પેપર લીક વિવાદ અને અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા વ્યાપક વિરોધ અને દબાણ વચ્ચે, કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને શનિવારે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું. તેમણે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને પોતાનું રાજીનામું મોકલી દીધું. મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યને લગતા આ સંવેદનશીલ મુદ્દા પર સરકારની વ્યાપક ટીકા થઈ હતી, અને આ રાજીનામાને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં જવાબદારી સ્થાપિત કરવા તરફના એક મોટા પગલા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. પેપર લીક બાદ, જનતા પાર્ટી (JJP) શરૂઆતથી જ ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરી રહી હતી અને પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહી. સરકાર અને CJP વચ્ચે ત્રીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટો પહેલા, કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીએ આજે પોતાનું રાજીનામું સુપરત કર્યું.
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રાજીનામું કેમ આપવું પડ્યું?
કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું અચાનક લેવાયો નિર્ણય નથી; તે અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા તીવ્ર જાહેર અને રાજકીય દબાણને કારણે હતું. NEET પરીક્ષામાં કથિત અનિયમિતતા, પેપર લીક અને પરીક્ષાની પવિત્રતા સાથે ચેડાંને કારણે દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં વ્યાપક આક્રોશ ફેલાયો છે. કેન્દ્રીય તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા તપાસ અને આ મામલે કાનૂની કાર્યવાહી પહેલાથી જ ચાલી રહી છે. પ્રદર્શનકારીઓ અને વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ આરોપ લગાવ્યો કે કેન્દ્ર સરકાર પરીક્ષાની ગેરરીતિઓ અને વિદ્યાર્થીઓની ચિંતાઓને સમયસર દૂર કરવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગઈ છે, જેના કારણે પ્રધાનને નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને રાજીનામું આપવાની ફરજ પડી.
રાજીનામા પાછળ કયું આંદોલન સૌથી મોટું બળ હતું?
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગણી કરતા દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનોનું નેતૃત્વ મુખ્યત્વે સીજેપી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. સીજેપી જૂનની શરૂઆતથી જ આ મુદ્દા પર રસ્તાઓ પર હતા. આંદોલનનો સૌથી મોટો વળાંક 20 જુલાઈના રોજ આવ્યો, જ્યારે હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા વ્યાવસાયિકોની ઐતિહાસિક ભીડ દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે એકઠી થઈ. તેઓએ ત્યાંથી સંસદ ભવન સુધી કૂચ કરવાની યોજના બનાવી, જેને તાજેતરના વર્ષોમાં સૌથી મોટું યુવા આંદોલન માનવામાં આવે છે. દિલ્હી ઉપરાંત, મુંબઈ સહિત અન્ય ઘણા મોટા શહેરોમાં પણ આંદોલનના સમર્થનમાં પ્રદર્શનો યોજાયા હતા, જ્યાં વિરોધીઓ પોલીસ સાથે અથડાયા હતા અને ઘણાની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.
સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળથી આંદોલન કેવી રીતે વધુ તીવ્ર બન્યું?
NEET પરીક્ષામાં સુધારા અને શિક્ષણ પ્રધાનના રાજીનામાની માંગને વધુ બળ મળ્યું જ્યારે પ્રખ્યાત શિક્ષણ સુધારક સોનમ વાંગચુક પણ વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં બહાર આવ્યા. વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓના સમર્થનમાં તેમણે જંતર-મંતર ખાતે અનિશ્ચિતકાળ માટે ભૂખ હડતાળ શરૂ કરી. 20 દિવસના ઉપવાસ પછી, તેમની તબિયત સતત બગડતી ગઈ અને તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા. વાંગચુકની બગડતી તબિયતએ આ મુદ્દા પર રાષ્ટ્રીય ધ્યાન ખેંચ્યું. હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા પછી તરત જ, CJPના વડા અભિજીત દિપકકે પણ અનિશ્ચિતકાળ માટે ભૂખ હડતાળ પર ઉતર્યા, જેનાથી આંદોલન વધુ ગરમાયું.
પેપર લીક પર સરકાર શું પગલાં લઈ રહી છે?
આ ભારે હોબાળો અને વિરોધ વચ્ચે, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે ખાતરી આપી છે કે પરીક્ષાઓની પવિત્રતા સાથે ચેડા કરવા બદલ દોષિત ઠરેલા કોઈપણને બક્ષવામાં આવશે નહીં અને “શક્ય તેટલી કડક સજા” આપવામાં આવશે. NDA સંસદીય પક્ષની બેઠક પછી વડા પ્રધાનનો આ મજબૂત સંદેશ કિરેન રિજિજુ દ્વારા રાષ્ટ્રને પહોંચાડવામાં આવ્યો. વધુમાં, આ કટોકટીનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે, સરકાર સોમવારે સંસદમાં એક નવો, કડક કાયદો, “જાહેર પરીક્ષાઓ (અન્યાયી માધ્યમોનું નિવારણ) સુધારો બિલ, 2026” રજૂ કરી રહી છે. આ નવા બિલમાં પરીક્ષા કેન્દ્રો, પેપર લીક માફિયાઓ અને ભૂલ કરનાર સંસ્થાઓ સામે કડક કાનૂની અને દંડાત્મક કાર્યવાહીની જોગવાઈ છે.
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને સોશિયલ મીડિયા પર પત્ર શેર કર્યો
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટમાં, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને પોતાનો રાજીનામું પત્ર જાહેર કર્યો. તેમાં તેમણે લખ્યું, “મારા યુવા સાથીઓ, હું ચાર દાયકાથી વધુ સમયથી વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને શિક્ષણ સુધારા માટે સમર્પિત છું. મેં હંમેશા માન્યું છે કે એક મજબૂત, સમાવેશી અને દૂરંદેશી શિક્ષણ પ્રણાલી એક મજબૂત રાષ્ટ્રનો પાયો છે.”
તેમણે લખ્યું કે”હું દેશના યુવાનોની આકાંક્ષાઓ, લાગણીઓ અને ન્યાયી અપેક્ષાઓનો ખૂબ આદર કરું છું.” તેમણે કહ્યું, “હું દેશના યુવાનોની આકાંક્ષાઓ, લાગણીઓ અને ન્યાયી અપેક્ષાઓનો ખૂબ આદર કરું છું. ભારતની યુવા પેઢીના સપનાઓને સાકાર કરવા એ આપણા બધાની રાજકીય અને સામાજિક જીવનમાં નૈતિક પ્રતિબદ્ધતા રહી છે.” હું પ્રધાનમંત્રીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળ રાષ્ટ્રની સેવા કરવાની તક માટે તેમનો આભાર વ્યક્ત કરું છું.
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને NEET પેપર લીક વિશે શું કહ્યું?
તેમણે આગળ લખ્યું, “૩ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાયેલી NEET-UG પરીક્ષામાં અનિયમિતતાઓ મળી આવી હતી. ભારત સરકારે તાત્કાલિક આ બાબતની નોંધ લીધી, તપાસ CBI ને સોંપી, પરીક્ષા રદ કરી અને નવી પરીક્ષા તારીખ જાહેર કરી. આગામી વર્ષથી CBT મોડમાં પરીક્ષા લેવાનો પણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.”