‘મિશન 360’નો અર્થ ફક્ત લોકસભામાં 360 કે તેથી વધુ બેઠકો મેળવવાનો છે, પરંતુ તેની પાછળનો વાસ્તવિક જાદુઈ આંકડો 362 છે. હકીકતમાં 543 સભ્યોની લોકસભામાં બંધારણીય સુધારો પસાર કરવા માટે બે તૃતીયાંશ બહુમતી જરૂરી છે, જેનો અર્થ 362 બેઠકો થાય છે. નેશલ ડેમોક્રિટીક અલાયન્સ (એનડીએ) હજુ પણ આ આંકડાથી દૂર છે, પરંતુ તેણે તેને પ્રાપ્ત કરવા માટે એક વ્યૂહરચના ઘડી છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, એનડીએએ 293 બેઠકો જીતી હતી. આ ઉપરાંત, કેટલાક અપક્ષો અને નાના પક્ષોએ પણ સરકારને ટેકો આપવાનું વચન આપ્યું હતું, જેનાથી કુલ સંખ્યા આશરે 321 થઈ ગઈ હતી. હવે 362 સુધી પહોંચવા માટે 41 વધુ સાંસદોની જરૂર છે. આ 41 સાંસદો ક્યાંથી આવશે? આ આંકડાકીય રમત સમજવી અત્યંત જરુરી છે.
ભાજપ કયા પક્ષોને જોડવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે?
એનડીએ ત્રણ મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષો પર નજર રાખી રહ્યું છે જેમના સાંસદોની સંખ્યા આ લક્ષ્યને પૂર્ણ કરી શકે છે. આ ત્રણ પક્ષો સમાજવાદી પાર્ટી (એસપી), ડીએમકે અને એનસીપી (શરદ પવાર જૂથ) છે. તેમની હાલની લોકસભા બેઠકોની સંખ્યા ધ્યાનમાં લો:
સપા: 37 સાંસદો
ડીએમકે: 22 સાંસદો
એનસીપી (શરદ પવાર જૂથ): 8 સાંસદો
એટલે કે કુલ 67 સાંસદો.
જો આ ત્રણેય પક્ષોના 41 સાંસદો પણ અલગ થઈને એનડીએમાં જોડાય, તો સરકારની સંખ્યા 321 થી વધીને 362 થઈ જશે, જેનાથી બે તૃતીયાંશ બહુમતી સુનિશ્ચિત થશે. એટલા માટે આ પક્ષો ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે.
પક્ષ-દર-પક્ષ સમજો: ફાચર કેવી રીતે થશે?
1. સમાજવાદી પાર્ટી (37 બેઠકો) – સૌથી મોટું લક્ષ્ય
સપાએ ઉત્તર પ્રદેશમાં અસાધારણ રીતે સારું પ્રદર્શન કર્યું, 37 બેઠકો જીતી, પરંતુ પક્ષની અંદર અસંખ્ય આંતરિક ઝઘડાઓ છે. કેટલાક સપા સાંસદો પણ કેન્દ્રીય એજન્સીઓ દ્વારા તપાસ હેઠળ છે. સૂત્રો સૂચવે છે કે એનડીએની વ્યૂહરચના સપાના એક મુખ્ય જૂથને તોડીને તેને એકસાથે લાવવાની છે. જો 25-30 સપા સાંસદો પણ અલગ થઈ જાય, તો રમત લગભગ સમાપ્ત થઈ ગઈ છે.
2. ડીએમકે (22 બેઠકો) – દક્ષિણમાં સફળતા
તમિલનાડુમાં ડીએમકેનો મજબૂત પક્કડ છે, જેમાં 22 સાંસદો છે. ત્યાંથી સીધા બ્રેકઆઉટની શક્યતા ઓછી છે, પરંતુ અહેવાલો દર્શાવે છે કે કેટલાક ડીએમકે સાંસદો પાર્ટી નેતૃત્વથી અસંતુષ્ટ હોવાનું કહેવાય છે. કેન્દ્રીય એજન્સીઓની કાર્યવાહીથી પણ તેમના પર દબાણ હોઈ શકે છે. એનડીએને આશા છે કે કેટલાક સાંસદો સીધા ભાજપમાં જોડાશે અથવા ઓછામાં ઓછું બંધારણીય સુધારાને સમર્થન આપશે.
3. એનસીપી-શરદ પવાર (8 બેઠકો) – મહારાષ્ટ્રની ગેમ
મહારાષ્ટ્રમાં, અજિત પવારની એનસીપી પહેલેથી જ એનડીએનો ભાગ છે. હવે, શરદ પવારના બાકીના આઠ એનસીપી સાંસદો પર દબાણ લાવવામાં આવી રહ્યું છે. તાજેતરની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેમની હાર બાદ આ સાંસદો પણ અસુરક્ષિત અનુભવી રહ્યા છે. એનડીએ માને છે કે આ આઠ સાંસદોમાંથી ઓછામાં ઓછા ચારથી પાંચ પક્ષ બદલી શકે છે.
વધુમાં, એનડીએ ઉત્તરપૂર્વમાં તેની પહોંચ વધારી રહ્યું છે. મિઝોરમનો શાસક પક્ષ, ઝેડપી (ઝિમ્બાબ્વે), એનડીએને મુદ્દા આધારિત સમર્થન આપવા તૈયાર છે. NDA પાસે પૂર્વોત્તરમાં 25 લોકસભા બેઠકોમાંથી 16 બેઠકો છે. જો જરૂરી હોય તો, કેટલાક કોંગ્રેસના સાંસદો મહત્વપૂર્ણ મતદાન દરમિયાન પણ ગેરહાજર રહી શકે છે.
આ 41 સભ્યોનો આંકડો આટલો મહત્વપૂર્ણ કેમ છે?
બે તૃતીયાંશ બહુમતી સાથે, સરકાર કોઈપણ અવરોધ વિના બંધારણમાં સુધારો કરી શકે છે. NDA જે મુખ્ય નિર્ણયો માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે તે છે:
સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC): દેશભરમાં એક સમાન વ્યક્તિગત કાયદો લાગુ કરવો.
વન નેશન, વન ઈલેક્શન: લોકસભા અને તમામ વિધાનસભાઓ માટે એકસાથે ચૂંટણીઓ યોજવી.
રાષ્ટ્રીય ધર્માંતરણ વિરોધી કાયદો: ‘લવ જેહાદ’ જેવા મુદ્દાઓ પર રાજ્યોથી સ્વતંત્ર, કડક કેન્દ્રીય કાયદો ઘડવો.
અનામત અને અન્ય સુધારા: આર્થિક આધાર પર બંધારણીય રીતે અનામતને મજબૂત બનાવવું.
જો સીમાંકન લાગુ કરવામાં નહીં આવે, તો તેને આગળ વધારવા માટે બંધારણમાં સુધારો કરવો પડશે. આમ કરવાથી સરકારની નિષ્ફળતા દેખાશે. મહિલા અનામતનો ઉકેલ કોઈપણ વિરોધ વિના સીમાંકન લાગુ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઘડવામાં આવ્યો છે. મહિલાઓને એક તૃતીયાંશ અનામત આપીને, લોકસભા બેઠકો વધશે. તેના આવરણ હેઠળ, સીમાંકનને પણ કાનૂની માન્યતા મળશે. “એક દેશ, એક ચૂંટણી” માટે બે તૃતીયાંશ બહુમતીની જરૂર પડી શકે છે.
તો, શું ભાજપનું મિશન 360 નિષ્ફળ જશે?
“મિશન 360” ફક્ત એક ચૂંટણી સૂત્ર નથી, પરંતુ આગામી મહિનાઓમાં રાજકીય દાવપેચ અને ઉથલપાથલ માટે એક બ્લુપ્રિન્ટ છે. જો NDA 41 સાંસદો મેળવે છે, તો સરકાર પાસે કોઈપણ મોટા બંધારણીય ફેરફારોને અમલમાં મૂકવાની શક્તિ હશે. તેથી, SP, DMK અને NCP ના દરેક સાંસદની ક્રિયાઓ પહેલાથી જ નજીકથી તપાસ હેઠળ છે.
આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકાર બે બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે:
વધુ 41 સાંસદો ભેગા કરવા પડશે: 41 વિપક્ષી સાંસદોએ વિભાજન, વિલીનીકરણ અથવા સમર્થન દ્વારા NDA માં જોડાવું પડશે, અથવા સરકારને ટેકો આપવા માટે એક અલગ જૂથ બનાવવું પડશે.
વિપક્ષી સાંસદોએ ગેરહાજર રહેવું પડશે: આનાથી સંસદમાં સભ્યોની અસરકારક સંખ્યા ઘટશે. ત્યારબાદ બે-તૃતીયાંશ મતનો આંકડો ઘટીને 319 થઈ જશે. આ માટે સપા (37), ડીએમકે (22), એનસીપી-શરદ પવાર (8), અને ટીએમસી (8), એટલે કે કુલ 75 સાંસદોમાંથી 61 સાંસદોએ ગેરહાજર રહેવું પડશે. સાત અપક્ષ અને નાના પક્ષોના 10 સાંસદો પણ તપાસ હેઠળ છે. જો જરૂરી હોય તો, કોંગ્રેસના કેટલાક (98) સાંસદોને પણ ગેરહાજર રાખવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી શકે છે.
TMCના સાંસદોનું શું?
મહત્વની વાત એ છે કે મમતાની ટીએમસીના સાંસદો પણ આ ગણિતમાં આવી રહ્યા છે. મમતા સાથે છેડો ફાડનારા સાાંસદોને પણ પોતાની પક્ષે કરવા માટેની કોશિશો ચાલી રહી છે. ગયા વખતે ટીએમસીના સાંસદોએ બિલોની વિરુદ્વ વોટીંગ કરતાં સંસદમાં બિલ પાસ થયા ન હતા. આ વખતે સ્થિતિ જુદી બની રહી છે. હાલમાં ટીએમસીનું કોકડું ગૂંચવાયેલું છે પણ ભાજપ ટીએમસી સાંસદોને લઈ નિશ્ચિત છે અને એવું મનાય છે કે આ વખતે તેઓ એનડીએને સપોર્ટ કરી શકે છે.