ગુરુવારે, સુપ્રીમ કોર્ટે મણિપુરના રાહત શિબિરોમાં કથિત અકુદરતી મૃત્યુ અને જાતીય હુમલાના કેસ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. રાજ્ય સરકારને ઠપકો આપતા, કોર્ટે મણિપુરના મુખ્ય સચિવને તમામ 25 શંકાસ્પદ મૃત્યુ અંગે વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો, જેમાં પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ અને મૃત્યુના કારણ સંબંધિત દસ્તાવેજોનો સમાવેશ થાય છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનાની બનેલી બેન્ચ મણિપુરમાં 2023 માં થયેલી વંશીય હિંસા સંબંધિત જાતીય હિંસાના કેસોની તપાસ અને કાર્યવાહી સંબંધિત અરજીઓની સુનાવણી કરી રહી હતી.
કોર્ટે ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા
જમ્મુ અને કાશ્મીર હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ ગીતા મિત્તલની આગેવાની હેઠળની સમિતિના અહેવાલને ટાંકીને, કોર્ટે રાહત શિબિરોમાં રહેતા વિસ્થાપિત લોકોની સલામતી અને ગૌરવ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા.
કોર્ટે મણિપુરના એડવોકેટ જનરલને રાહત શિબિરોમાં રહેતા 25 વિસ્થાપિત લોકોના અકુદરતી મૃત્યુ અંગે સમિતિએ 4 જુલાઈએ માંગેલી માહિતી અંગે પણ પ્રશ્ન કર્યો.
‘કોર્ટને આદેશ આપવા માટે મજબૂર ન કરો’
કડક વલણ અપનાવતા, મુખ્ય ન્યાયાધીશે રાજ્ય સરકારને કહ્યું, “તમારા મુખ્ય સચિવને કહો કે કોર્ટને આદેશ આપવા માટે મજબૂર ન કરે. અમને જણાવો કે તમે શું પગલાં લીધાં છે.” સુપ્રીમ કોર્ટે મણિપુર સરકારને મીડિયામાં અહેવાલિત રાહત શિબિરોમાં થયેલા તમામ 25 શંકાસ્પદ મૃત્યુની સંપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
કોર્ટના આદેશમાં ટાંકવામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ, આઠ જિલ્લાઓમાં રાહત શિબિરોમાં 640 મૃત્યુ નોંધાયા હતા. આમાંથી ફક્ત 20 કેસોમાં પોસ્ટમોર્ટમ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ફોજદારી કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.
કોર્ટે એવો પણ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે શા માટે ફક્ત 20 પોસ્ટમોર્ટમ કરવામાં આવ્યા હતા અને ઘણા કિસ્સાઓમાં ફક્ત ₹20,000 થી ₹30,000 નું વળતર કેમ આપવામાં આવ્યું. મણિપુર કાનૂની સેવા સત્તામંડળને તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાનો નિર્દેશ આપતા, સુપ્રીમ કોર્ટે આદેશ આપ્યો કે તમામ શંકાસ્પદ મૃત્યુ માટે FIR નોંધવામાં આવે અને મૃત્યુના કારણોની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવે.
ASG એ કોર્ટને શું કહ્યું?
સુનાવણી દરમિયાન, વધારાના સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ કોર્ટને માહિતી આપી કે આઠ જિલ્લાઓમાં 42 વિશેષ તપાસ ટીમો બનાવવામાં આવી છે. કુલ ૩,૦૨૦ કેસોની તપાસ ચાલી રહી છે. ૩૦૨ કેસોમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી છે અને ૧,૫૮૩ કેસોમાં ક્લોઝર રિપોર્ટ દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. ૧,૧૩૫ કેસોમાં તપાસ ચાલી રહી છે, જ્યારે ૩૩ કેસોમાં ટ્રાયલ શરૂ થઈ ગઈ છે.
પીડિતોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલે ધ્યાન દોર્યું કે ગુવાહાટીમાં ખાસ અદાલત અઠવાડિયામાં ફક્ત બે દિવસ કેસોની સુનાવણી કરી રહી છે. તેના જવાબમાં, મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે કહ્યું કે અઠવાડિયામાં બે દિવસ પણ કેસોની પ્રગતિમાં મદદ કરશે, પરંતુ CBI કેસોની સુનાવણી માટે બે ખાસ અદાલતોની સ્થાપનાની શક્યતા પર પણ વિચાર કરવો જોઈએ. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આ મામલે ગુવાહાટી હાઇકોર્ટની જરૂરિયાતોને તાત્કાલિક પૂર્ણ કરવા માટે વિચારણા કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.