ભારતીય રેલ્વે માત્ર દેશના પ્રથમ હાઇ-સ્પીડ ટ્રેન પ્રોજેક્ટને આગળ ધપાવી રહી નથી, પરંતુ 350 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડી શકે તેવી સ્વદેશી બુલેટ ટ્રેનો પર પણ કામ શરૂ કરી રહી છે.
TOI ના અહેવાલ મુજબ, ભારત 2030 સુધીમાં પોતાની હાઇ-સ્પીડ ટ્રેનો બનાવવાની યોજના પર ઝડપથી કામ કરી રહ્યું છે. આ ટ્રેનોને B35 નામ આપવામાં આવ્યું છે અને તેમની ડિઝાઇન ગતિ 350 કિમી પ્રતિ કલાક હશે.
આ સ્વદેશી ટ્રેનોને જાપાનની આગામી પેઢીની E10 શ્રેણીની સમકક્ષ માનવામાં આવે છે, જેનું ઉત્પાદન પણ તે વર્ષે શરૂ થવાનું છે. સમગ્ર 508 કિલોમીટર લાંબા મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર ડિસેમ્બર 2030 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની ધારણા છે.
જોકે, તેનો એક નાનો ભાગ 2027 ની શરૂઆતમાં કાર્યરત થઈ શકે છે. આ માટે, BEML 280 કિમી પ્રતિ કલાકની ડિઝાઇન ગતિ સાથે હાઇ-સ્પીડ ટ્રેન સેટ વિકસાવી રહ્યું છે.
પ્રથમ બુલેટ ટ્રેનની ગતિ કેટલી હશે?
B28 ટ્રેનો શરૂઆતમાં મુંબઈ-અમદાવાદ કોરિડોર પર દોડશે. જોકે, તેમની મહત્તમ ઓપરેટિંગ ગતિ 249 કિમી પ્રતિ કલાક હશે. BEML ને પહેલાથી જ 32 B28 ટ્રેનો બનાવવાનો કોન્ટ્રાક્ટ મળી ગયો છે. એવી અપેક્ષા છે કે 2027 ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં બે પ્રોટોટાઇપ B28 ટ્રેનો ટ્રાયલ રન માટે તૈયાર થશે.
BEML એ શુક્રવારે BSE ને માહિતી આપી હતી કે તેને 15 વધુ B28 ટ્રેનો બનાવવા માટે ₹5,400 કરોડનો અલગ કોન્ટ્રાક્ટ પણ મળ્યો છે.
બુલેટ ટ્રેનનું બજેટ બમણું થયું
આ માહિતી રેલવે મંત્રાલયના કેબિનેટ પ્રસ્તાવનો એક ભાગ છે જેમાં મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ-સ્પીડ રેલ (MAHSR) પ્રોજેક્ટના સુધારેલા ખર્ચ માટે મંજૂરી માંગવામાં આવી છે.
કેબિનેટે પ્રોજેક્ટના સુધારેલા ખર્ચને મંજૂરી આપી છે, જે 2 લાખ કરોડથી વધુ છે. આ 2015 માં કરવામાં આવેલા અંદાજ કરતાં લગભગ બમણું છે. અંદાજે 1 લાખ કરોડનો વધારાનો ખર્ચ બજેટરી સપોર્ટ દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
B35 ટ્રેનો પર કામ શરૂ
રેલ્વે મંત્રાલયે કેબિનેટને માહિતી આપી હતી કે તેણે B35 ટ્રેનોના ઉત્પાદન પર કામ શરૂ કરી દીધું છે. જાપાને ડિસેમ્બર 2024 માં જાહેરાત કરી હતી કે તેની હાલની E5 શ્રેણીની ટ્રેનોનું ઉત્પાદન ધીમે ધીમે બંધ કરવામાં આવશે ત્યારબાદ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. જાપાને સંકેત આપ્યો છે કે E10 શ્રેણીનું ઉત્પાદન 2030 માં શરૂ થશે, અને આ ટ્રેનો 2034 સુધીમાં સંચાલન માટે તૈયાર થવાની અપેક્ષા છે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે E10 ટ્રેનો ઉપલબ્ધ થયા પછી ચલાવવાની શક્યતા પર વિચાર કરવામાં આવશે. મંત્રાલયે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે સ્વદેશી B28 હાઇ-સ્પીડ ટ્રેનો પર કામ શરૂ થઈ ગયું છે. વધુમાં, ભારત પોતાની ભારત ટ્રેન કંટ્રોલ સિસ્ટમ (BTCS) વિકસાવશે.
B28 બુલેટ ટ્રેનની વિશેષતાઓ
B28 બુલેટ ટ્રેનમાં સંપૂર્ણપણે એર-કન્ડિશન્ડ ચેર કાર, એક અદ્યતન ઇન્ફોટેનમેન્ટ સિસ્ટમ, રિક્લાઇનિંગ અને રોટેટિંગ સીટ અને અપંગો માટે ખાસ સુવિધાઓ હશે. BEML એ બેંગલુરુમાં “આદિત્ય” હાઇ-સ્પીડ રેલ સંકુલ બનાવીને આ ટ્રેનોનું નિર્માણ શરૂ કર્યું છે. આ ટ્રેનો જાપાન અને યુરોપની ઠંડી-હવામાન ડિઝાઇનથી વિપરીત, ભારતની ગરમી અને ધૂળનો સામનો કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવશે.
નિષ્ણાતો આને ભારત માટે એક મોટી એન્જિનિયરિંગ સફળતા માને છે. બુલેટ ટ્રેનો માત્ર હાઇ-સ્પીડ જ નહીં, પણ હાઇ-સ્પીડ પર સ્થિરતા, હલકી છતાં મજબૂત બોડી, સુધારેલ સસ્પેન્શન અને દબાણ નિયંત્રણ પણ હોવી જોઈએ – જે પ્રમાણભૂત LHB કોચ કરતા નોંધપાત્ર રીતે અલગ ક્ષમતાઓની માંગ કરે છે. મુંબઈ-અમદાવાદ પ્રોજેક્ટ ઘણા હાઇ-સ્પીડ કોરિડોરમાંથી એક છે.
બજેટમાં વધુ સાત રૂટ
- મુંબઈ-પુણે (48 મિનિટ)
- પુણે-હૈદરાબાદ (1 કલાક 55 મિનિટ)
- હૈદરાબાદ-બેંગલુરુ (2 કલાક)
- હૈદરાબાદ-ચેન્નાઈ (2 કલાક 55 મિનિટ)
- ચેન્નાઈ-બેંગલુરુ (1 કલાક 13 મિનિટ)
- દિલ્હી-વારાણસી (3 કલાક 50 મિનિટ)
- વારાણસી-સિલિગુડી (પટણા દ્વારા, 2 કલાક 55 મિનિટ)