અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઇરાનમાં અમેરિકન લશ્કરી અભિયાન સમાપ્ત કરવાનું વિચારી રહ્યા છે, ભલે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ રહે. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે તેમના સહાયકોને સંકેત આપ્યો કે તેઓ ચારથી છ અઠવાડિયાના સમયમર્યાદામાં ઇરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહી સમાપ્ત કરવા માટે તૈયાર છે, ભલે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અસરકારક રીતે બંધ રહે.
આ નિર્ણયથી મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ પર તેહરાનનું નિયંત્રણ વધુ મજબૂત બનશે, તેને ફરીથી ખોલવાના રાજદ્વારી પ્રયાસો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થશે. ટ્રમ્પે ઈરાનની નૌકાદળ અને મિસાઇલ ક્ષમતાઓને નબળી પાડવા જેવા મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો પ્રાપ્ત કર્યા પછી દુશ્મનાવટનો અંત લાવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે.
વહીવટી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, રાષ્ટ્રપતિ માને છે કે અમેરિકા લાંબા દરિયાઈ સફાઈ કામગીરીમાં ફસાયા વિના તેના “મુખ્ય” લશ્કરી ઉદ્દેશ્યો પ્રાપ્ત કરીને વિજય જાહેર કરી શકે છે, વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલે અહેવાલ આપ્યો છે.
ટ્રમ્પે સ્ટ્રેટ બંધને મુખ્યત્વે એશિયા અને યુરોપ માટે એક સમસ્યા ગણાવી, કહ્યું કે સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતું 84% તેલ એશિયન બજારો માટે નિર્ધારિત છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા હવે મધ્ય પૂર્વીય ઊર્જા પર એટલું નિર્ભર નથી.
સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી નોંધપાત્ર વિક્ષેપ પડી રહ્યો છે, તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $100 થી ઉપર વધી રહ્યા છે અને ખાતર અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ચીજવસ્તુઓની સંભવિત અછત છે.
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા ટેન્કરોને એસ્કોર્ટ કરવા અથવા સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે બહુરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો પર વિચાર કરી શકે છે, પરંતુ આ તાત્કાલિક પ્રાથમિકતાઓ નથી.
યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની ચર્ચાઓ છતાં, પ્રદેશમાં યુએસ લશ્કરી હાજરી વધતી જ રહી છે, જે વહીવટના “પાછળ” ની વિરોધાભાસી ચિત્ર બનાવે છે. યુએસએસ ત્રિપોલી અને 31મી મરીન એક્સપિડિશનરી યુનિટ આવી ગઈ છે, અને 82મી એરબોર્ન અને 10,000 વધારાના ભૂમિ સૈનિકોના ભાગો તૈનાત કરવાનું વિચારી રહી છે.
ટ્રમ્પે જો સ્ટ્રેટ ખોલવામાં નહીં આવે તો ઈરાનના નાગરિક પાવર ગ્રીડ પર બોમ્બમારો કરવાની ધમકી આપી છે, જ્યારે યુદ્ધને “સુખદ રોકાણ” અને “પર્યટન” તરીકે પણ વર્ણવ્યું છે.
સોમવારે (સ્થાનિક સમય મુજબ) શરૂઆતમાં, વ્હાઇટ હાઉસે દાવો કર્યો હતો કે પશ્ચિમ એશિયાઈ સંઘર્ષ વચ્ચે વર્ચ્યુઅલ નાકાબંધી હોવા છતાં, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલ ટેન્કરોની તાજેતરની હિલચાલ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ વાટાઘાટોનું પરિણામ હતું.
તેમાં યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળના રાજદ્વારી પ્રયાસોને શ્રેય આપવામાં આવ્યો હતો.
એક પ્રેસ બ્રીફિંગને સંબોધતા, વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે એવા દાવાઓને ફગાવી દીધા હતા કે ઇરાન ચોક્કસ ટેન્કરોને પસંદગીપૂર્વક પસાર થવા દે છે અથવા દરિયાઇ ટ્રાફિક પર અનૌપચારિક નિયંત્રણો લાદી રહ્યું છે.
તેણીએ દાવો કર્યો હતો કે, “અમે આને સમર્થન આપતા નથી, અને હું એ વિચારને નકારી કાઢું છું કે તેઓ મનસ્વી રીતે વર્તી રહ્યા છે. હકીકતમાં, આ ટેન્કરો, અગાઉ જાહેર કરાયેલા 10 અને આગામી દિવસોમાં જાહેર કરવામાં આવનારા 20 વધારાના ટેન્કરો ઉપરાંત, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇરાન વચ્ચેની પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ વાટાઘાટોનું પરિણામ છે.”
લેવિટે વધુમાં ભાર મૂક્યો હતો કે ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળના યુએસ વહીવટના સતત રાજદ્વારી પ્રયાસો વિના આવી ટેન્કરોની હિલચાલ શક્ય ન હોત.
તેણીએ ઉમેર્યું, “રાષ્ટ્રપતિની રાજદ્વારી અને તેમની ટીમે આ મુદ્દા પર જે સક્રિયતા દાખવી છે તે વિના, તમે તે ટેન્કરો જોયા ન હોત. અમને આશા છે કે આ બાબતમાં આગળ પણ પાલન જોવા મળશે, અને આ એક એવો મુદ્દો છે જેના પર અમે ખૂબ જ નજીકથી કામ કરી રહ્યા છીએ.”
રવિવારે, ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાન “આદરના સંકેત” તરીકે 20 તેલ ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપી રહ્યું છે.
એર ફોર્સ વન પર પત્રકારો સાથે વાત કરતા, ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાન શરૂઆતમાં સ્ટ્રેટમાંથી 10 બોટ મોકલવા માટે સંમત થયું હતું અને પછી 10 વધુ બોટ ઉમેર્યા હતા, જેને તેમણે સકારાત્મક વિકાસ ગણાવ્યો હતો.
દરમિયાન, ઈરાની સંસદની સુરક્ષા સમિતિએ સોમવારે (સ્થાનિક સમય) હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મેનેજમેન્ટ પ્લાનને મંજૂરી આપી, જેમાં વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ટોલ લાદવાના પગલાંનો સમાવેશ થાય છે, ઈરાની રાજ્ય મીડિયા, ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન બ્રોડકાસ્ટિંગ (IRIB) એ અહેવાલ આપ્યો છે.
IRIB ના જણાવ્યા અનુસાર, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા આયોગના સભ્યએ જાહેરાત કરી હતી કે આ યોજનાને ઔપચારિક રીતે મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા, જહાજ સલામતી, પર્યાવરણીય સંરક્ષણ, નાણાકીય વ્યવસ્થા અને રિયાલ-આધારિત ટોલ સિસ્ટમના અમલીકરણ સહિત સ્ટ્રેટ માટેના મુખ્ય ક્ષેત્રોની વિગતો આપવામાં આવી છે.
આ યોજના અમેરિકન અને ઇઝરાયેલી જહાજોના પસાર થવા પર સ્પષ્ટપણે પ્રતિબંધ મૂકે છે, ઈરાન અને તેના સશસ્ત્ર દળોની સાર્વભૌમ ભૂમિકાને મજબૂત બનાવે છે, અને સ્ટ્રેટ માટે કાનૂની માળખું સ્થાપિત કરવામાં ઓમાન સાથે સહયોગની રૂપરેખા આપે છે.
વધુમાં, IRIB ના અહેવાલ મુજબ, આ યોજના ઈરાન સામે એકપક્ષીય પ્રતિબંધોમાં ભાગ લેનારા દેશોની હિલચાલને પણ પ્રતિબંધિત કરે છે.
આ મંજૂર પગલાં પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન અને યુએસ-ઇઝરાયલી ગઠબંધન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે આવ્યા છે, જે હવે તેના બીજા મહિનામાં પ્રવેશી ગયું છે. આ પગલાં વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવાના તેહરાનના પ્રયાસોને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે વૈશ્વિક તેલ શિપમેન્ટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે.
