દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું તેની સફરના અડધા તબક્કે પહોંચી ગયું છે. જૂન અને જુલાઈ મહિનામાં વરસાદનું ચિત્ર એકદમ વિપરીત રહ્યું હતું. જૂનમાં ભારે વરસાદની અછત જોવા મળી હતી, જ્યારે જુલાઈમાં સારા વરસાદે સ્થિતિમાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો હતો. તેમ છતાં દેશ હજુ પણ મોસમી વરસાદના લક્ષ્યાંકથી પાછળ છે.
જૂનમાં નિરાશા, જુલાઈમાં સુધારો
જૂન મહિનાના અંતે દેશમાં વરસાદની ખાધ 35.4 ટકા સુધી પહોંચી હતી. જોકે જુલાઈમાં લગભગ 1 ટકા વધારાના વરસાદને કારણે સ્થિતિમાં સુધારો થયો અને ચોમાસાના પ્રથમ ભાગનું ચિત્ર થોડું સંતુલિત બન્યું. તેમ છતાં 1 જૂનથી 4 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી દેશમાં કુલ 57 મીમી વરસાદની ખાધ નોંધાઈ છે, જે આશરે 12.6 ટકા મોસમી ખાધ દર્શાવે છે.
વરસાદની અછતવાળા વિસ્તારોમાં ઘટાડો
જૂન દરમિયાન દેશના લગભગ 60 ટકા વિસ્તારમાં વરસાદની અછત નોંધાઈ હતી. જુલાઈના સારા વરસાદ બાદ આ વિસ્તાર ઘટીને હવે 40 ટકાથી નીચે આવ્યો છે. જોકે હજી પણ અનેક વિસ્તારોમાં હળવા દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ યથાવત છે.
હાઈલાઈટ્સ
દેશમાં ચોમાસું અડધા તબક્કે, છતાં 12.6% વરસાદની ખાધ.
જૂનની ભારે અછત બાદ જુલાઈમાં નોંધપાત્ર સુધારો.
ગુજરાત સહિત પશ્ચિમ ભારતમાં ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બરમાં ઓછા વરસાદની શક્યતા.
અલ નીનો અને નબળા ચોમાસાના સંકેતોને કારણે ચિંતા વધી.
ગુજરાત માટે શું સંકેત?
ગુજરાત માટે પણ આગામી સમય પડકારજનક બની શકે છે. વૈશ્વિક હવામાન મોડેલો મુજબ મધ્ય ભારત અને પશ્ચિમ ભારત સહિત ગુજરાતમાં ચોમાસાની મુખ્ય વરસાદી પટ્ટી નબળી પડવાની શક્યતા છે. જો આ સ્થિતિ સર્જાશે તો રાજ્યમાં ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાઈ શકે છે, જેના કારણે કૃષિ અને જળસંગ્રહ પર અસર થવાની શક્યતા રહેશે.
બીજા રાઉન્ડમાં ઓછા વરસાદની શક્યતા
ભારત હવામાન વિભાગ (IMD)એ ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદની સંભાવના વ્યક્ત કરી છે. બીજી તરફ ECMWF અને NOAA જેવી વૈશ્વિક હવામાન એજન્સીઓનું માનવું છે કે ચોમાસાની મુખ્ય વરસાદી પટ્ટી મધ્ય અને પશ્ચિમ ભારતમાંથી ઉત્તર તરફ હિમાલયની તળેટી તરફ ખસી શકે છે. આવી સ્થિતિ સામાન્ય રીતે ‘બ્રેક-મોન્સૂન’ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જે છે.
દક્ષિણ ભારતમાં વધી શકે વરસાદ
જો ચોમાસાની પટ્ટી ઉત્તર તરફ ખસે તો તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને દક્ષિણ આંધ્રપ્રદેશમાં પશ્ચિમ બંગાળની ખાડીમાં સર્જાતી નીચા દબાણની સિસ્ટમોના કારણે વરસાદમાં વધારો થઈ શકે છે.
ઓગસ્ટના પ્રથમ પખવાડિયામાં પણ ચિંતા
ઓગસ્ટના પ્રથમ પખવાડિયામાં દેશનો સામાન્ય દૈનિક વરસાદ 8.5થી 9 મીમી રહે છે. જોકે હાલની આગાહીઓ મુજબ આગામી દિવસોમાં વરસાદ આ સરેરાશથી ઓછો રહેવાની શક્યતા છે. પરિણામે ઓગસ્ટના મધ્ય સુધી મોસમી વરસાદની ખાધમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે.
અલ નીનોનું વધતું જોખમ
હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે પેસિફિક મહાસાગરમાં અલ નીનોની સ્થિતિ સતત મજબૂત બની રહી છે. જો તેની અસર આગામી અઠવાડિયામાં વધુ સ્પષ્ટ બનશે તો ભારતના ચોમાસા આધારિત વિસ્તારોમાં વરસાદ વધુ દબાઈ શકે છે, જેના કારણે મોસમી ખાધ ભરપાઈ કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે.