અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાનમાં કથિત શાસન પરિવર્તન યોજના અંગે એક મોટો ખુલાસો થયો છે. ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સના એક અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ભૂતપૂર્વ ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મહમૂદ અહમદીનેજાદને યુદ્ધ પછીની નવી સરકારનો ચહેરો માનવામાં આવતો હતો. આ દાવો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ફેબ્રુઆરીમાં ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના સંઘર્ષ અંગે નવી માહિતી બહાર આવી રહી છે.
અમેરિકા અને ઇઝરાયલ શું અપેક્ષા રાખતા હતા?
અમેરિકન અખબાર ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સના એક અહેવાલ મુજબ, યુએસ અને ઇઝરાયલી અધિકારીઓએ તેમની યુદ્ધ વ્યૂહરચના ઘડતી વખતે અહમદીનેજાદનો સંપર્ક કર્યો હતો. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે બંને દેશોના અધિકારીઓને આશા હતી કે જો ઈરાનમાં વર્તમાન શાસન નબળું પડી જાય, તો અહમદીનેજાદ નવી રાજકીય વ્યવસ્થામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
અહેમદી નેજાદના નિવાસસ્થાન પર હુમલા અંગે શું દાવા છે?
અહેવાલો અનુસાર, યુદ્ધના પહેલા જ દિવસે ઇઝરાયલે તેહરાનમાં અહમદીનેજાદના નિવાસસ્થાન પર હુમલો કર્યો હતો. એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે આ હુમલો તેમને કથિત નજરકેદમાંથી મુક્ત કરાવવાનો હતો. જોકે, આ હુમલામાં અહમદીનેજાદ ઘાયલ થયા હતા. આ પછી, તેઓ શાસન પરિવર્તન યોજનાથી નિરાશ થયા હોવાના અહેવાલ છે અને તેમણે આ પ્રક્રિયાથી પોતાને દૂર કરી દીધા હતા.
અમેરિકા અને ઇઝરાયલ અહમદી નેજાદ પાસેથી શું અપેક્ષા રાખતા હતા?
ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સે અમેરિકન અધિકારીઓને ટાંકીને કહ્યું હતું કે અહમદીનેજાદને એક એવા નેતા તરીકે જોવામાં આવતા હતા જે ઈરાનની રાજકીય, સામાજિક અને લશ્કરી પરિસ્થિતિનું સંચાલન કરી શકે છે. અખબાર સાથે વાત કરતા, અહમદીનેજાદના એક નજીકના સાથીએ પણ પુષ્ટિ આપી હતી કે અમેરિકા તેમને સંભવિત ભાવિ નેતા તરીકે જુએ છે.
અહેમદીનેજાદને અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા પશ્ચિમી દેશો સાથે કામ કરી શકે તેવા નેતા તરીકે જોવામાં આવતા હતા. જો કે, આ દાવાને ખૂબ જ વિવાદાસ્પદ માનવામાં આવે છે કારણ કે અહમદીનેજાદ તેમના રાષ્ટ્રપતિકાળ દરમિયાન અમેરિકા અને ઇઝરાયલના સૌથી વધુ સ્પષ્ટ ટીકાકારોમાંના એક હતા.
મહમૂદ અહમદી નેજાદ કોણ છે?
મહમૂદ અહમદીનેજાદ 2005 થી 2013 સુધી ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ હતા. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, તેમણે અનેક ઇઝરાયલ વિરોધી નિવેદનો આપ્યા હતા અને ઇઝરાયલને નકશા પરથી ભૂંસી નાખવાની તેમની ટિપ્પણીઓ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદમાં ફસાયા હતા. જોકે, તેમની હકાલપટ્ટી પછી, તેમણે ઈરાની નેતૃત્વની ટીકા કરવાનું શરૂ કર્યું, સરકાર પર ભ્રષ્ટાચાર અને સત્તાના દુરુપયોગનો આરોપ લગાવ્યો.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ઈરાની સરકારે તેમને રાજકીય રીતે હાંસિયામાં ધકેલી દીધા છે. તેમને ત્યારબાદની રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી લડવાથી પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યા હતા, અને અહેવાલો અનુસાર, તેઓ લાંબા સમયથી પ્રતિબંધિત રાજકીય પ્રવૃત્તિ હેઠળ જીવી રહ્યા છે.
રિપોર્ટમાં બીજું શું દાવો કરવામાં આવ્યો છે?
રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલની યોજનાઓ ફક્ત લશ્કરી કાર્યવાહી સુધી મર્યાદિત ન હતી, પરંતુ ઈરાનમાં એક નવી રાજકીય વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરવાનો પણ હેતુ હતો. આ જ કારણ છે કે અહમદીનેજાદ જેવા નેતાઓને વૈકલ્પિક નેતૃત્વ તરીકે ગણવામાં આવતા હતા.
રિપોર્ટમાં વેનેઝુએલાને પણ ઉદાહરણ તરીકે ટાંકવામાં આવ્યું હતું. અહમદીનેજાદના એક નજીકના સહાયકે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકા તેમને વેનેઝુએલાના નેતા ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝની જેમ જોઈ રહ્યું હતું, જેમણે બળવા પછી અમેરિકા સાથે ગાઢ સંબંધો વિકસાવ્યા હતા.