ભારતમાં E20 પેટ્રોલ પર ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે, ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) એ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. દેશના બીજા ક્રમના સૌથી મોટા ઇંધણ રિટેલરે જણાવ્યું છે કે E20 પેટ્રોલને E10 થી બદલવાનો કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. હાલમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું ઓછા ઇથેનોલવાળા પેટ્રોલને જૂના વાહનો માટે વધારાના વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય છે. અને જો એમ હોય, તો દેશના વિશાળ ઇંધણ વિતરણ નેટવર્કમાં તે કેવી રીતે પૂરું પાડવામાં આવશે.
શું E20 પેટ્રોલને E10 દ્વારા બદલવામાં આવશે?
BPCL ના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સંજય ખન્નાએ કંપનીની વાર્ષિક શેરહોલ્ડર મીટિંગ પછી મીડિયા સાથે વાત કરતા સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે E20 ને E10 થી બદલવાનો કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
તેમણે કહ્યું કે કેટલાક પ્લેટફોર્મ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું જૂના વાહનોના માલિકો પાસે ઓછા ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા પેટ્રોલનો વિકલ્પ હોવો જોઈએ. પરંતુ આનો અર્થ એ નથી કે E20 સંપૂર્ણપણે E10 દ્વારા બદલવામાં આવશે.
સંજય ખન્નાએ સ્પષ્ટતા કરી કે આ બાબતે હજુ સુધી કંઈ નક્કી થયું નથી.
જો સરકાર E10 લાગુ કરવાનો નિર્ણય લે તો શું તેલ કંપનીઓને કોઈ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડશે?
BPCL ચેરમેનના મતે, જો સરકાર તેની ઇથેનોલ મિશ્રણ નીતિમાં ફેરફાર કરીને E20 થી E10 પર સ્વિચ કરવાનો નિર્ણય લે છે, તો તેલ કંપનીઓ માટે કોઈ મોટી ઓપરેશનલ કે લોજિસ્ટિકલ પડકારો નહીં આવે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે હાલનું E20 ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પહેલેથી જ સ્થાપિત છે, અને જો જરૂર પડે તો E10 પર સ્વિચ કરવું કંપનીઓ માટે મોટી સમસ્યા નહીં હોય.
જોકે, અહીં એક મહત્વપૂર્ણ તફાવત છે. E20 ને E10 સાથે સંપૂર્ણપણે બદલવું એ એક અલગ બાબત છે, જ્યારે E10 ને E20 ની સાથે વધારાના ઇંધણ ગ્રેડ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવું એ વધુ જટિલ પડકાર હોઈ શકે છે.
જૂના વાહનો માટે E10 વિકલ્પ શા માટે ચર્ચામાં છે?
ભારતમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ ધીમે ધીમે વધારવામાં આવ્યું છે. E20 પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ હોય છે, જ્યારે E10 માં 10 ટકા હોય છે.
ગયા વર્ષે દેશમાં E20 પેટ્રોલ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને 1 એપ્રિલથી દેશભરમાં પેટ્રોલ પંપો પર ઉપલબ્ધ એકમાત્ર પેટ્રોલ પ્રકાર બન્યું.
સરકારનો ઉદ્દેશ્ય આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા, સ્થાનિક કૃષિ અને ઇથેનોલ ઉત્પાદનને ટેકો આપવા અને ઉત્સર્જન ઘટાડવાનો છે. જો કે, કેટલાક ગ્રાહકો અને ઉદ્યોગ હિસ્સેદારોએ E20 ની અસર અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, ખાસ કરીને જૂના વાહનો પર.
શું E20 વાહનને નુકસાન પહોંચાડે છે?
BS-VI સિવાયના કેટલાક વાહન માલિકોએ E20 નો ઉપયોગ કર્યા પછી વાહનની કામગીરીમાં ઘટાડો અને ચોક્કસ ઓટો ભાગોને નુકસાન થવાની ફરિયાદ કરી છે. જો કે, સરકારે વારંવાર આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે અને એન્જિનને નુકસાન થવાના વ્યાપક દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે.
આ દરમિયાન, ભારતના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર, વી. અનંત નાગેશ્વરન અને આર્થિક બાબતોના વિભાગના સલાહકાર, આકાશ પૂજારીએ એક અભિપ્રાયમાં, જૂના વાહનો માટે ઓછા ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા પેટ્રોલની ઉપલબ્ધતાની હિમાયત કરી હતી.
જૂના ટુ-વ્હીલર માટે E20 કેમ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે?
નાગેશ્વરન અને પૂજારીના મતે, ઉપલબ્ધ પુરાવા E20 થી વ્યાપક એન્જિન નુકસાનના દાવાઓને સમર્થન આપતા નથી. જોકે, તેમણે ભારતમાં મોટી સંખ્યામાં જૂના ટુ-વ્હીલર માટે સંભવિત સમસ્યાઓ તરફ ધ્યાન દોર્યું.
ભારતમાં અંદાજે 75 મિલિયન થી 80 મિલિયન જૂના ટુ-વ્હીલર છે, ખાસ કરીને BS-IV પહેલાના કાર્બ્યુરેટર ધરાવતા વાહનો.
લેખ મુજબ, કાર્બ્યુરેટર વધારાનો ઓક્સિજન શોધી શકતું નથી અને તે મુજબ બળતણ મિશ્રણને અનુકૂલિત કરી શકતું નથી. E20 નો ઉપયોગ કરવાથી એન્જિન હવા કરતાં ઓછું બળતણ વાપરે છે અને વધુ ગરમ થઈ શકે છે.
વધુમાં, જૂના વાહનોમાં વપરાતા કેટલાક રબર સીલ ઇથેનોલ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા ન હતા અને બળતણના સંપર્કમાં આવવાથી નુકસાન થવાની શંકા છે.
લેખકોએ સૂચવ્યું કે હાલના વાહનોને સુરક્ષિત રાખવા માટે, E20 ની સાથે ઓછા ઇથેનોલ મિશ્રણ સાથેનો પેટ્રોલ વિકલ્પ, જેમ કે E10, ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય છે, જે ઇથેનોલ પ્રોગ્રામ ચાલુ રાખવા દે છે અને જૂના વાહનો માટે યોગ્ય ઇંધણ વિકલ્પ પૂરો પાડે છે.
E10 ને E20 થી અલગ વેચવું કેમ મુશ્કેલ છે?
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે પહેલાથી જ ઘણી વખત સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશભરમાં શુદ્ધ પેટ્રોલ, E10 અને E20 જેવા વિવિધ ઇંધણ ગ્રેડનો એકસાથે સપ્લાય કરવો એ એક મોટો લોજિસ્ટિકલ પડકાર હશે.
ભારતમાં એક લાખથી વધુ પેટ્રોલ પંપ છે, જે રિફાઇનરીઓ, ટર્મિનલ્સ, ડેપો અને પાઇપલાઇન્સના વિશાળ નેટવર્કમાંથી ઇંધણ પૂરું પાડે છે.
મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, બેઝ પેટ્રોલના વિવિધ ગ્રેડ માટે સમાંતર સપ્લાય ચેઇન ચલાવવાથી:
- ઓપરેશનલ ખર્ચ વધી શકે છે.
- ઇવેન્ટરી મેનેજમેન્ટ વધુ જટિલ બની શકે છે.
- ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
સરકારે એમ પણ કહ્યું છે કે પ્રીમિયમ પેટ્રોલની સીધી સરખામણી E10 સાથે કરી શકાતી નથી કારણ કે પ્રીમિયમ ઇંધણ મર્યાદિત માત્રામાં અને ઊંચા ભાવે વેચાતા વિશેષ ઉત્પાદનો છે. તેઓ સમગ્ર દેશમાં અલગ બેઝ-ફ્યુઅલ સપ્લાય નેટવર્કનો ભાગ નથી.