યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે હવે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પર નાકાબંધી લાદી છે, જે ક્રૂડ અને ગેસ માટેના વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે. જોકે, જાહેરાત છતાં, છેલ્લા બે દિવસમાં ઓછામાં ઓછા ચાર જહાજો હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પાર કરવામાં સફળ રહ્યા. આમાંથી ત્રણ ટેન્કર એવા હતા જેમને ઈરાન સાથેના સંબંધો માટે અમેરિકા દ્વારા પહેલાથી જ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. યુએસ સૈન્યએ નાકાબંધીના પહેલા 24 કલાકમાં છ જહાજોને ઈરાની બંદરો છોડતા અટકાવવાનો દાવો કર્યો હતો.
બે દિવસમાં 4 ટેન્કર ક્રોસ થયા
જહાજ મોનિટરિંગ કંપનીઓ LSEG અને Kpler ના ડેટા દર્શાવે છે કે સોમવાર અને મંગળવારે ત્રણ ટેન્કરો હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પાર કરી ગયા. તેમાંથી, પનામા-ધ્વજવંદન “પીસ ગલ્ફ” મંગળવારે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પાર કરીને UAEમાં હમરિયાહ બંદર તરફ આગળ વધ્યું. પીસ ગલ્ફ ટેન્કરે લારાક ટાપુ અને હોર્મુઝ વચ્ચે ઈરાનના નવા દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ કર્યો. ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ આ માર્ગને તમામ જહાજો માટે ફરજિયાત બનાવ્યો છે.
પ્રતિબંધિત જહાજો પણ પસાર થયા
અગાઉ, રિચ સ્ટારી નામનું એક કાર્ગો જહાજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કર્યું હતું. આ જહાજ, જે અગાઉ ફુલ સ્ટાર તરીકે ઓળખાતું હતું, તેને 2023 માં અમેરિકા દ્વારા ઈરાનને મદદ કરવાના આરોપસર બ્લેકલિસ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું. મરીન ટ્રાફિકના જણાવ્યા અનુસાર, શારજાહ, યુએઈથી નીકળેલા આ જહાજે રાત્રિના અંધારામાં સ્ટ્રેટ પાર કર્યો હતો, જોકે પાછળથી તેણે રસ્તો બદલી નાખ્યો હતો.
ઈરાનના બંદર ઈમાન ખોમેની બંદર પર ડોક કરેલું બલ્ક કેરિયર ક્રિસ્ટીના પણ પાછું ફર્યું છે. આ ઉપરાંત, એલ્પિસ નામનું યુએસ દ્વારા પ્રતિબંધિત જહાજ પણ મંગળવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કર્યું હતું. મરીન ટ્રાફિકના જણાવ્યા અનુસાર, તે ઈરાનના બુશેહર બંદરથી આવ્યું હતું અને હાલમાં સ્ટ્રેટની પૂર્વ બાજુએ ફસાયેલું છે.
શું ટેન્કરો અમેરિકાથી છટકી ગયા હતા?
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે મંગળવારે અહેવાલ આપ્યો હતો કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા છ જહાજોએ તેના આદેશોનું પાલન કર્યું અને પાછા ફર્યા. યુએસએ દાવો કર્યો છે કે નાકાબંધી લાદવામાં આવ્યા પછી ઈરાની બંદરો પરથી કોઈ જહાજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કર્યું નથી. જોકે, એવું માનવામાં આવે છે કે ઈરાનથી આવેલા કેટલાક જહાજો અમેરિકાથી બચીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરવામાં સફળ રહ્યા.
હોર્મુઝ દ્વારા ટ્રાફિકમાં 95% ઘટાડો થયો
યુએસ, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું તે પહેલાં, વિશ્વના ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ વેપારનો આશરે 20% હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતો હતો. જોકે, 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ થયેલા હુમલા પછી, ઈરાને તેને બંધ કરી દીધું છે. પરિણામે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી શિપિંગમાં 95% ઘટાડો થયો છે.
અત્યાર સુધીમાં 22 જહાજો પર હુમલો
કેપ્લર ડેટા દર્શાવે છે કે 28 ફેબ્રુઆરીથી 12 એપ્રિલ દરમિયાન, ફક્ત 279 જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા હતા, જે અગાઉના દૈનિક સરેરાશ 130 જહાજોની સરખામણીમાં હતા. ઘણા જહાજોએ ઈરાનની પરવાનગી વિના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને તેમના પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આવા જહાજોની સંખ્યા લગભગ 22 હોવાનો અંદાજ છે.
21મી તારીખે કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ સમાપ્ત થશે.
અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે લગભગ પાંચ અઠવાડિયાની લડાઈ પછી બે અઠવાડિયાનો કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ થયો છે, જે 21મી એપ્રિલે સમાપ્ત થવાનો છે. અમેરિકા અને ઈરાને તાજેતરમાં કાયમી યુદ્ધવિરામ અને અન્ય મુદ્દાઓ પર ઇસ્લામાબાદમાં સામ-સામે વાટાઘાટો કરી હતી. જોકે, 21 કલાકની ચર્ચા-વિચારણા પછી પણ વાટાઘાટો અનિર્ણિત રહી. હવે, બીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટોની શક્યતા શોધવામાં આવી રહી છે.
અમેરિકાએ નાકાબંધી શા માટે લાદી?
દરમિયાન, અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધીની જાહેરાત કરીને એક નવો મોરચો ખોલ્યો છે. અમેરિકા દ્વારા આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું છે, જેણે અગાઉ કહ્યું હતું કે તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજોને સુરક્ષા પૂરી પાડશે. જોકે, અમેરિકા જણાવી રહ્યું છે કે આ પગલાનો હેતુ ઈરાની બંદરો પર તેલના વેચાણને રોકવાનો છે.