કાવેરી જળ વિવાદ ફરી એકવાર રાજકીય અને વહીવટી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી સી. જોસેફ વિજયે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને કર્ણાટક કોંગ્રેસ સરકારના પ્રસ્તાવિત મેકેદાતુ જળાશય પ્રોજેક્ટને નકારી કાઢવાની માંગ કરી છે. મુખ્યમંત્રી વિજયે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશો અને કાવેરી પાણી વહેંચણીના નિર્ણયોનું ઉલ્લંઘન કરી શકે છે અને તમિલનાડુના લાખો ખેડૂતોની આજીવિકા પર ગંભીર અસર કરશે.
તેમણે વડા પ્રધાનને કર્ણાટક દ્વારા તૈયાર કરાયેલા વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR) ને તાત્કાલિક નકારી કાઢવા વિનંતી કરી, કારણ કે તે કાવેરી પાણી વિવાદ પર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનું ઉલ્લંઘન કરે છે. વિવાદ વધુ ઊંડો થયો છે કારણ કે તમિલનાડુ માને છે કે જો કર્ણાટક કાવેરી નદી પર આ નવું જળાશય બનાવે છે, તો તે રાજ્યના લાખો ખેડૂતોની આજીવિકાને જોખમમાં મૂકશે. મુખ્યમંત્રી વિજયે ચેતવણી આપી હતી કે આ પગલું માત્ર કાયદાકીય રીતે અન્યાયી નથી પણ દાયકાઓની કાનૂની લડાઈઓ પછી પ્રાપ્ત થયેલા ઉકેલને પણ અસ્થિર કરી શકે છે.
વિજયે સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો
વડાપ્રધાનને લખેલા પત્રમાં, વિજયે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે તમિલનાડુના વાંધાઓ છતાં જળ શક્તિ મંત્રાલય અને કેન્દ્રીય જળ આયોગ કર્ણાટકના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહ્યા છે. “કર્ણાટકએ મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટ માટે ‘ભૂમિપૂજન’ની જાહેરાત કરીને સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનું સંપૂર્ણપણે ઉલ્લંઘન કર્યું છે,” તેમણે લખ્યું. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે કર્ણાટકના નાયબ મુખ્યમંત્રી ડી.કે. શિવકુમારના તાજેતરના નિવેદનોથી તમિલનાડુના ખેડૂતોમાં વ્યાપક ચિંતા અને અશાંતિ ફેલાઈ છે.
આ પ્રોજેક્ટ હાલમાં કેન્દ્રીય પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલયની મંજૂરીની રાહ જોઈ રહ્યો છે. તમિલનાડુ સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે તેના ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે તમામ શક્ય કાનૂની પગલાં લેશે. મુખ્યમંત્રીએ પ્રધાનમંત્રીને વિનંતી કરી કે તેઓ જલ શક્તિ મંત્રાલય અને કેન્દ્રીય જળ આયોગને મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટ માટે ડીપીઆર નકારી કાઢવા અને કર્ણાટકને તેની સંમતિ વિના આગળ વધતા અટકાવવા નિર્દેશ આપે.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરીને
મુખ્યમંત્રીએ યાદ કરાવ્યું કે કાવેરી જળ વિવાદ લગભગ ત્રણ દાયકાથી ચાલી રહ્યો હતો અને આખરે 16 ફેબ્રુઆરી, 2018 ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટના ઐતિહાસિક નિર્ણય સાથે તેનો ઉકેલ આવ્યો હતો. આ નિર્ણય હાલમાં અમલમાં મુકાઈ રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે કાવેરી જળ વિવાદ ટ્રિબ્યુનલ (CWDT) ના અંતિમ નિર્ણયમાં મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી, અને સુપ્રીમ કોર્ટે આ સ્થિતિને સમર્થન આપ્યું છે.
પાણી-તણાવગ્રસ્ત વિસ્તાર પહેલાથી જ અસરગ્રસ્ત
સીએમ વિજયે તેમના પત્રમાં જણાવ્યું હતું કે કાવેરી બેસિનને પહેલાથી જ પાણી-તણાવગ્રસ્ત વિસ્તાર જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. અહીં ઉપલબ્ધ જળ સંસાધનોનું વિતરણ પહેલાથી જ 50 ટકા નિર્ભરતાના આધારે નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. તેથી, કોઈપણ નવા મોટા બંધ અથવા જળાશયને મંજૂરી આપવાથી હાલના સંતુલનને વિક્ષેપિત કરી શકાય છે.
67.16 TMC પ્રોજેક્ટ સામે વાંધો
તેમણે કર્ણાટકના પ્રસ્તાવિત 67.16 TMC જળાશય પ્રોજેક્ટ અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રોજેક્ટ અનિયંત્રિત કેચમેન્ટ વિસ્તારોમાંથી વહેણને અસર કરી શકે છે, જે તમિલનાડુના પાણી ફાળવણીનો નોંધપાત્ર ભાગ બનાવે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના સિદ્ધાંતોના ઉલ્લંઘનના આરોપો
મુખ્યમંત્રી વિજયે જણાવ્યું હતું કે ઉપલા રાજ્યોએ એવા કોઈ પગલાં ન લેવા જોઈએ જે નીચલા રાજ્યોને પાણી પુરવઠાને અસર કરે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આ પ્રોજેક્ટ સુપ્રીમ કોર્ટના સિદ્ધાંતોનું સીધું ઉલ્લંઘન હશે. તેમણે પર્યાવરણ મંત્રાલયની નિષ્ણાત સમિતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં જણાવાયું હતું કે પ્રોજેક્ટ માટેના પર્યાવરણીય અભ્યાસને 2019 માં અપૂર્ણ ગણાવીને નકારી કાઢવામાં આવ્યો હતો.