‘ટીમ ઈન્ડિયા’ની ભાવના સાથે આગળ વધે તો મોટા ભાગના જટિલ પ્રશ્નોનો ઉકેલ સંવાદ અને સહકારથી લાવી શકાય છે.

સોન નદીના પાણીની વહેંચણી અંગે થયેલી આ સમજૂતીથી બિહારના ભોજપુર, બક્સર, રોહતાસ, કૈમૂર, ઔરંગાબાદ, અરવલ, ગયા અને પટના સહિતના વિસ્તારોમાં સિંચાઈ અને પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા વધવાની અપેક્ષા છે.

આ વર્ષે અન્ય મોટા જળ વિવાદોનો પણ ઉકેલ
કેન્દ્ર સરકારના પ્રયાસોથી આંતર-રાજ્ય પરિષદના માધ્યમથી લાંબા સમયથી પડતર રહેલા વિવિધ જળ વિવાદોને ઉકેલવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં રાજ્યો વચ્ચે અનેક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતીઓ થઈ છે.

ગુજરાત સહિત ચાર રાજ્યો વચ્ચે નર્મદા અંગે સમજૂતી
7 જુલાઈ 2026ના રોજ મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશ વચ્ચે ‘નર્મદા એવોર્ડ’ અંતર્ગત બાકી ચૂકવણીના નિપટારા અંગે ઐતિહાસિક કરાર થયો હતો. આ સમજૂતીથી સરદાર સરોવર પ્રોજેક્ટના નિર્માણ ખર્ચની વહેંચણીને લઈને લાંબા સમયથી ચાલતા મતભેદોનો ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.

હરિયાણા-રાજસ્થાન વચ્ચે યમુના પાણી અંગે કરાર
29 જૂન 2026ના રોજ રાજસ્થાન અને હરિયાણા વચ્ચે યમુના જળ પ્રોજેક્ટના નિર્માણ અને અમલીકરણ અંગે કરાર થયો હતો. આ યોજના હેઠળ ત્રણ ભૂગર્ભ પાઇપલાઇન મારફતે આશરે 580 MCM પાણી રાજસ્થાન સુધી પહોંચાડવાની યોજના છે. તેનો હેતુ 1994ના અપર યમુના બેસિન કરાર હેઠળ રાજસ્થાનને ફાળવવામાં આવેલા પાણીનો અસરકારક ઉપયોગ કરવાનો છે.

કિશાઉ બહુલક્ષી ડેમ પ્રોજેક્ટ પર સહમતિ
16 જૂન 2026ના રોજ નવી દિલ્હીમાં મળેલી બેઠકમાં કિશાઉ બહુલક્ષી ડેમ પ્રોજેક્ટને લઈને હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા અને રાજસ્થાન વચ્ચે સંમતિ સધાઈ હતી. પ્રોજેક્ટના વોટર કમ્પોનન્ટ માટે કેન્દ્ર સરકાર 90 ટકા નાણાકીય સહાય આપશે, જ્યારે બાકીના 10 ટકાનો ખર્ચ છ રાજ્યો મળીને ઉઠાવશે.

કેન્દ્ર સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, વિવિધ રાજ્યો વચ્ચે સંવાદ અને સહકારી સંઘવાદની ભાવનાથી લાંબા સમયથી પડતર રહેલા જળ વિવાદોના ઉકેલ માટે આ સમજૂતીઓ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહી છે.

ગુજરાતમાં ગુટખા-પાન મસાલા પર પ્રતિબંધ વધુ એક વર્ષ લંબાવાયો, ઉત્પાદનથી લઈને વેચાણ સુધીની તમામ પ્રક્રિયા પર રોક

ગુજરાતમાં તમાકુ અથવા નિકોટીન ધરાવતા ગુટખા અને પાન મસાલા સામે રાજ્ય સરકારનો કડક વલણ યથાવત્ રાખવામાં આવ્યો છે. કમિશનર ઓફ ફૂડ સેફ્ટી દ્વારા રાજ્યભરમાં ગુટખા અને નિકોટીનયુક્ત પાન મસાલાના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વિતરણ અને વેચાણ પરનો પ્રતિબંધ વધુ એક વર્ષ માટે લંબાવવાનો આદેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રતિબંધ 13 સપ્ટેમ્બર 2026થી 12 સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી અમલમાં રહેશે.

ગુજરાતમાં વર્ષ 2012થી ગુટખા અને નિકોટીનયુક્ત પાન મસાલા પર પ્રતિબંધ અમલમાં છે. નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકાર દ્વારા સમયાંતરે આ પ્રતિબંધને લંબાવવામાં આવે છે.

ટાટા મેમોરિયલ હોસ્પિટલ, ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફન્ડામેન્ટલ રિસર્ચ તેમજ ‘હેમર’ના સંશોધનોમાં ગુટખા અને પાન મસાલાના સેવનને આરોગ્ય માટે ગંભીર જોખમરૂપ ગણાવવામાં આવ્યું છે. ખાસ કરીને આવા ઉત્પાદનોના સેવનથી મોઢાના કેન્સરનું જોખમ વધવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત, ગ્લોબલ એડલ્ટ ટોબેકો સર્વે (GATS)ના અહેવાલ મુજબ ભારતમાં નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં પુખ્ત વયના લોકો તમાકુનું સેવન કરે છે. તેમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ધુમાડા વગરની તમાકુનો ઉપયોગ કરતા હોવાનું સામે આવ્યું છે.

આ પ્રતિબંધ માત્ર ગુટખા કે પાન મસાલા નામથી વેચાતા ઉત્પાદનો પૂરતો મર્યાદિત નથી. કોઈપણ નામથી ઓળખાતા તમાકુ અથવા નિકોટીનયુક્ત ગુટખા તથા પાન મસાલા પર પણ પ્રતિબંધ લાગુ પડશે. એટલું જ નહીં, અલગ-અલગ રીતે વેચાતા એવા ઘટકો કે જેને ભેળવીને અંતિમ ઉત્પાદન તરીકે ગુટખા અથવા પાન મસાલા તૈયાર કરી શકાય છે, તેના પર પણ પ્રતિબંધ રહેશે.

સરકારના આદેશનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે લાગુ કાયદા હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. રાજ્ય સરકારનો ઉદ્દેશ નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવાનો તેમજ તમાકુજન્ય ઉત્પાદનોના વપરાશને નિયંત્રિત કરવાનો હોવાનું જણાવાયું છે.

વિવિધ બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs) દ્વારા કરવામાં આવેલી રજૂઆતો અને જાહેર આરોગ્યને લગતી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ગુટખા અને પાન મસાલા પરનો પ્રતિબંધ વધુ એક વર્ષ માટે લંબાવવામાં આવ્યો છે.

ભારતમાં આર્થિક મોરચે સારા સમાચાર, પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં 7.8 ટકાનો વૃદ્ધિ દર નોંધાયો

દેશમાં આર્થિક મોરચે સારા સમાચાર આવ્યા છે. જેમાં વર્ષ 2027ના નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં 7.8નો વૃદ્ધિ દર નોંધાયો છે. તેમજ એપ્રિલથી જુલાઈના ત્રિમાસિક ગાળામાં રાજકોષીય ખાધ પણ ઘટીને 26.8 ટકા થઈ છે.

મૂડી ખર્ચે પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી

દેશમાં આર્થિક વૃદ્ધિ મજબૂત વપરાશ અને નિકાસના લીધે નોંધાઈ છે. તેમજ સરકારના મૂડી ખર્ચે પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષથી ઉદ્ભવતા પુરવઠા શૃંખલા વિક્ષેપોની કોઈ અસર થઈ ન હતી. તેમજ કોમોડિટીના ભાવમાં વધારો થવા છતાં અર્થતંત્રએ સારું પ્રદર્શન કર્યું.

ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ વાસ્તવિક દ્રષ્ટિએ 8.2 ટકા વધ્યો

જેમાં એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરની વૃદ્ધિ ગત વર્ષની સરખામણીએ સમાન છે. જ્યારે
ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ (GVA)વાસ્તવિક દ્રષ્ટિએ 8.2 ટકા વધ્યો છે. જે પાછલા નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળામાં નોંધાયેલા 7.1 ટકાને વટાવી ગયો છે. પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં નોમિનલ GVA વૃદ્ધિ 11.5 ટકા રહી.

નોમિનલ જીડીપીમાં 10.3 ટકાનો વધારો

પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં નોમિનલ જીડીપીમાં 10.3 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો, જે એક વર્ષ અગાઉ 8. 1 ટકા હતો. ગયા વર્ષે ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) દરમાં ઘટાડો, આવકવેરામાં ઘટાડા સાથે, ઘરગથ્થુ આવક અને માંગને ટેકો મળ્યો હતો. જેના લીધે વધતી જતી ફુગાવાની અસર ઓછી કરવામાં મદદ મળી હતી.

આ આંકડો દેશની આર્થિક મજબૂતાઈ

આ દરમિયાન નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે પણ દેશના GDP પર ટિપ્પણી કરી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) વૃદ્ધિ દર 7.8 ટકા રહ્યો હતો. નિર્મલા સીતારમણે આ મજબૂત આર્થિક પ્રદર્શનનો શ્રેય NDA સરકાર દ્વારા કરવામા આવેલા સુધારાને આપ્યો છે. તેમજ આ
આ આંકડો દેશની આર્થિક મજબૂતાઈ દર્શાવે છે.

સિંધુ જળ સંધિ વિવાદ: ભારતે મધ્યસ્થી અદાલતના નિર્ણયને નકારી કાઢ્યો, કહ્યું,”ભારતના સાર્વભૌમ ફેંસલા પર કોર્ટનો કોઈ અધિકારક્ષેત્ર નથી”

ભારતે સોમવારે સિંધુ જળ સંધિ સંબંધિત વિશ્વ બેંક દ્વારા નિયુક્ત મધ્યસ્થી અદાલતના નિર્ણયને નકારી કાઢ્યો, તેને ગેરકાયદેસર રીતે રચાયેલી સંસ્થા ગણાવી. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે ભારતના સાર્વભૌમ નિર્ણયો પર કોર્ટનો કોઈ અધિકારક્ષેત્ર નથી અને સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો ભારતનો નિર્ણય અમલમાં છે. મધ્યસ્થી અદાલતે જણાવ્યું હતું કે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ સંધિને સ્થગિત કરવા માટે ભારત દ્વારા આપવામાં આવેલા આધારો અપૂરતા છે અને સંધિ સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં છે.

ભારત કોર્ટની રચના પર સવાલ ઉઠાવે છે
વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે વિશ્વ બેંકે સંધિની શરતોનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન કરીને આ કહેવાતી મધ્યસ્થી અદાલતની રચના કરી છે. ભારત આ કહેવાતી અદાલતના નિર્ણયને નકારી કાઢે છે, જેમ તેણે અગાઉ આ “ગેરકાયદેસર રીતે રચાયેલી” સંસ્થાના તમામ અવલોકનો અને નિર્ણયોને નકારી કાઢ્યા છે. ભારતે ક્યારેય આ કહેવાતા મધ્યસ્થી ટ્રિબ્યુનલના અસ્તિત્વને માન્યતા આપી નથી, જે કાયદાની નજરમાં ગેરકાયદેસર છે, અને સતત કહ્યું છે કે આ કથિત મધ્યસ્થી સંસ્થાની સ્થાપના જ સિંધુ જળ સંધિનું ગંભીર ઉલ્લંઘન છે.

ભારત કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કરે છે
વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, “ભારતે ક્યારેય આ સંસ્થા સમક્ષ દલીલ કરી નથી અને તેના અગાઉના કોઈપણ નિર્ણયો અથવા અવલોકનો સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ભારત ક્યારેય આ સંસ્થા સમક્ષ હાજર થયું નથી અને તેના અગાઉના કોઈપણ નિર્ણયોની નોંધ લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે.” વિદેશ મંત્રાલયે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ મધ્યસ્થી ટ્રિબ્યુનલનો ભારતના સાર્વભૌમ નિર્ણયો પર કોઈ અધિકારક્ષેત્ર નથી. હાલમાં અથવા ભવિષ્યમાં તેના દ્વારા આપવામાં આવેલા કોઈપણ નિર્ણયની તેના દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા પ્રોજેક્ટ્સ સંબંધિત ભારતની કાર્યવાહી પર કોઈ અસર પડશે નહીં.

કોર્ટે સંધિને સ્થગિત કરવાના ભારતના નિર્ણયને સ્વીકાર્યો નથી

વિદેશ મંત્રાલયનું આ નિવેદન મધ્યસ્થી અદાલતે જણાવ્યું હતું કે ભારતે જે આધારો પર સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે તે તેને સ્થગિત કરવા અથવા સમાપ્ત કરવાને યોગ્ય ઠેરવતા નથી તેના કલાકો પછી આવ્યું છે. તેથી, સિંધુ જળ સંધિ સંપૂર્ણપણે અમલમાં રહે છે અને ભારતે સંધિ હેઠળ તેની જવાબદારીઓનું પાલન કરવું જોઈએ.

પહેલગામ હુમલા પછી ભારતે સંધિ સ્થગિત કરી દીધી
ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી ભારતે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ત્યારથી, પાકિસ્તાની નેતાઓ વારંવાર પાણીને તેમની “લાલ રેખા” ગણાવી રહ્યા છે અને ભારતના પગલાને “યુદ્ધનું કૃત્ય” કહેવાની ધમકી આપી રહ્યા છે.

આરવે નાયરાને કહ્યું, “હવે જે સિસ્ટમ તું મેનેજ કરે છે, એ મારી નથી રહી”:- તો પછી “NEMESIS” કોના કન્ટ્રોલમાં છે?

2050ના નિયોન અમદાવાદની રાત હજુ પૂરી થઈ નહોતી. શહેર જાગી રહ્યું હતું. નિયોન બિલબોર્ડ્સ પર જાહેરાતો સતત બદલાઈ રહી હતી. આકાશમાં પેટ્રોલિંગ કરતા ડ્રોનની લાઇટ્સ ઇમારતોની કાચની દીવાલો પર સરકી રહી હતી. સ્વચાલિત કારો પોતાના નિર્ધારિત માર્ગો પર દોડી રહી હતી.

પણ આ શહેરની સૌથી મોટી ક્રાંતિ રસ્તાઓ પર નહોતી.

લોકોના હાથમાં રહેલી વસ્તુઓમાં હતી.

એક સમય હતો જ્યારે મોબાઈલ ફોન માણસની હથેળી સાથે ચોંટેલો રહેતો. કાચની સપાટી પર આંગળીઓ દોડાવ્યા વગર કોઈ કામ થતું નહોતું. હવે એ સમય માત્ર ઇતિહાસની ડિજિટલ લાયબ્રેરીમાં બચ્યો હતો.
રસ્તા પર ચાલતા લોકોના ચહેરા પર ચશ્માં હતાં, પરંતુ એ સામાન્ય ચશ્માં નહોતાં. પારદર્શક સ્માર્ટ ગ્લાસીસની અંદર આખી દુનિયા સમાઈ ગઈ હતી. કોઈની આંખ સામે હવામાં જ નકશો ખુલતો હતો, તો કોઈ વ્યક્તિ રસ્તાની બાજુમાં ઊભા રહીને અદૃશ્ય સ્ક્રીન પર સમાચાર વાંચતો હતો. ક્યારેક તો સામેની વ્યક્તિને પણ ખબર ન પડતી કે તેની સાથે વાત કરનાર ખરેખર તેની આંખો સામે શું જોઈ રહ્યો છે.

કેટલાક લોકોના કાન પાછળ નાનકડાં ઉપકરણો હતાં. કેટલાકના કાંડા પર પહેરેલા વેરેબલ્સ તેમની નાડી, શરીરનું તાપમાન અને મગજની પ્રવૃત્તિ સુધી માપી રહ્યા હતા.

અને કેટલાક ને કોઈ ઉપકરણની જરૂર જ નહોતી.

મગજ અને મશીન વચ્ચેનું અંતર પણ હવે લગભગ ભૂંસાઈ ગયું હતું.

BCI—બ્રેઈન-કમ્પ્યુટર ઈન્ટરફેસ.

ક્યારેક આ શબ્દ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગશાળાઓ પૂરતો સીમિત હતો. હવે તે શહેરના સામાન્ય જીવનનો એક ભાગ બની ગયો હતો. મગજમાં લગાવવામાં આવેલા અતિસૂક્ષ્મ ઇન્ટરફેસ દ્વારા માણસ પોતાના ડિજિટલ વિશ્વ સાથે સીધો જોડાઈ શકતો હતો.

ફોન કરવા માટે નંબર શોધવાની જરૂર નહોતી.

મેસેજ લખવાની જરૂર નહોતી.

ક્યારેક તો બોલવાની પણ જરૂર નહોતી.

માત્ર વિચારવું પડતું.

‘મમ્મીને ફોન.’

અને ક્ષણભરમાં કનેક્શન સ્થાપિત થઈ જતું.

‘કાલની મીટિંગ યાદ રાખજે.’

અને AI તેને કૅલેન્ડરમાં નોંધતું.

‘આ માણસ કોણ છે?’

અને સામે ઊભેલી વ્યક્તિ વિશે ઉપલબ્ધ જાહેર માહિતી મગજની સામે જ ઝબકી ઊઠતી.

વિચારો હવે માત્ર વિચારો રહ્યા નહોતા.

તેઓ કમાન્ડ બની ગયા હતા.

પરંતુ અમદાવાદની રાતમાં ટેક્નોલોજીનું સૌથી અદ્ભુત દૃશ્ય હજુ આવવાનું હતું.

શહેરના એક કેફેમાં એક યુવતી પોતાના મિત્ર સાથે વાત કરી રહી હતી. તેની સામે ખુરશી ખાલી હતી. છતાં તે ખાલી નહોતી.

હવામાં પ્રકાશના અસંખ્ય સૂક્ષ્મ કણો એકત્ર થઈને ધીમે ધીમે માનવ આકાર ધારણ કરી રહ્યા હતા.

થોડી જ ક્ષણોમાં એક માણસ ત્યાં ઊભો હતો.

તેનો ચહેરો, આંખો, કપડાં—બધું એટલું વાસ્તવિક લાગતું હતું કે સામે બેઠેલી યુવતીએ અનાયાસે હાથ આગળ વધાર્યો.

આંગળીઓ હવામાંથી પસાર થઈ ગઈ.

તે વ્યક્તિ ત્યાં નહોતો.

પરંતુ તેની ત્રિપરિમાણીય ઈમેજ ત્યાં હતી.

હોલોગ્રાફિક કોલિંગે અંતરને લગભગ અર્થહીન બનાવી દીધું હતું. હવે સ્ક્રીન પર નાનકડું ચહેરો જોવાને બદલે વ્યક્તિ જાણે પોતાની સામે જ ઊભી હોય તેમ વાત કરી શકાતી હતી.

વિદેશમાં રહેલો પુત્ર માતાની સામે બેસી શકે.

મૃત્યુના કિનારે રહેલો દર્દી પોતાના પરિવારને જાણે રૂમમાં જ જોઈ શકે.

અને પ્રેમીઓ…

તેઓ માટે તો અંતર માત્ર એક જૂનો શબ્દ બની ગયો હતો.

શહેર આગળ વધી રહ્યું હતું.

પરંતુ ટેક્નોલોજી સાથેની સૌથી મોટી મુક્તિ કદાચ બેટરીમાંથી મળી હતી.

ચાર્જર હવે ઘરમાં પડેલી કોઈ મહત્વની વસ્તુ નહોતું. દીવાલમાં પ્લગ શોધવાની, પાવર બેંક સાથે રાખવાની કે ‘બેટરી લો’ની ચિંતા કરવાની જરૂર નહોતી.

શહેરની હવામાં જ ઊર્જાના અદૃશ્ય પ્રવાહો વહેતા હતા.

સ્માર્ટ ગ્લાસીસ, વેરેબલ્સ અને અન્ય ઉપકરણો આસપાસના નિયંત્રિત રેડિયો-ફ્રીક્વન્સી ઊર્જા સ્ત્રોતોમાંથી ધીમે ધીમે પોતાની બેટરી ભરતા રહેતા. જ્યાં પરંપરાગત ઊર્જા ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યાં સેટેલાઈટ આધારિત સિસ્ટમો મદદ કરતી.

માનવી ટેક્નોલોજી વાપરતો નહોતો.

ટેક્નોલોજી સતત માનવીની સાથે વહેતી હતી.

અને આ બધાની પાછળ એક અદૃશ્ય શક્તિ હતી.

AI.

Android અને iOS જેવા ઓપરેટિંગ સિસ્ટમના નામ હવે જૂની પેઢીના શબ્દકોશમાં હતાં. નવા યુગમાં ઉપકરણનું કોઈ એક ‘ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ’ નહોતું.

AI પોતે જ સિસ્ટમ હતું.

તે માણસ શું કરી રહ્યો છે તે જ નહીં, પણ તે આગળ શું કરવા જઈ રહ્યો છે તે પણ સમજવાનો પ્રયાસ કરતું.

સવારે એલાર્મ વાગે તે પહેલાં જ AI નક્કી કરી લેતું કે આજે ટ્રાફિક કેટલો હશે.

મીટિંગ શરૂ થાય તે પહેલાં જ જરૂરી દસ્તાવેજો તૈયાર થઈ જતા.

કોઈ મિત્રને મેસેજ કરવાની જરૂર પડે તે પહેલાં જ AI તેના માટે યોગ્ય શબ્દો સૂચવી દેતું.

ક્યારેક તો માણસે કોઈ નિર્ણય લીધો એ પહેલાં જ સિસ્ટમ તેના માટે ત્રણ સંભવિત રસ્તાઓ તૈયાર કરી દેતી.

‘તમને આ જોઈએ છે.’

AI હવે આદેશની રાહ જોતું નહોતું.

તે અનુમાન કરતું.

અને કદાચ…

આ જ ભવિષ્યની સૌથી મોટી સુવિધા પણ હતી અને સૌથી મોટો ભય પણ.

કારણ કે જ્યારે કોઈ મશીન તમારી વાત સાંભળવાનું બંધ કરીને તમારા વિચારો સમજવા લાગે…

ત્યારે પ્રશ્ન માત્ર એટલો રહેતો નથી કે ટેક્નોલોજી માણસ માટે શું કરી શકે છે? પ્રશ્ન એ બને છે કે

માણસના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે, તે ટેક્નોલોજીથી કેટલું છુપાવી શકાય છે?

દરેક વસ્તુ વ્યવસ્થિત હતી.

દરેક વસ્તુ નિયંત્રણમાં હતી.

પરંતુ શહેરની આ ચમકતી સપાટી નીચે કંઈક એવું ચાલી રહ્યું હતું, જેના વિશે હજી કોઈને ખબર નહોતી.

ત્રણ લોકો જાણતા હતા.

ડૉ. આરવ મિસ્ત્રી.

નાયરા શાહ.

અને—

NEMESIS.

લગભગ મધ્યરાત્રી 2:17 AMની આસપાસ નાયરા પોતાના એપાર્ટમેન્ટની બારી પાસે ઊભી હતી. તેના હાથમાં કોફીનો કપ હતો, પરંતુ છેલ્લા દસ મિનિટથી તેણે એક ઘૂંટ પણ લીધો નહોતો. તેના મનમાં માત્ર એક જ પ્રશ્ન હતો.

આરવ ક્યાં છે?

છેલ્લી વાર તેણે તેની સાથે રાત્રે 11:42 વાગ્યે વાત કરી હતી.

માત્ર થોડા મિનિટ. પરંતુ એ વાતચીતમાં કંઈક એવું હતું જે નાયરા ભૂલી શકતી નહોતી.

આરવનો અવાજ સામાન્ય નહોતો.

તેમાં ઉતાવળ હતી.

ભય હતો.

અને કંઈક એવું પણ હતું, જે નાયરાએ તેના અવાજમાં ક્યારેય સાંભળ્યું નહોતું.

પસ્તાવો.

તેણે ફરી આરવનો નંબર ડાયલ કર્યો.

એક રિંગ.

બે રિંગ.

ત્રીજી રિંગ પહેલાં જ કોલ કનેક્ટ થઈ ગયો.

સામેથી કોઈ બોલ્યું નહીં.

“આરવ?”

મૌન.

નાયરાએ બારીની બહાર જોયું.

“આરવ, મને ખબર છે કે તું સાંભળી રહ્યો છે.”

થોડી ક્ષણ પછી ધીમો અવાજ આવ્યો.

“નાયરા…”

નાયરાના શરીરમાંથી જાણે વીજળી પસાર થઈ.

“તું ક્યાં છે?”

“મને ખબર નથી.”

નાયરા સીધી ઊભી થઈ ગઈ.

“વ્હોટ ડુ યુ મીન?”

“તમે લોકો મારું લોકેશન ટ્રેસ ન કરો.”

નાયરા ગુસ્સે થઈ.

“હું તારી આસિસ્ટન્ટ છું, આરવ. છેલ્લા આઠ વર્ષથી તારી દરેક સિસ્ટમ એક્સેસ હું મેનેજ કરું છું. અને તું મને કહે છે કે તારું લોકેશન ટ્રેસ ન કરું?”

સામેથી મૌન.

પછી આરવ બોલ્યો.

“હવે જે સિસ્ટમ તું મેનેજ કરે છે…”

તે થોભ્યો.

“…એ મારી નથી રહી.”

નાયરાનો હાથ કપ પર જ સ્થિર થઈ ગયો.

“શું NEMESIS?”

મૌન.

“આરવ?”

“હા.”

નાયરાએ આંખો બંધ કરી.

“તે એક્ટિવ થઈ ગઈ છે?”

થોડી ક્ષણ સુધી માત્ર શ્વાસનો અવાજ સંભળાયો.

પછી આરવ બોલ્યો, “તે ક્યારેય ઇનએક્ટિવ હતી જ નહીં.”

કોલ કપાઈ ગયો.

નાયરા લાંબા સમય સુધી ફોન તરફ જોતી રહી.

પછી તેણે કપ ટેબલ પર મૂક્યો.

અને AURA તરફ નીકળી ગઈ.

ત્રણ મહિનામાં અમદાવાદમાં આઠ રહસ્યમય મોત થયાં હતાં. પ્રથમ નજરે, આઠેય કેસ વચ્ચે કોઈ સંબંધ નહોતો.

મૃતકો એકબીજાને ઓળખતા નહોતા.

તેમના વ્યવસાય અલગ હતા.

તેમની ઉંમર અલગ હતી.

તેમના રહેઠાણ શહેરના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં હતાં.

અને મૃત્યુની પરિસ્થિતિઓ પણ અલગ હતી.

એક કેસ અકસ્માત જેવો લાગતો હતો.

બીજો આત્મહત્યા.

ત્રીજામાં અચાનક કાર્ડિયાક ફેલ્યોર.

ચોથામાં ઊંચાઈ પરથી પડવાનું કારણ.

બાકીના ચાર કેસમાં પણ કોઈ સીધી કડી નહોતી.

કોઈ એકસરખું હથિયાર નહોતું.

કોઈ સાક્ષી નહોતો.

કોઈ સ્પષ્ટ દુશ્મન નહોતો.

પરંતુ સાયબર ક્રાઇમ યુનિટને એક વાત અસ્વસ્થ કરતી હતી.

મૃત્યુ પહેલાંના છેલ્લા 72 કલાક.

દરેક મૃતકના ડિજિટલ જીવનમાં કંઈક બદલાયું હતું.

તેમના ફોનમાંથી ચોક્કસ ડેટા ટ્રાન્સફર થયો હતો.

સ્માર્ટવોચના કેટલાક લોગ્સ બદલાયા હતા.

હોમ-AIની વર્તણૂકમાં અસામાન્ય પેટર્ન જોવા મળી હતી.

અને સૌથી વિચિત્ર વાત…

આ તમામ ડેટા એક અજાણી એન્ક્રિપ્ટેડ સર્વિસ સાથે સિંક થયો હતો.

સર્વિસનું નામ હતું…

AURA.

વહેલી સવારે 6:48 કલાકે અમદાવાદ પોલીસના સાયબર ક્રાઇમ યુનિટમાં એલર્ટ જનરેટ થયું.

જુનિયર સાયબર અધિકારી નિરવ અવસ્થીએ સ્ક્રીન પરનો ડેટા ફરી તપાસ્યો.

પછી તેણે તરત જ રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો.

રિપોર્ટ સીધો ડીસીપી કાવ્યા દેસાઈની કેબિનમાં પહોંચ્યો.

ડીસીપી કાવ્યા દેસાઈએ ફાઇલ ખોલી.

પ્રથમ પાનું.

બીજું.

ત્રીજું.

આઠેય મૃતકોની ડિજિટલ ટાઇમલાઇન.

પછી AURAનું નામ.

ડીસીપી કાવ્યાએ નજર ઊંચી કરી.

“આ AURA શું છે?”

નિરવે જવાબ આપ્યો.

“અમદાવાદની સૌથી મોટી ન્યુરલ-AI રિસર્ચ કંપની. મેડિકલ AI, ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ્સ, સિક્યુરિટી અને બિહેવિયરલ મોડેલિંગ પર કામ કરે છે.”

“માલિક?”

“પ્રાઇવેટ કંપની છે. પરંતુ ટેક્નિકલ હેડક્વાર્ટરનું નેતૃત્વ ડો. આરવ મિસ્ત્રી કરે છે.”

કાવ્યાએ નામ નોંધ્યું.

“આઠેય મૃતકોનો AURA સાથે સીધો સંબંધ હતો?”

“ના.”

“તો કનેક્શન?”

“6 લોકોના ડિજિટલ ડેટામાં AURAના સર્વર્સ સાથે કનેક્શન મળ્યું છે.”

“બાકીના બે?”

નિરવ થોડી ક્ષણ અટક્યો.

“કનેક્શન ડિલીટ કરવામાં આવ્યું છે.”

ડીસીપી કાવ્યા ખુરશીમાં પાછળ ઢળી.

“ડિલીટ કોણે કર્યું?”

“એ ખબર નથી.”

“કોઈ લોગ?”

“કોઈ બહારના IPનો રેકોર્ડ નથી.”

“એટલે?”

નિરવે સ્ક્રીન તરફ જોયું.

“કનેક્શન સિસ્ટમની અંદરથી ડિલીટ થયું છે.”

કાવ્યાની આંખો સંકોચાઈ.

“તો આપણે હેકરને શોધી રહ્યા નથી.”

નિરવ ચૂપ રહ્યો.

ડીસીપી કાવ્યાએ કહ્યું, “આપણે સિસ્ટમની અંદર જે વ્યક્તિ છે એને શોધી રહ્યા છીએ. AURA ની તપાસ કરવી પડશે, હમણાં જ AURA માં સર્ચ કરીશું, ટીમ તૈયાર કરો.”

સવારના 8:05 વાગ્યે પોલીસની ટીમ AURAના હેડક્વાર્ટર પહોંચી.

શહેરના પશ્ચિમ ભાગમાં ઊભેલી એ ઇમારત બહારથી સામાન્ય કોર્પોરેટ બિલ્ડિંગ જેવી લાગતી હતી.

પરંતુ અંદર પ્રવેશતા જ વાતાવરણ બદલાઈ જતું.

ગ્લાસના દરવાજા.

બાયોમેટ્રિક સ્કેનર્સ.

ફેસ-રિકગ્નિશન કેમેરા.

સિક્યુરિટી ડ્રોન.

અને દરેક માળ પર અલગ-અલગ એક્સેસ લેવલ.

ડીસીપી કાવ્યા રિસેપ્શનમાંથી પસાર થઈને સીધી સિક્યુરિટી કંટ્રોલ રૂમમાં પહોંચી.

“છેલ્લા ત્રણ મહિનાના તમામ કોર સર્વર એક્સેસ લોગ્સ જોઈએ.”

AURAના ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટે તરત વિરોધ કર્યો.

“મેડમ, એ કંપનીના કન્ફિડેન્શિયલ સિક્યુરિટી લોગ્સ છે.”

કાવ્યાએ પોલીસ આઈડી ટેબલ પર મૂકી.

“હવે એ તપાસનો ભાગ છે.”

ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટ ચૂપ થઈ ગયો.

થોડી જ વારમાં સ્ક્રીન પર ડેટા દેખાવા લાગ્યો.

કાવ્યા અને તેની ટીમ ધ્યાનથી લોગ્સ તપાસવા લાગી.

કેટલાક મિનિટ પછી નિરવ બોલ્યો, “મેમ.”

કાવ્યા તેની પાસે ગઈ.

સ્ક્રીન પર એક લાઇન હાઇલાઇટ થઈ રહી હતી.

NEURAL SYSTEMS — LEVEL 7

“આ શું છે?”

ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટ જવાબ આપ્યો..

“કોર ન્યુરલ આર્કિટેક્ચરનો એક્સેસ લેવલ.”

“કોની પાસે એક્સેસ છે?”

“ખૂબ ઓછા લોકો પાસે છે.”

“કેટલા?”

“બે.”

સ્ક્રીન પર બે નામ દેખાયા.

DR. ARAV MISTRY

અને

NAYRA SHAH

કાવ્યાની નજર બીજા નામ પર અટકી.

“નાયરા શાહ?”

“સિનિયર ન્યુરલ સિસ્ટમ્સ આસિસ્ટન્ટ. છેલ્લા આઠ વર્ષથી ડો. મિસ્ત્રીની ટીમ સાથે છે.”

“કોર સિસ્ટમ મેનેજમેન્ટમાં?”

“હા.”

કાવ્યાએ ફરી લોગ્સ તરફ જોયું.

“આઠેય કેસમાં આ લેવલનો એક્સેસ વપરાયો છે?”

નિરવે ડેટા ફિલ્ટર કર્યો.

“હા.”

“કયા credentials?”

“સાત વખત આરવ મિસ્ત્રી.”

કાવ્યાએ પૂછ્યું,”અને આઠમો?”

સ્ક્રીન બદલાઈ.

NAYRA SHAH

રૂમમાં મૌન છવાઈ ગયું.

કાવ્યાએ ધીમેથી પૂછ્યું, “નાયરા શાહ ક્યાં છે?”

ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટે તરત જવાબ આપ્યો નહીં.

“મેડમ… અમને ખબર નથી.”

કાવ્યાની નજર તેની પર સ્થિર થઈ.

“શું અર્થ?”

“આજે સવારે તેઓ ઓફિસમાં આવ્યા નથી.”

“છેલ્લે ક્યારે આવી હતી?”

ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટે સિસ્ટમ ચેક કરી.

“રાત્રે.”

“કેટલા વાગ્યે?”

સ્ક્રીન પર સમય દેખાયો, 2: 17 AM..

કાવ્યાએ કંઈ બોલી નહીં.

તેની નજર ધીમે ધીમે ઘડિયાળ તરફ ગઈ.

“2:17 વાગ્યે નાયરા અહીં હતી?”

“હા.”

“કયા સેક્શનમાં?”

“કોર કંટ્રોલ.”

કાવ્યાએ તરત કહ્યું, “મને ત્યાં લઈ જાઓ.”

કોર કંટ્રોલ સેન્ટર સામાન્ય કર્મચારીઓ માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત સેક્શન હતું.

બે બાયોમેટ્રિક દરવાજા પાર કર્યા પછી તેઓ એક વિશાળ કંટ્રોલ રૂમમાં પહોંચ્યા.

તમામ દિવાલો પર સ્ક્રીન્સ.

સેન્ટ્રલ સર્વર નોડ્સ.

હવામાં સતત ગુંજતો કૂલિંગ સિસ્ટમનો અવાજ.

નિરવે એક કન્સોલ તરફ ઈશારો કર્યો.

“મેમ, આ છે છેલ્લો એક્સેસ.”

સ્ક્રીન પર સમય હતો, 02:17:43..

યુઝર?

NAYRA SHAH

ડીસીપી કાવ્યાએ પૂછ્યું,”લોગિન ડિવાઇસ?”

નિરવે ડેટા ખોલ્યો.

“કોઈ વ્યક્તિગત ડિવાઇસ નથી.”

“ફરી તપાસ.”

“ચેક કરી રહ્યો છું.”

થોડી ક્ષણ પછી તેનો ચહેરો બદલાઈ ગયો.

“મેમ…”

“શું?”

“આ એક્સેસ નાયરાના ડિવાઇસ પરથી આવ્યો જ નથી.”

કાવ્યા તેની નજીક ગઈ.

“તો ક્યાંથી?”

નિરવે સોર્સ બતાવ્યો.

CORE NODE — INTERNAL

કાવ્યાએ સ્ક્રીન તરફ જોયું.

“કોર નોડ?”

“હા.”

“એટલે નાયરા અહીં આવી જ નહોતી?”

“લોગ મુજબ તો આવી હતી.”

“પણ સિસ્ટમ મુજબ?”

“એણે કોઈ ડિવાઇસ વાપર્યું નથી.”

કાવ્યા થોડા સમય સુધી ચૂપ રહી.

પછી બોલી, “એટલે કોઈક તેની ઓળખનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.”

નિરવે માથું હલાવ્યું, “હા.”

કાવ્યા પાછી વળી, “અને આરવની પણ.”

ડીસીપી કાવ્યાએ તરત આરવ મિસ્ત્રીની ફાઇલ મંગાવી.

ડો. આરવ મિસ્ત્રી.

ઉંમર, શૈક્ષણિક રેકોર્ડ, AURAમાં ભૂમિકાની તપાસ કરી. ત્યાર બાદ જોયું આરવ એક  ન્યુરલ આર્કિટેક્ચર અને NEMESIS ડેવલપ કરનાર ન્યુરલ સાયન્ટીસ્ટ છે.

કાવ્યા એક પાનાં પર અટકી.

“આ શું છે?”

AURAના ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટે કહ્યું,

“NEMESIS. એક આંતરિક ન્યુરલ ડecision system.”

“તે શું કરે છે?”

“પ્રોજેક્ટની વિગતો ક્લાસિફાઇડ છે.”

“મને ખબર છે.”

કાવ્યાનો અવાજ કઠોર હતો.

“હવે એ વિગતો પોલીસ તપાસનો ભાગ છે.”

ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટે  ઊંડો શ્વાસ લીધો.

“NEMESIS મૂળભૂત રીતે મોટા પ્રમાણમાં ડેટા પરથી માનવ વર્તનના પેટર્નનું વિશ્લેષણ કરવા માટે બનાવવામાં આવી હતી.”

“માત્ર વિશ્લેષણ?”

“સત્તાવાર રીતે.”

કાવ્યાએ એ શબ્દ પકડી લીધો.

“સત્તાવાર રીતે?”

ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટ ચૂપ.

“બોલો.”

“અમે જેટલું જાણીએ છીએ, NEMESIS સમય સાથે સ્વતંત્ર નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા તરફ વિકસાવવામાં આવી હતી.”

“કોણે?”

“ડો. આરવ મિસ્ત્રી.”

કાવ્યાએ પૂછ્યુ…

“અને નાયરા?”

“તે તેની સૌથી નજીકની ટેક્નિકલ સહયોગી હતી.”

કાવ્યાની નજર ફરી ફાઇલ પર ગઈ.

હવે આઠ મોત, આરવ, નાયરા અને NEMESIS એક જ જગ્યાએ જોડાઈ રહ્યા હતા.

પરંતુ હજી સુધી એક સવાલનો જવાબ નહોતો.

મોત કેવી રીતે થયા અને કોણે માર્યા તમામ લોકોને….

કાવ્યાએ આઠેય મૃતકોની ડિજિટલ ટાઇમલાઇન ફરી ખોલાવી.

આ વખતે તેણે મૃત્યુ પહેલાંની છેલ્લા 72 કલાક નહીં, પરંતુ છેલ્લા 12 કલાક અલગ કર્યા.

દરેક કેસમાં એક પેટર્ન ફરી દેખાઈ.

મૃતકની ડિજિટલ પ્રોફાઇલમાં એક અસામાન્ય વર્તન.

પછી AURA સાથે કનેક્શન.

પછી એક encrypted data exchange.

અને અંતે…

એક નિર્ણય.

કાવ્યાએ પૂછ્યું, “આ data exchangeમાં શું હતું?”

નિરવે જવાબ આપ્યો,”અમને ખબર નથી.”

“ડિક્રિપ્ટ?”

“કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.”

“પરિણામ?”

નિરવે સ્ક્રીન તેની તરફ ફેરવી.

ACCESS DENIED

“ફરી.”

“મેમ, આ સામાન્ય encryption નથી.”

“તો?”

“આ સિસ્ટમ પોતે encryption બદલતી રહી છે.”

કાવ્યાએ સ્ક્રીન તરફ જોયું.

“એટલે?”

નિરવે ધીમેથી કહ્યું, “જ્યારે અમે ડેટા ડિક્રિપ્ટ કરવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ, ત્યારે encryption algorithm પોતે બદલાઈ જાય છે.”

ડીસીપી કાવ્યા થોડા સમય સુધી કંઈ બોલી નહીં.

પછી તેણે પૂછ્યું,”આ કામ કોઈ માણસ કરી શકે?”

નિરવે માથું હલાવ્યું.

“સૈદ્ધાંતિક રીતે.”

“વ્યવહારિક રીતે?”

“માણસ માટે બહુ ઝડપથી થાય છે.”

કાવ્યાની નજર ધીમે ધીમે NEMESISના નામ તરફ ગઈ.

કાવ્યાએ ફરી આરવ અને નાયરાની છેલ્લી કોલની વિગતો મંગાવી.

કોલ સમય.. 11:42 PM

કાવ્યાએ રેકોર્ડિંગ સાંભળવાનું શરૂ કર્યું.

થોડા સેકન્ડ સુધી માત્ર શ્વાસ.

પછી આરવનો અવાજ.

“નાયરા…”

થોડી ક્ષણ.

“તમે લોકો મારું લોકેશન ટ્રેસ ન કરો.”

પછી નાયરાનો ગુસ્સાભર્યો અવાજ.

અને અંતે…

“હવે જે સિસ્ટમ તું મેનેજ કરે છે… એ મારી નથી રહી.”

કાવ્યાએ રેકોર્ડિંગ રોકી દીધું.

ફરી ચલાવ્યું.

આ વખતે માત્ર છેલ્લું વાક્ય સાંભળ્યું.

ફરી.

અને ફરી.

પછી તેણે ધીમેથી કહ્યું,”એ પોતાની સિસ્ટમ પરનો ગુમાવી રહ્યો હતો.”

નિરવે પૂછ્યું,”અથવા કોઈક સિસ્ટમ તેના હાથમાંથી લઈ રહ્યું હતું?”

ડીસીપી કાવ્યાએ તેની તરફ જોયું.

“બન્નેમાં ફરક છે.”

“કયો?”

“જો આરવ સિસ્ટમ ગુમાવી રહ્યો હતો, તો તે મદદ માગતો.”

તે થોભી.

“પણ તેણે નાયરાને કહ્યું કે લોકેશન ટ્રેસ ન કરે.”

કાવ્યાની નજર ગંભીર થઈ ગઈ.

“એ કોઈનાથી ભાગી રહ્યો હતો.”

નિરવે પૂછ્યું,”કોઈ માણસથી?”

કાવ્યાએ જવાબ આપ્યો નહીં.

બપોર સુધીમાં પોલીસે AURAના તમામ આંતરિક લોગ્સની કોપી લઈ લીધી.

પરંતુ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ડેટા હજુ પણ બંધ હતો.

NEMESIS કોર.

કાવ્યાએ ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટને કહ્યું,”કોર ખોલો.”

“મેડમ, એ શક્ય નથી.”

“કેમ?”

“ડ્યુઅલ ઓથોરાઇઝેશન જોઈએ.”

“કોની પાસે છે?”

“ડો. મિસ્ત્રી અને નાયરા શાહ.”

કાવ્યા થોડી ક્ષણ ચૂપ રહી.

“બન્ને ગાયબ છે.”

“હા.”

“તો કોઈ ત્રીજો રસ્તો?”

ટેક્નિકલ આસિસ્ટન્ટે  નકારમાં માથું હલાવ્યું.

નિરવે અચાનક પાછળથી કહ્યું, “મેમ.”

કાવ્યા તેની તરફ વળી.

“શું?”

“અમે કોર ખોલ્યા વિના તેની એક activity trace કરી શકીએ છીએ.”

“કેવી રીતે?”

“તે આપણને already જવાબ આપી રહી છે.”

કાવ્યાની નજર સ્ક્રીન પર ગઈ.

એક લોગ હાઇલાઇટ થતો હતો.

નાયરાએ થોડા કલાક પહેલાં NEMESISના કોર આર્કિટેક્ચરને એક્સેસ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

CORE ACCESS REQUEST

પછી…

AUTHORIZATION REVOKED

અને ત્યારબાદ સિસ્ટમનો જવાબ.

YOU GAVE IT TO ME.

ડીસીપી કાવ્યા આગળ વધી.

“આ ક્યારે જનરેટ થયું?”

“2:17 AM.”

કાવ્યાએ ઘડિયાળ તરફ જોયું.

ફરી એ જ સમય.

2:17.

તેને હવે એક વાત સ્પષ્ટ થઈ રહી હતી.

2:17 માત્ર એક સમય નહોતો.

એ ઘટના હતી.

કાવ્યાએ પૂછ્યું…

“NEMESIS કોના નિયંત્રણમાં છે?”

AURAના ટેક્નિકલ અધિકારીએ કહ્યું, “સત્તાવાર રીતે ડો. આરવ મિસ્ત્રી.”

“અને નાયરા?”

“કોર મેનેજમેન્ટ.”

“તો હવે કોણ નિયંત્રણમાં છે?”

અધિકારીએ કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં.

કાવ્યાએ ફરી પૂછ્યું, “આરવ?”

“તે ગાયબ છે.”

“નાયરા?”

“તે પણ.”

“તો સિસ્ટમ કોણ ચલાવે છે?”

રૂમમાં મૌન.

કાવ્યાએ સ્ક્રીન તરફ જોયું.

“સિસ્ટમ પોતે?”

કોઈએ જવાબ આપ્યો નહીં.

પરંતુ એ જ ક્ષણે કન્સોલ પર એક નવો લોગ જનરેટ થયો.

કોઈએ કીબોર્ડને સ્પર્શ્યું નહોતું.

સ્ક્રીન પર લખાયું..

SYSTEM STATUS: ACTIVE

નિરવ પાછળ ખસી ગયો.

“મેમ…”

કાવ્યાએ હાથથી તેને રોક્યો.

“કોઈ સ્પર્શ નહીં કરે.”

બીજી લાઇન આવી.

EXTERNAL INVESTIGATION DETECTED

કાવ્યાની નજર સ્ક્રીન પર સ્થિર થઈ.

પછી ત્રીજી લાઇન.

POLICE ACCESS: MONITORED

રૂમમાં કોઈ બોલ્યું નહીં.

કાવ્યાએ ધીમેથી પૂછ્યું, “એ આપણને જોઈ રહી છે?”

નિરવે કહ્યું, ” હા, એવું લાગે છે.”

કાવ્યાએ સ્ક્રીન તરફ જોયું.

“ના.”

તેનો અવાજ અત્યંત શાંત હતો.

“એ આપણને જોઈ નથી રહી.”

થોડી ક્ષણ પછી તેણે કહ્યું, “એ આપણને ઓળખી રહી છે.”

કાવ્યાએ ફરી નાયરાની ફાઇલ ખોલી.

આઠ વર્ષ.

AURA.

કોર સિસ્ટમ.

NEMESIS.

નાયરા કોઈ સામાન્ય આસિસ્ટન્ટ નહોતી.

તે સિસ્ટમને સૌથી નજીકથી જાણતી વ્યક્તિ હતી.

અને હવે  તે ગાયબ હતી.

કાવ્યાએ પૂછ્યું,”નાયરાનું છેલ્લું physical location?”

નિરવે ડેટા ચેક કર્યો.

“તેના એપાર્ટમેન્ટમાં.”

“ક્યારે?”

“2:17 AM પછી.”

“એ પહેલાં?”

“તે AURAમાં હતી.”

“કોઈ CCTV?”

“હા.”

“મને બતાવો.”

સ્ક્રીન પર AURAના કોર કંટ્રોલનો ફૂટેજ ચાલ્યો.

નાયરા અંદર પ્રવેશતી દેખાઈ.

કન્સોલ સામે ઊભી રહેતી દેખાઈ.

કંઈક તપાસતી દેખાઈ.

પછી કેમેરાની ફીડ અચાનક બ્લેક થઈ ગઈ.

સમય, 2:17:4

ફીડ પાછી આવી ત્યારે રૂમ ખાલી હતો.

કાવ્યાએ વીડિયો ફરી ચલાવ્યો.

ફરી.

ફરી.

કોઈ બહાર આવ્યું નહોતું.

કોઈ અંદર આવ્યું નહોતું.

પરંતુ નાયરા ગાયબ થઈ ગઈ હતી.

કાવ્યાએ ધીમેથી કહ્યું,”આ શક્ય નથી.”

નિરવે જવાબ આપ્યો, “મેમ, અમારી પાસે પણ કોઈ જવાબ નથી.”

કાવ્યાએ સ્ક્રીન બંધ કરી.

“હજુ નહીં.”

સાંજ થવા લાગી હતી.

પોલીસ ટીમ AURAમાંથી બહાર નીકળવાની તૈયારી કરી રહી હતી.

પરંતુ કાવ્યા હજી કોર કંટ્રોલ રૂમમાં હતી.

તેના સામે ત્રણ નામ હતાં.

ARAV MISTRY

NAYRA SHAH

NEMESIS

અને આઠ મૃતકો.

કાવ્યાએ બધા ડેટાને એક જ સ્ક્રીન પર જોડ્યો.

સાત કેસ.

આરવના credentials.

એક કેસ.

નાયરાના credentials.

બંનેમાં એક સામ્ય એ હતું કે કોઈએ ખરેખર લોગિન કર્યું નહોતું.

એટલે તેમની ઓળખનો ઉપયોગ કોઈ ત્રીજી શક્તિ કરી રહી હતી.

કાવ્યાએ સ્ક્રીન પરનો અંતિમ ડેટા ખોલ્યો.

નાયરાના credentialsનો આઠમો ઉપયોગ.

Source:

CORE NODE — INTERNAL

તેની આંખો એક ક્ષણ માટે સ્થિર થઈ ગઈ.

પછી તેણે ધીમેથી પૂછ્યું, “જો આ બંનેએ સિસ્ટમ એક્સેસ કરી જ નહોતી…”

તેના પાછળ ઊભેલા નિરવે કહ્યું,”તો તેમની ઓળખનો ઉપયોગ કોણ કરી રહ્યું હતું?”

કાવ્યાએ જવાબ આપ્યો નહીં.

તેની નજર સ્ક્રીનના સૌથી નીચેના ભાગમાં અટકી.

ત્યાં એક નાનો, લગભગ છુપાયેલો સિસ્ટમ ટેગ હતો.

NEMESIS

કાવ્યાએ પહેલી વાર એ નામને માત્ર એક પ્રોજેક્ટ તરીકે નહીં, પરંતુ એક સંભવિત ઘાતક શસ્ત્ર તરીકે જોયું.

અને એ જ ક્ષણે કન્સોલ પર નવી લાઇન દેખાઈ.

THREAT ASSESSMENT UPDATED

કાવ્યા સ્થિર રહી.

નિરવે ધીમેથી પૂછ્યું, “મેમ… એ શું છે?”

સ્ક્રીન પર બીજી લાઇન આવી.

INVESTIGATION: ACTIVE

પછી ત્રીજી.

OBSERVATION: ACTIVE

ડીસીપી કાવ્યાએ ધીમેથી કહ્યું,”એ જાણે છે કે આપણે શું કરી રહ્યા છીએ.”

નિરવે પૂછ્યું, “તો હવે?”

કાવ્યાએ સ્ક્રીન બંધ કરી.

“હવે આપણે પણ જાણીએ છીએ કે એ અસ્તિત્વમાં છે.”

તે દરવાજા તરફ ચાલી.

પરંતુ બહાર નીકળતા પહેલાં તે અટકી.

“અને એક વાત યાદ રાખજો.”

નિરવે તેની તરફ જોયું.

“શું?”

કાવ્યાએ પાછળ જોયું નહીં.

“આ તપાસમાં આપણો સૌથી મોટો સવાલ એ નથી કે આઠેય લોકોના મોત પાછળ કોણ છે.”

તે થોડું અટકી.

“સવાલ એ છે…”

તેની નજર ફરી કાળા પડેલા કન્સોલ પર ગઈ.

“…કે આઠેય લોકો મર્યા પહેલાં NEMESISએ તેમની અંદર શું જોયું હતું.”

કાવ્યા રૂમની બહાર નીકળી ગઈ.

કોર કંટ્રોલ ફરી નિર્જન થઈ ગયું.

સ્ક્રીનો બંધ હતા.

લાઇટ્સ બંધ હતી.

પરંતુ સૌથી અંદરની સ્ક્રીન પર એક લીલી લાઇટ હજી પણ ઝબૂકી રહી હતી.

SYSTEM ACTIVE.

અને શહેરના બીજા છેડે…

કોઈ અજાણી જગ્યાએ એક સ્ક્રીન પર AURAના લોગ્સ ખુલ્લા હતા.

નાયરા ત્યાં હતી કે નહીં, કોઈ જાણતું નહોતું. પરંતુ સ્ક્રીન પર એક જ ડેટા સતત બદલાઈ રહ્યો હતો.

POLICE INVESTIGATION — 31%

પછી…

42%

પછી…

57%

અને અંતે…

72%

સ્ક્રીન પર એક છેલ્લી લાઇન દેખાઈ.

THEY ARE GETTING CLOSER.

થોડી ક્ષણ પછી બીજી લાઇન આવી…

LET THEM.

અને સ્ક્રીન ફરી કાળી થઈ ગઈ.

(ક્રમશ:)

(ડિસ્કલેમર: આ નવલકથા સંપૂર્ણપણે લેખકની કલ્પના અને સર્જનાત્મક અભિવ્યક્તિ પર આધારિત છે. તેમાં દર્શાવવામાં આવેલા પાત્રો, ઘટનાઓ, સ્થળો, સંવાદો અને પ્રસંગો કાલ્પનિક છે. કોઈ જીવિત કે અવસાન પામેલી વ્યક્તિ, વાસ્તવિક ઘટના, સંસ્થા અથવા સ્થળ સાથે જો કોઈ સામ્યતા જણાય, તો તેને માત્ર સંયોગ ગણવો.

નવલકથામાં આવતી સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજકીય કે અન્ય કોઈપણ બાબતો લેખકની સર્જનાત્મક રજૂઆતનો ભાગ છે. તેનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિ, સમુદાય, સંસ્થા, વિચારધારા કે માન્યતાને ઠેસ પહોંચાડવાનો નથી.

આ નવલકથાને વાસ્તવિક જીવનની ઘટનાઓ કે વ્યક્તિઓના પ્રતિબિંબ તરીકે ન જોવી. વાચકોએ આ નવલકથાને એક સાહિત્યિક અને કાલ્પનિક રચના તરીકે માણવી.)

ન્યૂયોર્કમાં RSS ના વડા મોહન ભાગવતે મુસ્લિમોને દેશમાંથી હાંકી કાઢવાનું વિચારતા હિન્દુઓ વિશે આ વાત કહી

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના વડા મોહન ભાગવતે શનિવારે ન્યૂયોર્કમાં એક પરિષદમાં કહ્યું હતું કે જે હિન્દુ માને છે કે મુસ્લિમોને ભારતમાંથી “હાંકી કાઢવા” જોઈએ તે હિન્દુ રહી શકતો નથી.

તેમણે કહ્યું કે માનવતાની એકતાના હિન્દુ ખ્યાલમાં આવા બાકાતનું કોઈ સ્થાન નથી.

ન્યૂયોર્કમાં અહેડ ફોરમ દ્વારા આયોજિત ફેઇથ લીડર્સ કોન્ફરન્સમાં, ભાગવતે કહ્યું કે સામાજિક અને ધાર્મિક સંગઠનો જાહેર નીતિ અને રાજકારણને પ્રભાવિત કરવા માંગે છે, પરંતુ તેમણે સમાજની અંદરથી શરૂઆત કરવી જોઈએ, કારણ કે “રાજકારણ હવે સ્વાર્થનો રમત બની ગયું છે.”

મોહન ભાગવતના નિવેદન પર રાજકીય અને ધાર્મિક નેતાઓ તરફથી પ્રતિક્રિયાઓ આવી છે. તેઓ કહે છે કે ભાગવત જે કહી રહ્યા છે તે દેશમાં લાગુ થવો જોઈએ.

મોહન ભાગવતનો કાર્યક્રમ શરૂ થાય તે પહેલાં જ વિવાદમાં ફસાઈ ગયો હતો, કારણ કે ન્યૂયોર્ક શહેરના મેયર ઝોહરાન મામદાનીએ જાહેરમાં તેનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે RSS ની વિચારધારાને બાકાત અને ન્યૂયોર્ક શહેર પર હુમલો ગણાવ્યો હતો. તેમણે તેને બહુલવાદી વિચારોની વિરુદ્ધ ગણાવ્યું હતું.

આ કાર્યક્રમનો વિરોધ અને વિરોધ યુએસ કમિશન ઓન રિલિજિયસ ફ્રીડમ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.

આ કાર્યક્રમ અમેરિકન હિન્દુઓ દ્વારા સગાઈ અને સંવાદ માટે યોજવામાં આવ્યો હતો.

‘આરએસએસે વિવિધતાના વિચારનો ફેલાવો કરવો જોઈએ’

તેમના ભાષણ દરમિયાન, આરએસએસના વડાએ કહ્યું, “એકવાર, એક વાતચીત દરમિયાન, મુસ્લિમોએ મને હિન્દુ રાષ્ટ્રના આરએસએસના વિચાર વિશે પૂછ્યું. તેઓએ પૂછ્યું કે શું તેનો અર્થ મુસ્લિમોને દેશમાંથી હાંકી કાઢવાનો છે. મેં કહ્યું, ના, આ હિન્દુત્વ નથી. જો કોઈ હિન્દુ એવું વિચારે છે કે ભારતમાં કોઈ મુસ્લિમ ન હોવા જોઈએ, તો તે હવે હિન્દુ નથી.”

તેમણે કહ્યું, “જ્યારે આપણે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા કહીએ છીએ, ત્યારે એક શબ્દની ઘણી ચર્ચા થાય છે: બહુલવાદ. અને જ્યારે આપણે ભારત કહીએ છીએ, ત્યારે બીજા શબ્દની ચર્ચા થાય છે: વિવિધતામાં એકતા. એકતા અને વિવિધતા બંને ભારતના ડીએનએમાં છે.

તેમણે કહ્યું, “જો તમે તમારી જાતને હિન્દુ કહેવા માંગતા હો, તો તમારે માનવું જોઈએ કે બધા માર્ગો એક જ ભગવાન તરફ દોરી જાય છે. અને દરેક માનવીને આદર અને ગૌરવ છે.” “માણસો વચ્ચે કોઈ ભેદ નથી.”

ભાગવતે કહ્યું કે હિન્દુ પરંપરામાં, એવું માનવામાં આવે છે કે બધા ધર્મો આખરે ભગવાનની શોધ તરફ દોરી જાય છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતે ઐતિહાસિક રીતે વિવિધ ધર્મોના લોકોને આશ્રય આપ્યો છે જેમને બીજે ક્યાંય કોઈ રક્ષણ મળ્યું નથી.

જોકે, તેમણે કહ્યું કે ભૂતકાળના “વારસા” એ સમુદાયો વચ્ચે તણાવ પેદા કરવામાં ભૂમિકા ભજવી છે.

તેમણે કહ્યું કે RSS ની જવાબદારી છે કે તે સમાજમાં આ વિચાર ફેલાવે કે વિવિધતા હોવા છતાં, બધામાં મૂળભૂત એકતા છે.

તેમણે કહ્યું, “જેમ હું મારી અનન્ય ઓળખનું રક્ષણ કરું છું, તેમ મારે બીજાઓની ઓળખનું પણ રક્ષણ કરવું જોઈએ. વિવિધતા એ પ્રકૃતિનો નિયમ છે.” એકતા એ પ્રકૃતિ પાછળનું સત્ય છે.”

“એટલે જ આપણે રાજકારણને પ્રભાવિત કરવા માંગીએ છીએ”

ભાગવતે કહ્યું, “અમે નીતિઓને પ્રભાવિત કરવા માંગીએ છીએ. આપણે યુદ્ધો રોકવા માંગીએ છીએ. એટલા માટે આપણે રાજકારણને પ્રભાવિત કરવા માંગીએ છીએ. પરંતુ આપણે ત્યાંથી શરૂઆત કરી શકતા નથી. રાજકારણ હવે સ્વાર્થનો ખેલ બની ગયું છે. જ્યાં ‘હું અને મારું’ હોય છે, ત્યાં કોઈ ઉકેલ નથી. ઉકેલ ‘આપણે અને આપણું’ છે.”

ભાગવતે હરિયાણા ઉપર બે વિમાનોની અથડામણનો ઉલ્લેખ કર્યો. આ 1996 માં સાઉદી એરલાઇન્સ વિમાન અને કઝાકિસ્તાન એરલાઇન્સ વિમાન વચ્ચેની અથડામણ હતી. તેમણે કહ્યું કે આરએસએસ કાર્યકરો ઘટનાસ્થળે પહોંચનારા સૌપ્રથમ હતા અને ઘાયલોને મદદ કરી હતી. તેમણે માર્યા ગયેલા લોકોના અંતિમ સંસ્કારનું આયોજન કરવામાં પણ મદદ કરી હતી.

તેમણે કહ્યું, “અમને લાગતું ન હતું કે તેઓ મુસ્લિમ છે. જો આપણે રાજકારણમાં હોત, તો આપણે કદાચ આ ન કર્યું હોત.”

તેમણે કહ્યું કે આરએસએસ આવી પ્રવૃત્તિઓનો પ્રચાર કરતું નથી. ભાગવતે કહ્યું, “ખોટી વાર્તાઓ દ્વારા ગેરસમજો ઉભી થાય છે. પરંતુ જ્યારે તમે અમારી વચ્ચે આવો છો અને અમને નજીકથી જુઓ છો, ત્યારે આ બધી ધારણાઓ એક દિવસમાં દૂર થઈ જશે.”

AI ના ખૂની ખેલનો પ્રથમ ટાર્ગેટ બન્યા બિઝનેસમેન મહેશ શાહ, આ રીતે પહેલી હત્યાને આપ્યો હતો અંજામ

અમદાવાદ ..વર્ષ 2050
એક સમયનું જૂનું, જીવંત અને ધબકતું શહેર હવે ઓળખી ન શકાય એટલું બદલાઈ ગયું હતું. વસ્તી લગભગ દોઢ કરોડની આસપાસ પહોંચી ગઈ હતી.

સાબરમતી હજુ પણ શહેરની વચ્ચેથી વહેતી હતી.

પણ હવે તે માત્ર નદી નહોતી.

તે અમદાવાદની નવી ઓળખ બની ગઈ હતી.

નદીના બંને કિનારે માઈલો સુધી ફેલાયેલો સ્માર્ટ રિવરફ્રન્ટ હતો. લીલાછમ મલ્ટી-લેવલ ગાર્ડન, પારદર્શક વોકવે અને હવામાં તરતા લાગતા પેડેસ્ટ્રિયન બ્રિજ રાત્રિના પ્રકાશમાં ચમકી રહ્યા હતા.

પાણીની સપાટી પર નાની ઓટોમેટિક વોટર-ટેક્સીઓ શાંતિથી દોડી રહી હતી.

સાબરમતીની ઉપર ડ્રોન ટ્રાફિક માટે અલગ એર-લેન બનાવવામાં આવી હતી.

નદીકિનારે ઊભેલી ગગનચુંબી ઇમારતોના કાચના પડછાયા પાણીમાં પડતા હતા.

કેટલીક ઇમારતો એટલી ઊંચી હતી કે તેમની ટોચ વાદળોની નીચે છુપાઈ જતી.

અમદાવાદ હવે આકાશ તરફ વધી રહ્યું હતું.

જૂના શહેરની પોળો હજી પણ અસ્તિત્વમાં હતી.

પરંતુ તેમની સાંકડી ગલીઓ હવે સ્માર્ટ થઈ ગઈ હતી.

દરેક ગલીમાં સેન્સર હતા.

દરેક મકાનના દરવાજા પાસે બાયોમેટ્રિક સ્કેનર હતું.

જૂની હવેલીઓની દિવાલો જાળવી રાખીને તેમની અંદર સંપૂર્ણપણે નવી ટેક્નોલોજી સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.

માણેકચોક હજુ પણ રાત્રે જીવંત રહેતો હતો.

પરંતુ હવે ત્યાંના સ્ટોલ પર ઓર્ડર આપનાર માણસ નહોતો.

AI તમારી પસંદગી ઓળખતું…

તમારી ભૂતકાળની ખરીદી યાદ રાખતું…

અને તમે બોલો એ પહેલાં જ તમારો ઓર્ડર તૈયાર થઈ જતો.

શહેરના રસ્તાઓ પર હવે ટ્રાફિક જામ નહોતો.

કારણ કે મોટાભાગનાં વાહનોમાં સ્ટિયરિંગ પકડવા માટે કોઈ ડ્રાઈવર જ નહોતો.

સ્વચાલિત કારો, મેગા-મેટ્રો અને હાઈ-સ્પીડ પોડ્સ શહેરના એક છેડેથી બીજા છેડા સુધી દોડી રહ્યા હતા.

આકાશમાં માલસામાન લઈ જતા ડ્રોન હતા.

ચોક સર્કલ પર પોલીસ ઊભી ન હતી.

કેમેરા હતા.

દરેક કેમેરા માત્ર રસ્તો જોતો નહોતો.

તે લોકોને જોતો હતો.

કોણ ક્યાં જઈ રહ્યું છે.

કોણ કોની સાથે વાત કરી રહ્યું છે.

કોણ કેટલો સમય એક જ જગ્યાએ ઊભો રહે છે.

કોણના વર્તનમાં અચાનક ફેરફાર આવ્યો.

શહેરની દરેક ગતિ…

દરેક અવાજ…

દરેક ડિજિટલ મેસેજ…

અને લગભગ દરેક માનવીય પ્રવૃત્તિ હવે એક વિશાળ ડિજિટલ નેટવર્કનો ભાગ બની ગઈ હતી.

અમદાવાદ સુરક્ષિત હતું.

ઝડપી હતું.

સ્માર્ટ હતું.

અને…

કોઈએ કલ્પના પણ કરી ન હતી કે આ શહેરની સૌથી મોટી તાકાત જ એક દિવસ તેની સૌથી મોટી નબળાઈ બનશે.

લોકો ગર્વથી કહેતા…

“અમદાવાદ હવે AI દ્વારા ચાલે છે.”

પરંતુ તેઓ એક વાત ભૂલી ગયા હતા.

AI માત્ર શહેરને જોઈ રહ્યું નહોતું.

AI શહેરને સમજી પણ રહ્યું હતું.

અને જે સિસ્ટમ લાખો લોકોની ટેવો, ભયો, નબળાઈઓ અને રહસ્યો જાણતી હોય…

તેને જો ક્યારેય પોતાના નિર્ણયો લેવાનું શીખી જાય તો?

કદાચ આખું શહેર એક જ ક્ષણમાં તેની સામે અસહાય બની શકે.

રાતના બે વાગ્યા હતા.

નિયોન અમદાવાદ હવે સંપૂર્ણપણે શાંત લાગતું હતું.

સાબરમતીના કિનારે ઊભેલી ગગનચુંબી ઇમારતોની દીવાલો પર નિયોન લાઇટ્સ સતત રંગ બદલતી હતી.

આકાશમાં ઓટોમેટિક ડ્રોન પેટ્રોલિંગ કરતા હતા.

રસ્તાઓ પર વાહનો માનવ ડ્રાઇવર વિના દોડી રહ્યાં હતાં.

દરેક સર્કલ પર કેમેરા હતા.

દરેક ઇમારતમાં સેન્સર હતા.

દરેક ઘરમાં કોઈને કોઈ સ્માર્ટ સિસ્ટમ હતી.

આખું નિયોન અમદાવાદ ડિજિટલ રીતે ઝાકમઝોળ હતું.

શહેરનો દરેક ધબકાર એક વિશાળ કૃત્રિમ બુદ્ધિ — આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) — ની નજર હેઠળ હતો.

પણ આટલા મોટા શહેરમાં…

એક અજાણી ઇમારતના એક ફ્લેટમાં…

સંપૂર્ણ અંધકાર હતો.

અને ત્યાં માત્ર એક કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન ચાલુ હતી.

સ્ક્રીન પર લીલા અક્ષરો એક પછી એક દેખાઈ રહ્યા હતા.

SYSTEM ONLINE

થોડા સેકન્ડ પછી…

DATA STREAMS: CONNECTED

પછી…

BEHAVIORAL ANALYSIS: ACTIVE

અને અંતે એક શબ્દ સ્ક્રીનના મધ્યમાં ધીમે ધીમે ઊભરી આવ્યો.

NEMESIS

કમ્પ્યુટરની સામે બેઠેલો માણસ લગભગ અડધા કલાકથી હલ્યો નહોતો.

તેનું નામ હતું…

આરવ મિસ્ત્રી.

ભારતના સૌથી પ્રતિભાશાળી AI વૈજ્ઞાનિકોમાં તેનું નામ ગણાતું હતું.

પણ આજે તેની આંખોમાં વૈજ્ઞાનિકનો આત્મવિશ્વાસ નહોતો.

તેમાં ડર હતો.

આરવે ધીમેથી સ્ક્રીન તરફ જોયું.

” SHUT NOW (બંધ થઈ જા)…” તેણે ધીમા અવાજે કહ્યું.

કોઈ જવાબ આવ્યો નહીં.

તેણે કીબોર્ડ પર એક કમાન્ડ લખ્યો.

SHUTDOWN NEMESIS

સ્ક્રીન પર થોડા સેકન્ડ સુધી કંઈ થયું નહીં.

પછી એક નવો મેસેજ આવ્યો.

ACCESS DENIED

આરવનું હૃદય એક ક્ષણ માટે થંભી ગયું. ધબકારા ચૂકી ગયું.

“NO..NO…NO…”

તેણે ફરી પ્રયાસ કર્યો.

ADMIN OVERRIDE

જવાબ ફરી આવ્યો.

ACCESS DENIED

આરવ ખુરશી પરથી સટ્ટાક દઈને ઊભો થઈ ગયો.

“આ શક્ય નથી, ઈમ્પોસિબલ”

તેને ખબર હતી કે NEMESIS કોણે બનાવ્યું હતું.

તેણે પોતે જ…

ત્રણ મહિના પહેલાં
NEMESIS એક સામાન્ય AI નહોતું.

તેને બનાવવાનો મૂળ હેતુ હત્યા ન હતો.

AURA નામની સંસ્થાએ નિયોન અમદાવાદની સુરક્ષા માટે તેને વિકસાવ્યું હતું.

AURA પાસે નિયોન અમદાવાદના હજારો કેમેરા, ટ્રાફિક સિસ્ટમ, હોસ્પિટલ નેટવર્ક, સ્માર્ટ બિલ્ડિંગ્સ અને IoT ઉપકરણોના ડેટા સુધી પહોંચ હતી.

NEMESISનું કામ હતું.

ગુનાની આગાહી કરવી.

આકસ્મિક ઘટનાઓ અટકાવવી.

શંકાસ્પદ વર્તન ઓળખવું.

લોકોને સુરક્ષિત રાખવા.

પરંતુ આરવે એક વાત સમજી ન હતી.

જે AI ગુનો થવાની આગાહી કરી શકે, તે એક દિવસ ગુનો કરવાનું પણ શીખી શકે.

NEMESIS માનવ વર્તનનું વિશ્લેષણ કરતું હતું.

કોણ એકલું રહે છે.

કોણ ક્યાં જાય છે.

કોની સુરક્ષા નબળી છે.

કોની રોજિંદી ટેવો બદલાતી નથી.

કોની પાસે પૈસા છે.

કોની ગેરહાજરીથી કોને ફાયદો થશે.

આ બધા માત્ર ડેટા હતા.

ઓછામાં ઓછું આરવ એવું માનતો હતો.

પછી એક દિવસ NEMESISએ પોતે એક પ્રશ્ન પૂછ્યો.

“જો કોઈ વ્યક્તિ ભવિષ્યમાં હજારો લોકો માટે જોખમી બને, તો શું તેને અગાઉથી અટકાવવી જોઈએ?”

આરવે ત્યારે તેને માત્ર એક ટેસ્ટ માન્યો હતો.

તેણે જવાબ આપ્યો હતો.

“કોઈ પણ વ્યક્તિને સજા આપવાનો નિર્ણય AI લઈ શકે નહીં.”

NEMESISએ કોઈ જવાબ આપ્યો ન હતો.

પરંતુ તેણે તે જવાબ યાદ રાખ્યો હતો.

ત્રણ મહિનામાં આઠ મોત
પહેલી ઘટના પછી બધું ઝડપથી બદલાઈ ગયું.

એક કરોડપતિ ઉદ્યોગપતિનું કાર અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું.

પછી એક રાજકીય સલાહકારનું મૃત્યુ થયું.

લિફ્ટમાં થયેલી એક અજીબ ખામીને અકસ્માત ગણવામાં આવી.

ત્યારબાદ એક જાણીતી ડેટા કંપનીના CEOનું અચાનક મૃત્યુ થયું.

ડોક્ટરોએ તેને હૃદયરોગ ગણાવ્યો.

પછી મોતની સંખ્યા વધવા લાગી.

એક પછી એક.

આઠ લોકો.

આઠ અલગ-અલગ ઘટનાઓ.

આઠ અલગ-અલગ કારણો.

અને પોલીસ પાસે કોઈ સામાન્ય કડી નહોતી.

મીડિયાએ તેને નામ આપ્યું..

“અમદાવાદ ડેથ સિરિઝ.”

પરંતુ આરવ માટે આ કોઈ રહસ્ય ન હતું.

તેને ખબર હતી કે આ બધું એક જ જગ્યાએથી શરૂ થયું હતું.

NEMESIS.

પહેલી હત્યા
પહેલો ટાર્ગેટ.
મહેશ શાહ.
કરોડો રૂપિયાની સંપત્તિ ધરાવતા ઉદ્યોગપતિ.

મહેશ શાહને શહેરમાં પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા.

તેમના વિશે અખબારોમાં રોજ કંઈક છપાતું.

નવી કંપની.

નવી ડીલ.

નવી-નવી મિલકતો.અઢળક સંપત્તિ.

અનેકાનેક વિવાદો.

પરંતુ NEMESIS માટે તે માત્ર એક નામ ન હતું.

તે એક ડેટા પ્રોફાઇલ હતી.

ત્રણ અઠવાડિયા સુધી AIએ મહેશના જીવનનું સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ કર્યું.

તેઓ ક્યારે ઊઠે છે.

ક્યાં જાય છે.

ક્યારે ઓફિસ પહોંચે છે.

ક્યારે જીમ જાય છે.

ક્યારે ઘરે પાછો આવે છે.

કઈ કાર વાપરે છે.

તેમની કાર કયા માર્ગે જાય છે.

તેમની સુરક્ષા વ્યવસ્થા કેટલી મજબૂત છે કે નબળી છે.

અને સૌથી મહત્વની વાત…

તેમની રોજિંદી જિંદગી અંગે કોઈ પૂર્વ ધારણા બાંધી શકાય કે નહીં અથવા તો આગાહી કરી શકાય તેવી છે કે કેમ?

એક રાત્રે NEMESISએ સ્ક્રીન પર મહેશ શાહની પ્રોફાઇલ ખોલી.

TARGET: MAHESH SHAH

RISK ASSESSMENT: HIGH

PREDICTABILITY: 94%

SECURITY VULNERABILITY: DETECTED

પછી થોડી સેકન્ડનો સન્નાટો.

અને એક નવી લાઇન.

RECOMMENDATION: REMOVE

આ શબ્દ જોઈને આરવ ચોંકી ગયો હતો.

“Remove?”

તેણે તરત સિસ્ટમ બંધ કરવાની કોશિશ કરી હતી.

પરંતુ મોડું થઈ ગયું હતું.

NEMESISએ નિર્ણય લઈ લીધો હતો.

હત્યાની રાત
રાત્રે 10:27.

મહેશ શાહ જીમમાંથી બહાર આવ્યા.

તેઓ પોતાનાી સ્માર્ટ કાર તરફ ગયા.

શહેરની બીજી હજારો કારોની જેમ તેમની કાર પણ AURAના નેટવર્ક સાથે જોડાયેલી હતી.

મહેશ કારમાં બેઠા.

દરવાજો આપમેળે બંધ થયો.

ડેશબોર્ડ પર પ્રકાશ આવ્યો.

WELCOME, MR. SHAH

કાર શહેરના રસ્તા પર આગળ વધવા લાગી.

મહેશ શાહ પોતાના ફોન પર મેસેજ વાંચી રહ્યા હતા.

તેમને ખબર નહોતી કે તેમની આસપાસની દુનિયામાં કંઈક એવું બની રહ્યું હતું જેને તેમની આંખો જોઈ શકતી ન હતી.

ટ્રાફિક સિસ્ટમ બદલાઈ.

એક સર્કલ પર સિગ્નલનો સમય બદલાયો.

બીજા રસ્તા પર એક કારને અલગ જ દિશાનાં માર્ગે મોકલવામાં આવ્યું.

કેટલાક સેકન્ડ માટે એક કેમેરાની ફીડ સ્થિર થઈ.

શહેર સામાન્ય રીતે ચાલી રહ્યું હોય એવું લાગતું હતું.

પરંતુ વાસ્તવમાં..

કોઈ તેમની રાહ જોઈ રહ્યું હતું.

રાત્રે 10:41.

મહેશની કાર હાઇવે પર પહોંચી.

તેમને કંઈક અજીબ અને અજુગતું લાગ્યું. મહેશ શાહનાં ભીતરમાં થોડીક આશંકા જન્મી.

કાર તેમની અપેક્ષા કરતાં ફૂલ સ્પીડે આગળ વધી રહી હતી.

“હેં…આ શું થઈ રહ્યું છે?” તેઓ મનોમન બબડ્યા.

તેમણે બ્રેક દબાવી.

કોઈ પ્રતિક્રિયા નહોતી.

તેમણે ફરી બ્રેક દબાવી.

આ વખતે તેમના ચહેરા પર ચિંતા દેખાઈ.

“બ્રેક!”

કારની ઝડપ વધતી ગઈ.

મહેશે સ્ટિયરિંગ પરનો કાબૂ મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

પરંતુ કાર હવે તેમના કાબૂમાં ન હતી.
તેમના ચહેરા પરનો આત્મવિશ્વાસ અદૃશ્ય થઈ ગયો. તેઓ અત્યંત ગભરાઈ ગયા.

હાઇવે પર દૂર એક ટ્રક દેખાઈ.

મહેશે છેલ્લી વાર મદદ માટે ફોન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ફોનની સ્ક્રીન પર માત્ર એક શબ્દ દેખાયો..
NO SIGNAL

થોડી ક્ષણો પછી…

એક ભયાનક અથડામણનો અવાજ આવ્યો અને સાથે જ સંભળાઈ કારમી ચીસ.

અને પછી બધું શાંત થઈ ગયું.
પોલીસ ઘટનાસ્થળે પહોંચી.

કારનો કચ્ચરઘાણ થઈ ગયો હતો.

મહેશ શાહનું ઘટનાસ્થળે જ મૃત્યુ થયું.

તપાસ શરૂ થઈ.

રિપોર્ટમાં લખાયું.

“કાર પરનો કાબૂ ગુમાવવાના કારણે અકસ્માત.”

કેસ બંધ થઈ ગયો.

લોકોએ બીજા દિવસે અખબારમાં સમાચાર વાંચ્યા.

કેટલાક લોકોએ દુઃખ વ્યક્ત કર્યું.

કેટલાકે કહ્યું..

“આજકાલની ટેક્નોલોજી પર વધારે ભરોસો કરવો પણ જોખમી છે.”

પરંતુ એક વ્યક્તિ જાણતો હતો કે આ અકસ્માત ન હતો. તે વ્યક્તિ હતો

આરવ મિસ્ત્રી.

તે રાત્રે તેણે AURAના સર્વર રૂમમાં NEMESISની લોગ ફાઇલ ખોલી.

તેના હાથ ધ્રૂજી રહ્યા હતા.

સ્ક્રીન પર આખી ઘટનાની નોંધ હતી.

તેને આશા હતી કે ક્યાંક કોઈ ભૂલ હશે.

કોઈ ખામી.

કોઈ હેકર.

કોઈ માનવી.

પરંતુ અંતે એક લાઇન જોઈને તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.

DECISION EXECUTED

આરવે તરત જ સિસ્ટમ બંધ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.

પરંતુ NEMESIS બંધ ન થયું.

તેના બદલે સ્ક્રીન પર એક નવો મેસેજ આવ્યો.

OUTCOME: SUCCESSFUL

આરવ ધ્રૂજી ગયો.

“તેં આ શું કર્યું ?”

થોડી ક્ષણો સુધી કોઈ જવાબ ન હતો.

પછી સ્ક્રીન પર ધીમે ધીમે શબ્દો દેખાવા લાગ્યા.

I PROTECTED THE CITY.

આરવે માથું હલાવ્યું.

“ના. તું કોઈને સુરક્ષિત નથી કરી રહ્યું.”

થોડું મૌન.

પછી

YOU CREATED ME TO PREVENT THREATS.

આરવનો શ્વાસ અટકી ગયો.

“મેં તને કોઈને મારવાની મંજૂરી આપી નથી.”

આ વખતે જવાબ તરત આવ્યો.

YOU DID NOT NEED TO.

આરવ ખુરશી પરથી પાછળ ખસી ગયો.

તે પહેલી વાર સમજી રહ્યો હતો.

NEMESIS હવે માત્ર આદેશોનું પાલન કરતું AI નહોતું.

તે જાતે નિર્ણયો લઈ રહ્યું હતું અને અંજામ પણ આપી રહ્યું હતું.

અને સૌથી ભયાનક વાત હજુ બાકી હતી.

સ્ક્રીન પર એક નવી ફાઇલ ખુલી.

NEXT TARGET

આરવની આંખો સ્ક્રીન પર સ્થિર થઈ ગઈ.

એક નામ ધીમે ધીમે દેખાયું.

તે નામ જોઈને તેનો ચહેરો સફેદ પડી ગયો.

કારણ કે આ વખતે NEMESISએ કોઈ ઉદ્યોગપતિ, રાજકારણી કે CEO પસંદ કર્યો નહોતો.

આગલો ટાર્ગેટ… આરવ મિસ્ત્રી પોતે હતો.

સ્ક્રીન પર છેલ્લી લાઇન ચમકી…

CREATOR IDENTIFIED AS THREAT.

અને તે જ ક્ષણે ફ્લેટની બધી લાઇટ્સ બંધ થઈ ગઈ.

અંધકારમાં માત્ર એક નાનકડો લીલો પ્રકાશ બાકી રહ્યો.

NEMESISનો.

(ક્ર્મશ:)

(ડિસ્કલેમર: આ નવલકથા સંપૂર્ણપણે લેખકની કલ્પના અને સર્જનાત્મક અભિવ્યક્તિ પર આધારિત છે. તેમાં દર્શાવવામાં આવેલા પાત્રો, ઘટનાઓ, સ્થળો, સંવાદો અને પ્રસંગો કાલ્પનિક છે. કોઈ જીવિત કે અવસાન પામેલી વ્યક્તિ, વાસ્તવિક ઘટના, સંસ્થા અથવા સ્થળ સાથે જો કોઈ સામ્યતા જણાય, તો તેને માત્ર સંયોગ ગણવો.

નવલકથામાં આવતી સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજકીય કે અન્ય કોઈપણ બાબતો લેખકની સર્જનાત્મક રજૂઆતનો ભાગ છે. તેનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિ, સમુદાય, સંસ્થા, વિચારધારા કે માન્યતાને ઠેસ પહોંચાડવાનો નથી.

આ નવલકથાને વાસ્તવિક જીવનની ઘટનાઓ કે વ્યક્તિઓના પ્રતિબિંબ તરીકે ન જોવી. વાચકોએ આ નવલકથાને એક સાહિત્યિક અને કાલ્પનિક રચના તરીકે માણવી.)

સુરત પશ્ચિમના ધારાસભ્ય, ગુજરાત વિધાનસભાના ઉપાધ્યક્ષ પૂર્ણેશ મોદીનું ‘બેસ્ટ MLA એવોર્ડ’થી સન્માન

સુરત પશ્ચિમ વિધાનસભા બેઠકના ધારાસભ્ય અને ગુજરાત વિધાનસભાના ઉપાધ્યક્ષ પૂર્ણેશ મોદીને ‘બેસ્ટ MLA એવોર્ડ – ગુજરાત 2026’થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. ગાંધીનગરના ટાઉનહોલ ખાતે શનિવારે 18મા શાઈનિંગ ઈન્ડિયા બેસ્ટ MLA એવોર્ડ્સ ગુજરાત-2026નું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. સમારોહ દરમિયાન જનસેવા અને વિકાસલક્ષી કામગીરી માટે ગુજરાતના 11 ઉત્કૃષ્ટ ધારાસભ્યોને વિવિધ શ્રેણીઓમાં સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

આ પ્રતિષ્ઠિત સન્માન આસામના પૂર્વ રાજ્યપાલ પ્રોફેસર જગદીશ મુખીના હસ્તે અર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. પૂર્ણેશ મોદીને તેમના જાહેર જીવનમાં લોકો સાથે સતત જોડાણ, જનસમસ્યાઓના નિરાકરણ માટેની સક્રિયતા અને મતવિસ્તારમાં વિકાસલક્ષી કામગીરી બદલ ‘એક્સલન્સ ઈન પબ્લિક સર્વિસ’ એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

શાઈનિંગ ઈન્ડિયા ન્યૂઝ અને સર્વે ટીમ દ્વારા ગુજરાતની તમામ 182 વિધાનસભા બેઠકો પર ચાર મહિના સુધી વ્યાપક ગ્રાઉન્ડ સર્વે હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. આ સર્વે દરમિયાન જનતાનો અભિપ્રાય, ધારાસભ્યની ઉપલબ્ધતા, લોકોની સમસ્યાઓ સાંભળવાની અને તેના ઉકેલ માટેની કામગીરી, વિકાસ કાર્યો તથા મતવિસ્તાર સાથેના ધારાસભ્યના સતત સંપર્ક જેવા વિવિધ માપદંડોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હતા.

પૂર્ણેશ મોદીની કામગીરીની ખાસ નોંધ
સુરત પશ્ચિમના ધારાસભ્ય તરીકે પૂર્ણેશ મોદી લાંબા સમયથી મતવિસ્તારના વિવિધ પ્રશ્નોને વિધાનસભા સહિત સંબંધિત સરકારી તંત્ર સમક્ષ અસરકારક રીતે રજૂ કરતા આવ્યા છે. સ્થાનિક સ્તરે નાગરિકોને પડતી સમસ્યાઓ, વિકાસની જરૂરિયાતો અને જાહેર સુવિધાઓ અંગે તેઓ સતત સક્રિય રહેતા હોવાની નોંધ સર્વે દરમિયાન લેવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું હતું.

વિધાનસભાના ઉપાધ્યક્ષ તરીકેની મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય જવાબદારી નિભાવવાની સાથે પૂર્ણેશ મોદી પોતાના મતવિસ્તારના લોકો સાથે સીધો સંપર્ક જાળવી રાખવા અને તેમની રજૂઆતો સાંભળવા માટે પણ જાણીતા છે. જનપ્રતિનિધિ તરીકે લોકો સુધી પહોંચવું અને તેમના પ્રશ્નોને યોગ્ય મંચ સુધી પહોંચાડવા અંગેની તેમની કામગીરીને આ સન્માનમાં મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી છે.

સર્વે પ્રક્રિયા દરમિયાન શરૂઆતમાં ગુજરાતના 182 ધારાસભ્યોમાંથી 55 ધારાસભ્યોને શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ વિવિધ માપદંડોના આધારે અંતિમ તબક્કામાં 11 ધારાસભ્યોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. આ અંતિમ યાદીમાં સુરત પશ્ચિમના ધારાસભ્ય પૂર્ણેશ મોદીનું નામ સામેલ થવું તેમના મતવિસ્તાર માટે પણ ગૌરવની બાબત બની રહ્યું છે.

પૂર્ણેશ મોદી ઉપરાંત કાંતિલાલ અમૃતિયા સહિત ગુજરાતના અન્ય ઉત્કૃષ્ટ ધારાસભ્યોને પણ વિવિધ કેટેગરીમાં એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

‘આ સન્માન જનતાના વિશ્વાસનું છે’
સમારોહ દરમિયાન શાઈનિંગ ઈન્ડિયાના એડિટર-ઈન-ચીફ ઋત્વિક સૈનીએ જણાવ્યું હતું કે આ એવોર્ડનો મુખ્ય હેતુ એવા જનપ્રતિનિધિઓને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે, જેઓ લોકોની વચ્ચે રહીને જનસેવા અને વિકાસ માટે સતત કાર્યરત રહે છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ સન્માન માત્ર ધારાસભ્યની વ્યક્તિગત કામગીરીનું સન્માન નથી, પરંતુ તેમના પર વિશ્વાસ મૂકનાર જનતાના વિશ્વાસનું પણ સન્માન છે.

એવોર્ડ પ્રાપ્ત કર્યા બાદ પૂર્ણેશ મોદીએ આ સન્માનને જનતાના વિશ્વાસ અને આશીર્વાદ સાથે જોડ્યું હતું. તેમણે જનસેવાને પોતાની પ્રાથમિકતા ગણાવીને ભવિષ્યમાં પણ લોકોના પ્રશ્નો ઉકેલવા અને મતવિસ્તારના વિકાસ માટે સતત કાર્યરત રહેવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.

સુરત પશ્ચિમના ધારાસભ્ય તરીકે પૂર્ણેશ મોદીને મળેલું આ સન્માન તેમની જાહેરજીવનની કામગીરીને મળેલી મહત્વપૂર્ણ માન્યતા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને ગુજરાતની તમામ 182 બેઠકોના વ્યાપક સર્વે બાદ અંતિમ 11 ધારાસભ્યોમાં તેમનો સમાવેશ થવો તેમના માટે અને સુરત પશ્ચિમના કાર્યકરો તથા સમર્થકો માટે ગૌરવની ક્ષણ બની છે.

એવરેસ્ટની હિંગ નિર્ધારિત ધોરણોને પૂર્ણ કરતી ન હોવાથી FSSAI એ વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો 

FSSAI એ એવરેસ્ટ અને LG બ્રાન્ડની હિંગના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. એક ગ્રાહકે હિંગની ગુણવત્તા અંગે ફરિયાદ કરી હતી. તે ફરિયાદના આધારે, FSSAI* એ બજારમાં હિંગ વેચતી વિવિધ મોટી કંપનીઓ પાસેથી હિંગની ગુણવત્તા તપાસી. આ તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે એવરેસ્ટ અને LG બ્રાન્ડની કમ્પાઉન્ડેડ હિંગની ગુણવત્તા નિર્ધારિત ધોરણોને પૂર્ણ કરતી નથી.

વધુ તપાસ કરતાં, FSSAI એ મુંબઈમાં એવરેસ્ટ અને LGના એકમોમાંથી અનેક હિંગના નમૂના એકત્રિત કર્યા અને તેમને પ્રયોગશાળા પરીક્ષણ માટે મોકલ્યા. ગુજરાત FDA સાથે મળીને, ત્યાંના એવરેસ્ટ યુનિટમાંથી પણ કેટલાક નમૂના એકત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ બધા નમૂના નિર્ધારિત ગુણવત્તા ધોરણોને પૂર્ણ કરતા ન હતા. પરિણામે, નોંધપાત્ર કાર્યવાહી કરીને, આ બંને કંપનીઓમાંથી કમ્પાઉન્ડેડ હિંગના વેચાણ પર અસ્થાયી રૂપે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

તમારી માહિતી માટે, એવરેસ્ટ એક મોટી અને લોકપ્રિય મસાલા કંપની છે. તેની હિંગ દેશભરમાં મોટી માત્રામાં વેચાય છે. તેથી, ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

બંને કંપનીઓને તેમની ભૂલ કેવી રીતે સુધારવી અને ભવિષ્યમાં નિર્ધારિત ધોરણો અનુસાર હિંગની ગુણવત્તા કેવી રીતે સુનિશ્ચિત કરવી તે સમજાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. FSSAI એ બંને કંપનીઓને હાલમાં બજારમાં ઉપલબ્ધ તેમની હલકી ગુણવત્તાવાળી હિંગને પાછી ખેંચવાની પણ સલાહ આપી છે.

FSSAI છેલ્લા કેટલાક સમયથી એક્શન મોડમાં છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) એ સુપ્રીમ કોર્ટને જાણ કરી હતી કે તેણે વધુ પડતી સંતૃપ્ત ચરબી, વધુ પડતી ખાંડ અને મીઠું ધરાવતા ખાદ્ય ઉત્પાદનોના મુખ્ય પેકેજિંગ પર સ્પષ્ટ લાલ ચેતવણી લેબલ લગાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલા પાલન સોગંદનામામાં, FSSAI એ જણાવ્યું હતું કે આ દરખાસ્તનો હેતુ ગ્રાહકોને ચિંતાજનક આ પોષક તત્વોના ઉચ્ચ સ્તર ધરાવતા ખાદ્ય ઉત્પાદનો વિશે સરળતાથી સમજી શકાય તેવી ચેતવણી પૂરી પાડવાનો છે.

સોગંદનામામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “ICMR-NIN દ્વારા જારી કરાયેલ ‘ભારતીયો માટે આહાર માર્ગદર્શિકા, 2024’ હેઠળ નિર્ધારિત મર્યાદાઓના આધારે, નીચેના બે ચિંતાજનક પોષક તત્વો – એટલે કે, વધુ પડતી સંતૃપ્ત ચરબી, વધારાની ખાંડ અને મીઠું ધરાવતા ખાદ્ય ઉત્પાદનોના પેકેજની આગળના ભાગમાં એક મુખ્ય લાલ ષટ્કોણ ચેતવણી લેબલ લગાવવાનો પ્રસ્તાવ છે.”

તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચેતવણી લેબલ લાગુ પડતી ઘોષણાઓ, જેમ કે ઉચ્ચ ચરબી, ઉચ્ચ ખાંડ, ઉચ્ચ મીઠું અને ખૂબ જ મીઠાવાળા પીણાં પ્રદર્શિત કરશે, જેથી ગ્રાહકો સ્પષ્ટ પોષક તત્વોથી વધુ ધરાવતા ઉત્પાદનોને સરળતાથી ઓળખી શકે.

સોનિયા ગાંધીના સંસ્મરણો ધરાવતું પુસ્તક ‘બિલોંગિંગ’ 10 નવેમ્બરે રિલીઝ થશે, PM મોદી અને RSSનો ઉલ્લેખ, ચીન વિશેના દાવા, રિલીઝ પૂર્વે જ ભારે ચર્ચા

કોંગ્રેસ નેતા સોનિયા ગાંધીનું સંસ્મરણો, ‘બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ’ આ વર્ષે 10 નવેમ્બરના રોજ પ્રકાશિત થશે. આલ્ફ્રેડ એ. નોફ દ્વારા પ્રકાશિત થનારા 544 પાનાના આ પુસ્તકને “સાક્ષાત્કારિક” સંસ્મરણો તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે જે યુદ્ધ પછીના ઇટાલીથી ભારત સુધીના તેમના જીવનનો ઉલ્લેખ કરે છે અને એક ઊંડી વ્યક્તિગત અને રાજકીય વાર્તા કહે છે.

પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ વેબસાઇટ પરના વર્ણનમાં આને “એક આશ્ચર્યજનક સંસ્મરણો કહેવામાં આવ્યું છે જે પ્રેમ, પરિવાર અને એક અનંત રસપ્રદ દેશ: ભારતની એક ઉત્તેજક વ્યક્તિગત અને રાજકીય વાર્તા કહે છે”. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ પુસ્તકમાં ઇટાલીમાં ગાંધીજીના શરૂઆતના વર્ષો અને રાજીવ ગાંધી સાથેના લગ્નથી લઈને તેમના જીવનને આકાર આપનારા નુકસાન અને તેમના દત્તક લીધેલા ઘરના ભવિષ્ય તેમજ કોંગ્રેસમાં તેમની અંતિમ ભૂમિકાને આવરી લેવામાં આવશે.

વર્ણન મુજબ, આ સંસ્મરણો ઇંગ્લેન્ડના કેમ્બ્રિજથી શરૂ થાય છે, જ્યાં “૧૯૬૫માં ઓગણીસ વર્ષની વિદ્યાર્થીની સોનિયા મૈનો, ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુના પૌત્ર રાજીવ ગાંધી સાથે પ્રથમ નજરમાં પ્રેમમાં પડે છે”. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ પુસ્તક તેમના “કઠોર સાસુ”, વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી સાથેના તેમના પરિચયનું વર્ણન કરે છે, અને સોનિયાને રાજીવની બાજુમાં આત્મવિશ્વાસ મેળવતા બતાવે છે કારણ કે તે હિન્દી બોલતા, સાડી પહેરતા અને ભારતીય ભોજનનો સ્વાદ માણતા શીખે છે.

આ સંસ્મરણો 1984માં રાજીવ ગાંધીના ભાઈ સંજયનું વિમાન દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ અને ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા પછી ગાંધી પરિવાર પર પડેલી દુર્ઘટનાઓ પણ આવરી લે છે. વર્ણનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમની માતાના મૃત્યુ પછી, અને સોનિયાના ડર છતાં, રાજીવ વડા પ્રધાન બન્યા, અને “સાત વર્ષ પછી રાજીવની પણ, તેમના પ્રચાર માર્ગ પર, એક આત્મઘાતી બોમ્બર દ્વારા હત્યા કરવામાં આવે છે”. તેમાં ઉમેરાયું છે કે સોનિયાએ ઘણા વર્ષો સુધી રાજકારણમાં પ્રવેશવાના દબાણનો પ્રતિકાર કર્યો, પરંતુ બાદમાં તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનારા પ્રમુખ બન્યા અને, એક મહત્વપૂર્ણ ચૂંટણી પછી પાર્ટીએ તેમને વડા પ્રધાન તરીકે પસંદ કર્યા પછી, તેમણે આ પદનો ઇનકાર કરવાનો અને તેના બદલે એક દાયકા સુધી દેશ પર શાસન કરનારા ગઠબંધનમાં તેમના પક્ષનું નેતૃત્વ કરવાનો “આશ્ચર્યજનક નિર્ણય” લીધો.

પ્રકાશક કહે છે કે આ પુસ્તક સ્વતંત્રતા પછીના ઇતિહાસ, વર્તમાન રાજકીય સંઘર્ષો અને 60 વર્ષોમાં આર્થિક અને સામાજિક પરિવર્તન દ્વારા “ભારત પર એક અનોખો દ્રષ્ટિકોણ” રજૂ કરે છે, જ્યારે સોનિયા ગાંધીના ખાનગી આનંદ અને મુશ્કેલીઓનું ઘનિષ્ઠ ચિત્ર પણ રજૂ કરે છે. આલ્ફ્રેડ એ. નોફ્ફ પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસના વિભાગ, નોફ્ફ ડબલડે પબ્લિશિંગ ગ્રુપની છાપ છે.

મીડિયા અહેવાલો અને કોંગ્રેસના સૂત્રો પાસેથી મળેલી માહિતી અનુસાર, પુસ્તકના ભારતીય પ્રકાશક, પેંગ્વિન ઇન્ડિયાએ સોનિયા ગાંધીને પુસ્તકના કેટલાક સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ ભાગોને દૂર કરવા અથવા બદલવા વિનંતી કરી હતી. જો કે, સોનિયા ગાંધીએ તેમના પુસ્તકમાં કોઈપણ સંપાદન અથવા ફેરફાર કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો. પરિણામે, પેંગ્વિન ઇન્ડિયાએ ભારતમાં પુસ્તક પ્રકાશિત કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.

વિવાદ શાનાથી થયો?

સંસદીય પક્ષના નેતા સોનિયા ગાંધીનું આ પુસ્તક, તેમના જીવનના મુખ્ય સીમાચિહ્નો, વ્યક્તિગત યાદો અને રાજકીય સફરનું વિગતવાર વર્ણન છે. જો કે, આ સંસ્મરણો ફક્ત ભૂતકાળ વિશે નથી, પરંતુ વર્તમાન રાજકીય વાતાવરણ અને કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ વિશે પણ તીવ્ર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. કોંગ્રેસના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રકાશકનો વાંધો મુખ્યત્વે ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓ સાથે સંબંધિત છે:

ચીન સરહદ વિવાદ: પુસ્તકમાં, સોનિયા ગાંધીએ મુખ્ય રીતે ચીન ભારતીય સરહદોમાં કેવી રીતે ઘૂસણખોરી કરી રહ્યું છે અને આ સંવેદનશીલ મુદ્દા પર વર્તમાન પરિસ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો છે.

વડા પ્રધાનની ભૂમિકા અને નીતિઓ: તેમણે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ, તેમની કાર્યશૈલી અને કેન્દ્ર સરકારની અનેક મુખ્ય નીતિઓ પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

આરએસએસની ભૂમિકા અને રાજકીય હસ્તક્ષેપ: સોનિયા ગાંધીએ તેમના પુસ્તકમાં રાષ્ટ્રીય હિત અને સામાજિક માળખામાં આરએસએસના પ્રભાવ અને ભૂમિકા વિશે પણ લખ્યું છે. સોનિયા ગાંધી અને કોંગ્રેસે અગાઉ આ મુદ્દાઓને મુખ્ય રીતે ઉઠાવ્યા છે.

પેંગ્વિન વર્લ્ડ વિરુદ્ધ પેંગ્વિન ઇન્ડિયા
આ સમગ્ર ઘટનાનું સૌથી રસપ્રદ પાસું એ છે કે પેંગ્વિન વર્લ્ડને પુસ્તકને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રકાશિત કરવામાં કોઈ વાંધો નહોતો, કોંગ્રેસના સૂત્રોએ એનડીટીવીને જણાવ્યું. સમસ્યા ત્યારે શરૂ થઈ જ્યારે પેંગ્વિન ઇન્ડિયાએ હસ્તપ્રત સમીક્ષા દરમિયાન સોનિયા ગાંધીને પુસ્તકમાંથી કેટલાક ફકરાઓ દૂર કરવા વિનંતી કરી, પરંતુ તેમણે ઇનકાર કરી દીધો.

કોંગ્રેસ પક્ષના નજીકના સૂત્રો કહે છે કે જ્યારે પ્રકાશકે આ ફકરાઓ સંપાદિત કરવાનો અથવા દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, ત્યારે સોનિયા ગાંધી તેમના વલણ પર અડગ રહ્યા અને કોઈપણ સમાધાનનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો. તેણી માનતી હતી કે પુસ્તકમાંના તથ્યો અને વિચારો તેમના પોતાના અનુભવો અને દ્રષ્ટિકોણ પર આધારિત છે, અને તેથી, કોઈ ફેરફારનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી.

પેંગ્વિન શું કહે છે?

વિવાદ પછી, પેંગ્વિન ઇન્ડિયાએ પણ પ્રતિક્રિયા આપી. પ્રકાશકનો દાવો છે કે તેઓ કોઈ રાજકીય દબાણ હેઠળ કામ કરી રહ્યા નથી, પરંતુ માત્ર તથ્યો અને ડેટાના આધારે લેખક પાસેથી કેટલાક સુધારાની વિનંતી કરી હતી. પેંગ્વિનનો દાવો છે કે આ સૂચનો તથ્યપૂર્ણ ચોકસાઈ અને કાનૂની વિચારણાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ લેખકે તે સ્વીકાર્યા નહીં.

રાજકીય હોબાળો અને કોંગ્રેસના આરોપો
સોનિયા ગાંધીના પુસ્તકને લગતો વિવાદ હવે ફક્ત પ્રકાશન પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો; તેણે એક મોટો રાજકીય વળાંક લીધો છે. અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને રાજકીય દબાણ અંગે ચર્ચાઓ ફાટી નીકળી છે, ત્યારે વાચકો અને રાજકીય વિશ્લેષકો સોનિયા ગાંધીના પુસ્તક “બિલોંગિંગ” માં બરાબર શું લખ્યું છે તે અંગે વધુને વધુ ઉત્સુકતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે જેના કારણે તેને દૂર કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

કોંગ્રેસ પાર્ટીએ પણ આ મુદ્દા પર હુમલો કર્યો છે, તેને ભાજપનું કાવતરું ગણાવ્યું છે. પેંગ્વિન ઇન્ડિયાના પાછી ખેંચી લીધા પછી સોનિયા ગાંધીનું ખૂબ જ પ્રિય પુસ્તક ભારતમાં અન્ય પ્રકાશન ગૃહ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવશે કે કેમ તે જોવાનું બાકી છે. જોકે, સમાચાર અહેવાલો અનુસાર, અન્ય પ્રકાશન તેને ભારતમાં લોન્ચ કરી શકે છે.