દિલ્હીમાં રહેતા લોકો ઘણીવાર દિલ્હી, નવી દિલ્હી, દિલ્હી NCT અને દિલ્હી NCR નામો સાંભળે છે, પરંતુ તેઓ ઘણીવાર તેમને એક જ વસ્તુ માટે ભૂલ કરે છે. જો કે, આ ચાર નામો વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત છે, જેની આપણે આજે ચર્ચા કરીશું.
દિલ્હી
ભારતની રાજધાની અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ, દિલ્હીમાં કુલ 11 જિલ્લાઓ છે. તેને 1993 માં રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે કોઈ “દિલ્હી” કહે છે, ત્યારે તેઓ સમગ્ર શહેરનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેમાં દિલ્હીના બધા જિલ્લાઓ, ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.
નવી દિલ્હી
તમે કદાચ વિચારી રહ્યા હશો કે શું દિલ્હી અને નવી દિલ્હી એક જ છે. નવી દિલ્હી 11 જિલ્લાઓમાંથી એક છે, અને તેનો આશરે 42.7 ચોરસ કિલોમીટર રાજધાનીનો માત્ર 3 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ભારતના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વહીવટી કેન્દ્રો, જેમ કે રાષ્ટ્રપતિ ભવન, સંસદ ભવન, ઇન્ડિયા ગેટ અને બધા મંત્રાલયો, આ વિસ્તારમાં સ્થિત છે.
આ એ જ વિસ્તાર છે જે ખાસ કરીને 20મી સદીમાં એડવિન લુટિયન્સ અને સર હર્બર્ટ બેકર દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો હતો. આજે, જ્યારે તમે આ વિસ્તારની મુલાકાત લો છો, ત્યારે રસ્તાઓ પર પીળી અને કાળી રેખાઓ નવી દિલ્હીની ઓળખ છે. આનું કારણ એ છે કે આ વિસ્તાર નવી દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ હેઠળ આવે છે.
દિલ્હી એનસીટી
હવે દિલ્હી એનસીટી, અથવા રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ દિલ્હી વિશે વાત કરીએ. તે દિલ્હીથી અલગ નથી. હકીકતમાં, તે દિલ્હીનું કાનૂની નામ છે, જેમાં દિલ્હીના બધા વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે: નવી દિલ્હી, ઉત્તર દિલ્હી, દક્ષિણ દિલ્હી અને પૂર્વ દિલ્હી.
દિલ્હી એનસીઆર
જ્યારે કોઈ કહે છે કે તેઓ દિલ્હી એનસીઆરમાં રહે છે, ત્યારે તેનો અર્થ ફક્ત ગુરુગ્રામ, ફરીદાબાદ અથવા નોઈડા નથી. એનસીઆરમાં દિલ્હીના 11 જિલ્લાઓ, હરિયાણાના 14 જિલ્લાઓ, ઉત્તર પ્રદેશના 8 જિલ્લાઓ અને રાજસ્થાનના 2 જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે, જે કુલ 24 જિલ્લાઓ બનાવે છે.
આમાં હરિયાણાના ફરીદાબાદ, ગુરુગ્રામ, નૂહ, રોહતક, સોનીપત, રેવાડી, ઝજ્જર, પાણીપત, પલવલ, ભિવાની, ચરખી દાદરી, મહેન્દ્રગઢ, જીંદ અને કરનાલ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે. દરમિયાન, મેરઠ, ગાઝિયાબાદ, ગૌતમ બુદ્ધ નગર, બુલંદશહર, ઉત્તર પ્રદેશમાં હાપુડ, બાગપત, શામલી અને મુઝફ્ફરનગર તેમજ રાજસ્થાનના અલવર અને ભરતપુર જિલ્લાઓ પણ NCRમાં આવે છે.