યુરોપ હાલમાં રેકોર્ડબ્રેક ગરમીના મોજાથી પીડાઈ રહ્યું છે. ભારે ગરમીને કારણે ફ્રાન્સમાં લગભગ 1,000 લોકોના મોત થયા છે. આરોગ્ય એજન્સીએ રવિવારે અહેવાલ આપ્યો કે આ મૃત્યુ 24 જૂનથી 27 જૂન દરમિયાન થયા છે. વધારાના મૃત્યુનો અર્થ એ છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સરેરાશ મૃત્યુઆંક કરતાં આ વખતે આશરે 1,000 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે.
જોકે સરકારે અગાઉના કે આ વખતના ચોક્કસ આંકડા આપ્યા નથી, અધિકારીઓ કહે છે કે 85% મૃત્યુ વૃદ્ધોના છે. મોટાભાગના મૃત્યુ ઘરે થયા છે.
રાજધાની, પેરિસ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં આવા કેસોની સંખ્યા ખાસ કરીને ઊંચી છે. દરમિયાન, જર્મની, સ્પેન, યુકે, ડેનમાર્ક, ઇટાલી અને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ સહિત 16 દેશોમાં તાપમાને દાયકાઓ જૂના રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે.
AFP ન્યૂઝ એજન્સીના અંદાજ મુજબ, રવિવારે યુરોપમાં આશરે 191 મિલિયન લોકોએ 35°C કે તેથી વધુ તાપમાનનો સામનો કર્યો હતો. રસ્તાઓ પીગળી રહ્યા હતા, શાળાઓ બંધ કરવાની ફરજ પડી હતી અને અન્યત્ર મોટા પાયે જંગલોમાં આગ લાગી હતી.
વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે યુરોપમાં તાપમાન વૈશ્વિક સરેરાશ કરતા ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ભવિષ્યમાં, આવા ગરમીના મોજા વધુ વારંવાર આવશે અને લાંબા સમય સુધી ચાલશે.
યુરોપિયન દેશોમાં ગરમીની સ્થિતિ
બ્રિટન: 50 વર્ષ જૂન ગરમીનો રેકોર્ડ ત્રણ વખત તૂટ્યો
બ્રિટિશ ઇતિહાસમાં પહેલીવાર, સતત ત્રણ દિવસ માટે ‘રેડ ચેતવણી’ જારી કરવામાં આવી છે. અગાઉનો 50 વર્ષ જૂનનો રેકોર્ડ (35.6°C) આ અઠવાડિયે ત્રણ વખત તૂટ્યો હતો.
દક્ષિણ ઇંગ્લેન્ડમાં તાપમાન 36.4°C સુધી પહોંચ્યું, જે આ જૂનનો નવો રેકોર્ડ છે. બ્રિટિશ ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ તાપમાન 40.3°C છે, જે જુલાઈ 2022 માં નોંધાયું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે તે આ વર્ષે તૂટી શકે છે.
ગરમીને કારણે, વીજળીની માંગ 45 વર્ષમાં તેના ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. ગરમીના સ્ટ્રોક, ડિહાઇડ્રેશન અને શ્વાસોચ્છવાસની સમસ્યાઓથી પીડાતા દર્દીઓની સંખ્યામાં અચાનક વધારો થયો છે, જેના કારણે ઘણી મોટી હોસ્પિટલોને કટોકટી જાહેર કરવી પડી છે.
બ્રિટનમાં 1,000 થી વધુ શાળાઓ બંધ કરવી પડી છે. કોંક્રિટ અને જૂની ટેકનોલોજીથી બનેલી વર્ગખંડની ઇમારતો એટલી ગરમ થઈ ગઈ છે કે બાળકો અને શિક્ષકો માટે તેમાં બેસવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.
ગરમી લોખંડના રેલ્વે ટ્રેકને પહોળા કરી રહી છે અને તેમના વળાંકનું જોખમ વધારી રહી છે. આને કારણે, ટ્રેનો પર કડક ગતિ મર્યાદા (60 માઇલ પ્રતિ કલાક) લાદવામાં આવી છે. વધુમાં, પાણી બચાવવા માટે, ઘણા વિસ્તારોમાં હોઝપાઈપ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
સ્પેન: યુરોપમાં સૌથી ગરમ સ્થળ, તાપમાન 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ
સ્પેન હાલમાં યુરોપમાં સૌથી ગરમ હવામાનનો અનુભવ કરી રહ્યું છે. અંદુજર શહેરમાં તાપમાન 45.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે. ઉત્તરીય શહેર બિલબાઓમાં, પારો 42.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયો છે, જે જૂનનો સર્વકાલીન રેકોર્ડ તોડી નાખે છે. ગરમીને કારણે છેલ્લા ચાર દિવસમાં દેશમાં 200 થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે.
ભારે દુષ્કાળ અને તીવ્ર ગરમીને કારણે, સ્પેનમાં જંગલોમાં ભીષણ આગ લાગી છે. અગ્નિશામક વિભાગો આગ ઓલવવા માટે ચોવીસ કલાક કામ કરી રહ્યા છે, અને ઘણા શહેરોને ખાલી કરાવવા પડ્યા છે.
જર્મની: 41.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ, ઇતિહાસની સૌથી ગરમ રાત
શનિવારે, જર્મન શહેર ડ્રોવિટ્ઝમાં 41.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન નોંધાયું હતું, જે જર્મન ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ તાપમાન છે. દરમિયાન, કુબશુટ્ઝ શહેરમાં રાત્રિનું તાપમાન 29.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચે આવ્યું ન હતું. લગભગ 150 વર્ષ પહેલાં રેકોર્ડ શરૂ થયા પછી આ દેશની સૌથી ગરમ રાત હતી.
ગરમી એટલી તીવ્ર છે કે ઘણા હાઇવે પીગળી ગયા છે અને તિરાડો પડી ગઈ છે, જેના કારણે તેમને બંધ કરવા પડ્યા છે. જર્મનીમાં ઘણા રમતગમત કાર્યક્રમો, સંગીત ઉત્સવો અને કોન્સર્ટ સલામતીના કારણોસર રદ કરવા અથવા મુલતવી રાખવા પડ્યા છે.
ડેનમાર્ક: ઠંડા દેશમાં તાપમાન 37 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું
જર્મનીનો પાડોશી દેશ ડેનમાર્ક તેના ઠંડા હવામાન માટે જાણીતો છે. આ વર્ષે, દેશમાં ઇતિહાસમાં ક્યારેય ન જોવા મળેલી ગરમીનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. શનિવારે તાપમાન 37 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું.
1874 માં રેકોર્ડ શરૂ થયા પછી ડેનમાર્કમાં આ સૌથી વધુ તાપમાન નોંધાયું છે. અગાઉનો રેકોર્ડ ઓગસ્ટ 1975 માં 36.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતો.
ડેનમાર્કના રસ્તાઓ પીગળી રહ્યા છે. પરિણામે, રસ્તાઓ ધોવાણથી બચવા માટે ભારે વાહનોના ટ્રાફિક પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
ગરમીથી બચવા માટે લાખો સ્થાનિકો અને પ્રવાસીઓ કોપનહેગનના પ્રખ્યાત અમાગર બીચ અને દેશના અન્ય દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ઉમટી પડ્યા હતા. પરિસ્થિતિ એવી હતી કે ઠંડા પાણીમાં સ્નાન કરવા અને ગરમીથી બચવા માટે બીચ પર પગ મૂકવાની પણ જગ્યા નહોતી.
ફ્રાન્સ: ઇતિહાસનો સૌથી ગરમ દિવસ, તાપમાન 44.3 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું
ફ્રેન્ચ શહેર પિસોસમાં 44.3 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન નોંધાયું. દરમિયાન, રાષ્ટ્રીય સરેરાશ તાપમાન 30°C ને વટાવી ગયું, જેના કારણે તે ફ્રાન્સનો રેકોર્ડ પરનો સૌથી ગરમ દિવસ બન્યો.
રાત્રિનું તાપમાન પણ સરેરાશ 22°C થી નીચે ન આવ્યું. પાટા પરથી ફેલાતી ગરમીને કારણે ટ્રેનો રોકી દેવામાં આવી હતી, અને પાવર ગ્રીડ નિષ્ફળ ગયો હતો, જેના કારણે 50,000 ઘરો વીજળી વગરના રહ્યા હતા.
ફ્રાન્સમાં, સરકારે જાહેર સ્થળોએ દારૂ પીવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. તીવ્ર ગરમીને કારણે 1,350 થી વધુ શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી છે.
ઇટાલી: 18 શહેરોમાં રેડ એલર્ટ, પો નદી દુષ્કાળના જોખમમાં
ઇટાલીમાં ગરમીનું મોજું સતત વધી રહ્યું છે. સરકારે રોમ, મિલાન, વેનિસ, ફ્લોરેન્સ અને તુરીન સહિત 18 શહેરોમાં સૌથી વધુ રેડ હીટ એલર્ટ જારી કર્યું છે.
તીવ્ર ગરમીને કારણે, દેશની સૌથી લાંબી નદી, પોનું પાણીનું સ્તર ઝડપથી ઘટી રહ્યું છે. આના કારણે નદીમાં ખારું પાણી પ્રવેશી રહ્યું છે, જેના કારણે ખેતી અને પીવાના પાણી માટે ખતરો ઉભો થયો છે.
સરકારે ઘણા વિસ્તારોમાં લોકોને બપોર દરમિયાન બહાર ન જવાની સલાહ આપી છે અને કામના કલાકોમાં પણ ફેરફાર કર્યા છે.
ચેક રિપબ્લિક: 40 ડિગ્રીનો ઐતિહાસિક આંકડો પાર
હીટવેવથી ચેક રિપબ્લિક પણ બચ્યું નથી. શનિવારે, ડોક્સાની શહેરમાં 40.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન નોંધાયું હતું.
અગાઉનો રાષ્ટ્રીય સર્વકાલીન રેકોર્ડ 40.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતો, જે લગભગ 14 વર્ષ પહેલાં 20 ઓગસ્ટ, 2012 ના રોજ ડોબ્રીચોવિસ શહેરમાં નોંધાયો હતો.
હવામાન વિભાગે સમગ્ર દેશ માટે રેડ એલર્ટનું ઉચ્ચતમ સ્તર જારી કર્યું છે અને લોકોને બપોર દરમિયાન ઘરની બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ: જૂનનો સૌથી ગરમ દિવસ રેકોર્ડ પર
સ્વિસ શહેર બાસેલમાં તાપમાન ૩૮.૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું. દેશના ઇતિહાસમાં આ જૂનનું સૌથી વધુ તાપમાન છે.
તીવ્ર ગરમીને કારણે હિમનદીઓ ઝડપથી પીગળી રહ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે આ વર્ષે હિમનદીઓમાંથી બરફનું પતન રેકોર્ડ સમય પહેલા શરૂ થઈ ગયું છે.
યુરોપની તીવ્ર ગરમીને કારણે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના હિમનદીઓ ઝડપથી પીગળી રહ્યા છે.
પોલેન્ડ: 100 વર્ષ જૂનો તાપમાનનો રેકોર્ડ તૂટવાની શક્યતા
પોલેન્ડ પણ રેકોર્ડબ્રેક ગરમીનો અનુભવ કરી રહ્યું છે. હવામાન વિભાગે દેશના ઘણા ભાગોમાં તાપમાન 40°C થી વધુ થવાની આગાહી કરી છે.
જો આવું થાય, તો 1921માં સ્થાપિત 40.2°C નો રાષ્ટ્રીય રેકોર્ડ તૂટી જશે. સરકારે આરોગ્ય ચેતવણી જારી કરી છે અને લોકોને બપોરે બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપી છે. ઘણા શહેરોમાં ઠંડક કેન્દ્રો ખોલવામાં આવ્યા છે.
પોર્ટુગલ: તાપમાન 40°C થી વધુ, જંગલમાં આગ લાગવાનું જોખમ
પોર્ટુગલમાં તાપમાન પણ સતત 40°C થી વધુ થઈ રહ્યું છે. દેશના ઘણા વિસ્તારોમાં રેડ એલર્ટ લાગુ છે. તીવ્ર ગરમી અને દુષ્કાળને કારણે જંગલમાં આગ લાગવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું છે.
ફાયર વિભાગને હાઇ એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યું છે, અને લોકોને જંગલોમાં આગ લગાડવા અથવા બાર્બેક્યુ કરવાનું ટાળવા કહેવામાં આવ્યું છે.
ભારતમાં 40°C તાપમાન સામાન્ય કેમ છે? યુરોપમાં તે કેવી રીતે આપત્તિ બની જાય છે?
ભારતમાં જ્યારે તાપમાન 43°C સુધી પહોંચે છે, ત્યારે લોકો તેને મે-જૂનની લાક્ષણિક ગરમી માને છે, માથા પર ગમછા પહેરે છે અને કેરીના પન્નાનો ચૂસકો લેતા કામ પર જાય છે. પરંતુ જ્યારે યુરોપમાં તે જ તાપમાન 40°C ને વટાવી જાય છે, ત્યારે રેડ એલર્ટ જારી કરવામાં આવે છે, ટ્રેનો અટકી જાય છે અને તેને ‘રાષ્ટ્રીય આપત્તિ’ જાહેર કરવામાં આવે છે.
આ પાછળ ફક્ત એક જ કારણ નથી, પરંતુ ભૂગોળ, માળખાગત સુવિધાઓ અને માનવ શરીરના વર્તનનું આખું વિજ્ઞાન છે.
1. માળખાગત સુવિધાઓમાં તફાવત
યુરોપ: ઘરો અને ઇમારતો ગરમીને અંદર ફસાવવા માટે બનાવવામાં આવે છે, જેનાથી શિયાળામાં ગરમીની જરૂરિયાત ઓછી થાય છે. જ્યારે ગરમી હોય છે, ત્યારે આ ઘરો ‘ઓવન’ (તંદૂર) ની જેમ કાર્ય કરે છે. ગરમી અંદર ખેંચાય છે પણ બહાર નીકળી શકતી નથી.
ભારત: ઘરો ક્રોસ-વેન્ટિલેશન માટે બનાવવામાં આવે છે. ઊંચી છત, માર્બલ અથવા ટાઇલ ફ્લોર અને ખુલ્લી બારીઓ ગરમીને ફસાવવાને બદલે તેને છોડવામાં મદદ કરે છે.
2. માનવ શરીરની આદતો
ભારત: આપણા શરીર બાળપણથી જ ઊંચા તાપમાનથી ટેવાયેલા હોય છે. ભારતીયોમાં સારી થર્મોરેગ્યુલેશન સિસ્ટમ (શરીરના તાપમાનને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા) હોય છે. તેમના શરીર ભારે ગરમીમાં પરસેવો કરે છે, જે તેમને ઝડપથી ઠંડુ કરે છે.
યુરોપ: યુરોપિયનો નીચા તાપમાનથી ટેવાયેલા હોય છે. જ્યારે તાપમાન અચાનક 40°C સુધી પહોંચે છે, ત્યારે તેમના શરીર આંચકો સહન કરી શકતા નથી. આ ઝડપથી હીટ સ્ટ્રોક, ડિહાઇડ્રેશન અને અંગ નિષ્ફળતાનું જોખમ વધારે છે.
3.ભેજમાં તફાવત
ગરમી ફક્ત તાપમાન દ્વારા જ નહીં, પરંતુ હવામાં ભેજ દ્વારા નક્કી થાય છે. ભારતમાં, મે અને જૂનના શુષ્ક ઉનાળા દરમિયાન પરસેવો ઝડપથી બાષ્પીભવન થાય છે, જે શરીરનું તાપમાન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
યુરોપમાં જ્યારે ગરમી હોય છે, ત્યારે હવા ખૂબ ભેજવાળી હોય છે. ભેજ પરસેવાને બાષ્પીભવન થવાથી અટકાવે છે, જે શરીરને ઠંડુ થવાથી અટકાવે છે. 40°C તાપમાન 45°C કે તેથી વધુ અનુભવી શકે છે.
