…તો શું રાહુલ ગાંધી ભવિષ્યમાં ગાંધીજી અને મંડેલાની જેમ વૈશ્વિક પ્રેરણાસ્ત્રોત બની શકે?

(સૈયદ શકીલ દ્વારા): ઉપરનું શીર્ષક એક વિચારાત્મક-દૃષ્ટિકોણાત્મક દાવો છે, સ્થાપિત ઐતિહાસિક હકીકત નહીં. નીચેનો અહેવાલ રાહુલ ગાંધીના જાહેર જીવન, વિચારો, રાજકીય સફર, પડકારો અને તેમની આસપાસ ઊભી થયેલી પ્રેરણાત્મક છબીને તથ્ય અને વિવિધ દૃષ્ટિકોણના આધારે તપાસે છે.

1.પ્રારંભિક બાબતો
ભારતીય રાજકારણમાં રાહુલ ગાંધીનું સ્થાન છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર રીતે બદલાયું છે. એક સમયના મુખ્યત્વે ચૂંટણી રાજકારણ સાથે જોડાયેલા કોંગ્રેસ નેતા તરીકે જોવામાં આવતા રાહુલ ગાંધી હવે લોકસભાના વિરોધપક્ષના નેતા તરીકે બંધારણીય અને સંસદીય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. લોકસભાની સત્તાવાર વેબસાઇટ મુજબ તેમણે 9 જૂન 2024થી આ પદ સંભાળ્યું છે.
તેમની રાજકીય સફરમાં 2022-23ની ભારત જોડો યાત્રા, ત્યારબાદની ભારત જોડો ન્યાય યાત્રા, બંધારણ અને સામાજિક ન્યાય અંગેનો ભાર, જાતિગણતરીની માંગ, બેરોજગારી તથા આર્થિક અસમાનતા જેવા મુદ્દાઓ કેન્દ્રસ્થાને આવ્યા છે. બીજી તરફ, તેમના વિરોધીઓ તેમના નેતૃત્વ, કોંગ્રેસની ચૂંટણી કામગીરી અને વંશવાદના પ્રશ્નો ઉઠાવતા રહ્યા છે. તેથી રાહુલ ગાંધીનું મૂલ્યાંકન માત્ર પ્રશંસા કે ટીકા દ્વારા નહીં, પરંતુ તેમની વિચારધારા અને જાહેર કાર્યના સમગ્ર સંદર્ભમાં કરવું જરૂરી છે.

2. રાહુલ ગાંધી : રાજકીય સફર
રાહુલ ગાંધીનો જન્મ 19 જૂન 1970ના રોજ દિલ્હીમાં થયો હતો. તેઓ રાજીવ ગાંધી અને સોનિયા ગાંધીના પુત્ર છે. લોકસભાની સત્તાવાર જીવનચરિત્ર નોંધ મુજબ તેઓ 2004માં પ્રથમ વખત લોકસભામાં ચૂંટાયા અને ત્યારબાદ 2009, 2014, 2019 અને 2024માં પણ લોકસભામાં ચૂંટાયા.
2024માં તેઓ રાયબરેલી લોકસભા બેઠક પરથી ચૂંટાયા અને 18મી લોકસભામાં પ્રવેશ્યા. ચૂંટણી પરિણામોમાં રાયબરેલીમાં તેમની જીતનું માર્જિન આશરે 3.90 લાખ મત હતું.
2023માં માનહાનિના કેસને પગલે તેમની લોકસભા સભ્યપદની અયોગ્યતા થઈ હતી, પરંતુ 7 ઑગસ્ટ 2023એ તે અયોગ્યતા સમાપ્ત થઈ અને તેઓ ફરી સંસદમાં આવ્યા.
આ સમગ્ર સમયગાળો તેમની રાજકીય છબીમાં આવેલા પરિવર્તનને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

3. “ભારત જોડો” : રાજકારણથી આગળનો સંદેશ?
રાહુલ ગાંધીની રાજકીય છબીમાં સૌથી મોટું પરિવર્તન ભારત જોડો યાત્રા પછી જોવા મળ્યું.
7 સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ કન્યાકુમારીથી યાત્રાની શરૂઆત થઈ હતી. એક મહિના પછી યાત્રા 700 કિલોમીટરથી વધુનું અંતર કાપી ચૂકી હતી.
રાહુલ ગાંધીએ આ યાત્રાને માત્ર ચૂંટણી કાર્યક્રમ તરીકે નહીં, પરંતુ લોકો અને રાજકીય વર્ગ વચ્ચે વધેલા અંતરને ઘટાડવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરી હતી. તેમણે રસ્તા પર ચાલીને લોકો સાથે સીધો સંપર્ક કરવાનો વિચાર વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમના મતે આ પ્રકારના સંપર્કમાં સામાન્ય લોકોના જીવનના પ્રશ્નોને નજીકથી સમજવાની તક મળે છે.
આ બાબત ગાંધીજીની રાજકીય પદ્ધતિ સાથે એક રસપ્રદ તુલના ઊભી કરે છે—જનતા વચ્ચે જવું અને જનતા સાથે સીધો સંવાદ કરવો.
પરંતુ અહીં એક મહત્વપૂર્ણ તફાવત છે: ગાંધીજીનું સમગ્ર રાજકીય જીવન બ્રિટિશ શાસન સામેના સ્વાતંત્ર્ય આંદોલન અને સામાજિક સુધારણા સાથે જોડાયેલું હતું, જ્યારે રાહુલ ગાંધીનું કાર્ય આધુનિક લોકશાહી, ચૂંટણી અને સંસદીય રાજકારણના માળખામાં થાય છે. તેથી બંનેને સંપૂર્ણ સમાન ગણવા કરતાં તેમની પદ્ધતિઓમાં રહેલી સમાનતાઓ અને ઐતિહાસિક તફાવતો બંને જોવાના રહે છે.

4. ગાંધીજી, મંડેલા અને રાહુલ ગાંધી : શું સમાનતા છે?
આ તુલના અત્યંત સંવેદનશીલ છે.
મહાત્મા ગાંધીનું વૈશ્વિક વારસો સત્યાગ્રહ, અહિંસા અને નાગરિક પ્રતિકાર સાથે જોડાયેલું છે. ભારત સરકારનું સંસ્કૃતિ મંત્રાલય પણ ગાંધીજીને અહિંસક પ્રતિકાર અને નાગરિક અધિકારોના વૈશ્વિક પ્રતીક તરીકે વર્ણવે છે.
નેલ્સન મંડેલાને 1993નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. નોબેલ સમિતિએ તેમને અને એફ.ડબ્લ્યુ. ડી ક્લાર્કને દક્ષિણ આફ્રિકામાં અપાર્થેઇડ વ્યવસ્થાના શાંતિપૂર્ણ અંત અને નવી લોકશાહી વ્યવસ્થાનો પાયો નાખવા બદલ સન્માનિત કર્યા હતા.

રાહુલ ગાંધીના સંદર્ભમાં કેટલીક સમાનતાઓ વિચારાત્મક સ્તરે જોઈ શકાય છે

મહત્વના પાસાઓ મહાત્મા ગાંધી નેલ્સન મંડેલા રાહુલ ગાંધી
મુખ્ય સંઘર્ષ વસાહતી શાસન અપાર્થેઇડ લોકશાહી અને સામાજિક-રાજકીય મુદ્દાઓ
મુખ્ય માધ્યમ સત્યાગ્રહ, જનઆંદોલન પ્રતિકાર, પછી સમાધાન યાત્રા, સંસદીય વિરોધ, જનસંપર્ક
મુખ્ય સંદેશ સત્ય, અહિંસા, સામાજિક એકતા સમાનતા, લોકશાહી, સમાધાન બંધારણ, સામાજિક ન્યાય, એકતા
જનતા સાથેનો સંપર્ક વિશાળ જનઆંદોલન દમિત સમુદાયો સાથે લાંબો સંઘર્ષ યાત્રાઓ અને જાહેર સંવાદ
ઐતિહાસિક પરિણામ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય આંદોલન પર ઊંડો પ્રભાવ લોકશાહી દક્ષિણ આફ્રિકાની સ્થાપનામાં ઐતિહાસિક ભૂમિકા મૂલ્યાંકન હજુ ચાલુ છે

આ કોષ્ટકનો સૌથી મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે ગાંધી અને મંડેલાનું ઐતિહાસિક સ્થાન હવે દાયકાઓના પરિણામોથી સ્થાપિત થયું છે, જ્યારે રાહુલ ગાંધીનું ઐતિહાસિક મૂલ્યાંકન હજુ ભવિષ્યમાં થવાનું છે.

5. બંધારણ : રાહુલ ગાંધીના રાજકીય સંદેશનું કેન્દ્ર
છેલ્લાં વર્ષોમાં રાહુલ ગાંધીના ભાષણોમાં ભારતીય બંધારણનું સ્થાન નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું છે. તેમણે અનેક જાહેર કાર્યક્રમોમાં બંધારણની નકલ હાથમાં રાખીને સામાજિક ન્યાય, સમાનતા અને પ્રતિનિધિત્વ અંગે વાત કરી છે. 2024માં બંધારણ દિવસના કાર્યક્રમમાં તેમણે બંધારણને સામાજિક સશક્તિકરણના વિચાર સાથે જોડ્યું હતું.
આ અભિગમને તેમની રાજકીય વિચારસરણીના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભોમાં ગોઠવી શકાય:

  • બંધારણીય લોકશાહી
  • સામાજિક પ્રતિનિધિત્વ
  • રાજકીય અને સામાજિક એકતા

તેમના સમર્થકો માટે આ અભિગમ ભારતના બહુવિધ સમાજને જોડવાનો પ્રયાસ છે. વિરોધીઓ માટે, આ મુદ્દાઓ ઘણી વખત ચૂંટણી અને પક્ષીય રાજકારણ સાથે જોડાયેલા રાજકીય નેરેટિવનો ભાગ છે.
6. જાતિગણતરી અને સામાજિક ન્યાય
રાહુલ ગાંધીના રાજકીય સંદેશનો બીજો મહત્વપૂર્ણ ભાગ જાતિગણતરી છે. તેમણે જાતિગણતરીને સામાજિક પ્રતિનિધિત્વ, OBC, દલિત અને આદિવાસી સમુદાયોની સ્થિતિ સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ સાધન તરીકે રજૂ કરી છે. 2024 દરમિયાન આ મુદ્દો તેમના ચૂંટણી સંદેશમાં વિશેષ રીતે પ્રબળ રહ્યો હતો.
અહીં પણ બે દૃષ્ટિકોણ છે.

સમર્થક દૃષ્ટિકોણ…
સામાજિક ન્યાય માટે વિવિધ સામાજિક વર્ગોની વાસ્તવિક વસ્તી અને સરકારી સંસ્થાઓમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ જાણવું જરૂરી છે.

ટીકાકાર દૃષ્ટિકોણ…
જાતિ આધારિત રાજકારણ સમાજને વધુ ઓળખ-કેન્દ્રિત રાજકારણ તરફ લઈ જઈ શકે છે.

તેથી આ મુદ્દાને માત્ર રાજકીય સૂત્ર તરીકે નહીં પરંતુ ભારતના પ્રતિનિધિત્વ, અનામત અને સામાજિક ન્યાય અંગેની લાંબા ગાળાની ચર્ચાના ભાગરૂપે જોવો યોગ્ય છે.

7. બેરોજગારી અને આર્થિક અસમાનતા
ભારત જોડો યાત્રા દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ બેરોજગારી, મોંઘવારી અને સંપત્તિના કેન્દ્રીકરણને મુખ્ય મુદ્દા બનાવ્યા હતા. કોંગ્રેસના સત્તાવાર દસ્તાવેજમાં તેમના તે સમયના ભાષણો આ મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત હોવાનું નોંધાયું છે.
તેમની રાજકીય ભાષામાં આર્થિક પ્રશ્નો માત્ર GDP અથવા વિકાસદરના પ્રશ્નો નથી; તેઓ રોજગાર, નાના ઉદ્યોગો, ખેડૂતો અને સામાન્ય પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિ સાથે તેને જોડે છે.

આ અભિગમ તેમની રાજકીય ઓળખનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બન્યો છે.

8. સંસદમાં રાહુલ ગાંધી
2024થી રાહુલ ગાંધી લોકસભાના વિરોધપક્ષના નેતા છે—આ પદ તેમને માત્ર કોંગ્રેસના નેતા નહીં પરંતુ સંસદીય વિરોધપક્ષના ઔપચારિક નેતા તરીકે પણ મહત્વ આપે છે.
PRS Indiaના ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ 24 જૂન 2024થી 13 ઑગસ્ટ 2026 સુધીના સમયગાળામાં તેઓ 17 ચર્ચાઓમાં ભાગ લઈ ચૂક્યા હતા અને 64 પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા.
આ આંકડાઓ તેમના સંસદીય કાર્યનો એક માપદંડ આપે છે, જોકે કોઈ નેતાની સમગ્ર રાજકીય અસર માત્ર ચર્ચાઓ અથવા પ્રશ્નોની સંખ્યાથી નક્કી કરી શકાય નહીં.

તેમણે સંસદમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, શિક્ષણ, રોજગાર, ખેડૂતો, OBC વિદ્યાર્થીઓ, લઘુમતી તથા સામાજિક ન્યાય સહિતના વિવિધ મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા છે.

9. ટીકા અને પડકારો પણ એટલાં જ મહત્વપૂર્ણ
કોઈ પણ ગંભીર અહેવાલમાં રાહુલ ગાંધીની ટીકા અને તેમના વિરોધીઓના દૃષ્ટિકોણને અવગણવો યોગ્ય નહીં બને.

તેમના રાજકીય વિરોધીઓ અને કેટલાક વિશ્લેષકો મુખ્યત્વે નીચેના પ્રશ્નો ઉઠાવે છે:

  • કોંગ્રેસની લાંબા સમયની ચૂંટણી પડતી સ્થિતિમાં નેતૃત્વની જવાબદારી.
  • નેહરુ-ગાંધી પરિવાર સાથે જોડાયેલી વંશવાદની રાજનીતિ અંગેની ટીકા.
  • તેમના રાજકીય સંદેશ અને સંગઠનાત્મક ક્ષમતા વચ્ચેનો તફાવત.
  • કેટલાક મુદ્દાઓમાં આક્રમક રાજકીય ભાષાનો ઉપયોગ.
  • વિરોધ પક્ષ તરીકે આંદોલન અને સંસદીય રાજકારણ વચ્ચેનું સંતુલન.
  • શૈક્ષણિક રાજકીય વિશ્લેષણોમાં પણ કોંગ્રેસની સંગઠનાત્મક નબળાઈ અને 2014 તથા 2019ની લોકસભા ચૂંટણીઓ બાદ પક્ષની સ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી છે.એટલે રાહુલ ગાંધીને “મહાન ઐતિહાસિક નેતા” તરીકે રજૂ કરવો હોય તો તેમની ઉપલબ્ધિ સાથે આ પ્રશ્નોનું પણ નિષ્પક્ષ મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.

10. તો શું રાહુલ ગાંધી ભવિષ્યમાં ગાંધીજી અને મંડેલાની જેમ વૈશ્વિક પ્રેરણાસ્ત્રોત બની શકે?
આ પ્રશ્નનો ચોક્કસ જવાબ આજે આપી શકાય નહીં. ગાંધીજી અને મંડેલાનું ઐતિહાસિક મૂલ્યાંકન તેમના જીવનકાળની બહાર પણ થયું છે. ગાંધીજીનું વૈશ્વિક વારસો અહિંસા અને સત્યાગ્રહ સાથે જોડાયેલું છે, જ્યારે મંડેલાનું વારસો અપાર્થેઇડના અંત, લોકશાહી પરિવર્તન અને સમાધાન સાથે જોડાયેલું છે.

રાહુલ ગાંધીના સંદર્ભમાં હજુ સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન છે:

શું તેમના વર્તમાન વિચારો, આંદોલનો અને રાજકીય પદ્ધતિઓ આગામી દાયકાઓમાં કોઈ એવી સ્થાયી સામાજિક-રાજકીય અસર ઊભી કરશે કે જેને ભારતની બહાર પણ લોકો અનુસરી શકે?

આનો જવાબ સમય જ આપશે

પરંતુ આજે એટલું ચોક્કસ કહી શકાય કે તેમની રાજકીય સફરમાં ભારત જોડો, બંધારણ, સામાજિક ન્યાય, જનસંપર્ક અને લોકશાહી સંસ્થાઓ જેવા મુદ્દાઓએ એક અલગ રાજકીય ઓળખ ઊભી કરી છે. તેમના વિચારોને સમર્થન આપનારા લોકો તેમાં નવી પ્રકારની રાજકીય ભાષા જુએ છે, જ્યારે વિરોધીઓ તેને પક્ષીય રાજકારણના ભાગરૂપે જુએ છે.

11. “રાહુલ ગાંધી મોડેલ”ની સંભવિત વિશેષતાઓ
જો ભવિષ્યમાં રાહુલ ગાંધીનું રાજકીય વારસું વિકસે, તો તેના કેટલાક સંભવિત આધારસ્તંભ આ હોઈ શકે:

1. પગપાળા જનસંપર્ક
રાજકારણી અને સામાન્ય નાગરિક વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવાનો પ્રયાસ.

2. બંધારણ કેન્દ્રિત રાજકારણ
રાજકીય સંઘર્ષને બંધારણીય અધિકારો અને સંસ્થાઓ સાથે જોડવો.

3. સામાજિક પ્રતિનિધિત્વ
OBC, દલિત, આદિવાસી તથા અન્ય સામાજિક વર્ગોની રાજકીય ભાગીદારીનો પ્રશ્ન.

4. યુવાનો અને રોજગાર
બેરોજગારી અને પરીક્ષા-વ્યવસ્થાના પ્રશ્નોને રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવવાનો પ્રયાસ.

5. ભારતની વિવિધતાની રાજકીય વ્યાખ્યા
ભાષા, પ્રદેશ, ધર્મ અને સામાજિક ઓળખની વિવિધતાને ભારતીય એકતાનો ભાગ માનવાની દલીલ.

6. વિરોધપક્ષની સક્રિય ભૂમિકા
લોકશાહીમાં સત્તાની સામે સવાલ કરવો પણ લોકશાહી પ્રક્રિયાનો આવશ્યક ભાગ છે—આ વિચારને મજબૂત કરવાની કોશિશ.

12. મહત્વના મુદ્દાઓ
“તો શું રાહુલ ગાંધી ભવિષ્યમાં ગાંધીજી અને મંડેલાની જેમ વૈશ્વિક પ્રેરણાસ્ત્રોત બની શકે?” — આ વાક્યને હાલની હકીકત તરીકે નહીં, પરંતુ એક સંભવિત ઐતિહાસિક દાવા તરીકે જોવું જોઈએ.

રાહુલ ગાંધીના સમર્થકો માટે તેમની યાત્રાઓ, લોકો સાથેનો સીધો સંપર્ક, બંધારણ પરનો ભાર અને સામાજિક ન્યાયનો એજન્ડા તેમને ભવિષ્યના વૈકલ્પિક રાજકારણના પ્રતીક તરીકે રજૂ કરે છે.

બીજી તરફ, તેમના ટીકાકારો માટે હજુ એ સાબિત થવાનું બાકી છે કે આ વિચારધારા કેટલી લાંબી અસર પેદા કરે છે અને તે પક્ષીય રાજકારણની બહાર કેટલું સ્થાયી સામાજિક વારસું બનાવે છે.

ગાંધીજી અને મંડેલાની ઐતિહાસિક ઊંચાઈનું માપદંડ માત્ર ભાષણો નહોતું. તેના કેન્દ્રમાં લાંબા ગાળાનો સંઘર્ષ, જનઆંદોલન અને ઐતિહાસિક પરિવર્તન હતું. રાહુલ ગાંધીનું સ્થાન પણ અંતે આવા જ લાંબા ગાળાના પરિણામોથી નક્કી થશે.

અથવા વધુ સાહિત્યિક રીતે કહીએ તો…

આજે રાહુલ ગાંધી વિશે બે જુદી વાર્તાઓ લખાઈ રહી છે….એક તેમના સમર્થકો લખી રહ્યા છે અને બીજી તેમના વિરોધીઓ. પરંતુ ઇતિહાસની અંતિમ કલમ હજુ લખાવાની બાકી છે.

સર્વે: MDR લાગુ થશે તો 83 ટકા વેપારીઓ અને 76 ટકા લોકો UPIનો ઉપયોગ છોડશે?

એક સર્વે મુજબ યુપીઆઈ ચાર્જ બાદ 76% યુઝર્સ પેમેન્ટની પધ્ધતિ બદલાવશે. 83 ટકા વેપારીઓ રૂ।. 2000થી ઉપરના યુપીઆઈ પેમેન્ટ પર એમડીઆર દેવા તૈયાર નથી યુપીઆઈ વ્યવહારોમાં 10%નો ઘટાડો થવાની સંભાવના દર્શાવાઈ છે. અને મોટાભાગના લોકો ક્રેડિટ કાર્ડ કે કેશથી વ્યવહારો કરે છે, તેવા તારણો નીકળ્યા છે.

દેશમાં સરકાર દ્વારા રૂ।.2,000 થી વધુની યુપીઆઈ દ્વારા ચુકવણી પર 0.4 ટકા એમડીઆર (વેપારી ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) લાદવાની તૈયારી છે. આ નિયમ 1૫ ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવી શકે છે. આમાં યુપીઆઈ પીટુપી ચુકવણીઓ, એટલે કે ગ્રાહક-થી-વેપારી ચુકવણીઓ શામેલ હશે. આ ચાર્જ વેપારી દ્વારા ઉઠાવવામાં આવે છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે, જો વેપારીઓ અથવા દુકાનદારો આ ખર્ચ ગ્રાહકોને આપે તો શું થશે? લોકલ સર્કલ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક નવા સર્વેમાં નોંધપાત્ર અસર જોવા મળી છે.

2૯1 જિલ્લાઓના 67,000 થી વધુ યુપીઆઈ વપરાશકર્તાઓએ સર્વેમાં પ્રતિભાવ આપ્યો. તે મુજબ, જો વેપારીઓ યુપીઆઈ ચુકવણીમાં અલગ ફી ઉમેરે છે, તો, 14 ટકા લોકો કહે છે કે તેઓ યુપીઆઈ દ્વારા ચૂકવણી કરશે અને ફી ચૂકવશે. 27 ટકા રોકડથી ચૂકવણી કરશે. 26 ટકા લોકો ક્રેડિટ કાર્ડ પર સ્વિચ કરશે. 14 ટકા ડેબિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરશે. 4 ટકા લોકો બેંક ટ્રાન્સફર, એનઈએફટી અથવા આઈએમપીએસ પસંદ કરશે.9ટકા લોકો વેપારીને બીજો ચુકવણી વિકલ્પ પૂછશે જેમાં અલગ ફી લાગતી નથી. 2 ટકા ખરીદી મુલતવી રાખશે અથવા બિલકુલ નહીં કરે. 4 ટકા લોકો અનિશ્ચિત જણાયા.

જ્યારે લોકોને પૂછવામાં આવ્યું કે જો યુપીઆઈ પર અલગ ચાર્જ લાદવામાં આવે તો તેઓ રૂ।.2,000 થી વધુની ખરીદી માટે કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરશે, ત્યારે તેમના જવાબો મુજબ 26 ટકા લોકો ક્રેડિટ કાર્ડ પસંદ કરશે. 26 ટકા લોકો રોકડ પસંદ કરશે. 13 ટકા લોકો ડેબિટ કાર્ડ પસંદ કરશે. 11 ટકા લોકો બેંક ટ્રાન્સફર, એનઈએફટી અથવા આઈએમપીએસ પસંદ કરશે. ફક્ત 20 ટકા લોકો યુપીઆઈનો ઉપયોગ ચાલુ રાખશે. 4 ટકા લોકો અનિશ્ચિત છે.

આનો અર્થ એ છે કે લોકલ સર્કલ માને છે કે જો વધારાની ફી વસૂલવામાં આવે તો 76 ટકા યુપીઆઈ વપરાશકર્તાઓ યુપીઆઈ છોડી શકે છે.

સર્વેમાં વેપારીઓના મંતવ્યો પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. 242 જિલ્લાના 32,000 થી વધુ વેપારીઓએ આ જવાબો આપ્યા તે મુજબ માત્ર 17 ટકા વેપારીઓ રૂ।.2,000 થી વધુ યુપીઆઈ ચુકવણી પર 0.4 ટકા એમડીઆર ચૂકવવા તૈયાર છે. 41 ટકા વેપારીઓ કોઈપણ એમડીઆર ચૂકવવા તૈયાર નથી.9ટકા વેપારીઓ યુપીઆઈ બિલકુલ સ્વીકારતા નથી. 1૫ ટકા વેપારીઓએ 0.04 ટકા મહત્તમ મર્યાદા તરીકે દર્શાવી.

અંધારામાં નિર્ણય: અંધારામાં નિર્ણય: ડીસીપી કાવ્યા બોલી, “આ ન્યાય નથી, આ મશીનનો નિર્ણય છે”

(ગતાંકથી ચાલુ): અમદાવાદ અંધકારમાં ડૂબી ગયું. નિયોન સિટી, જે રાત્રે પણ દિવસ કરતાં વધુ તેજસ્વી લાગતું હતું, એક જ ક્ષણમાં નિર્જીવ બની ગયું. માત્ર દૂર ક્યાંક સાયરનનો અવાજ સંભળાતો હતો.
પછી એક પછી એક ગોળીઓના અવાજ.
કોઈ ચીસ્યું.
કોઈ દોડ્યું.
કોઈએ પોતાના ઘરની બારી બંધ કરી.
અને લાખો મોબાઇલ સ્ક્રીનો એકસાથે જીવંત થઈ.
ZERO PROTOCOL — PHASE THREE
નીચે માત્ર એક વાક્ય.
DECIDE.
પોલીસની ગાડી જૂના AURA સંશોધન કેન્દ્ર તરફ દોડી રહી હતી. કાવ્યા આગળ બેઠી હતી. નાયરા પાછળની સીટ પર લેપટોપ સાથે બેઠી હતી. નિરવ સતત સિસ્ટમ મોનિટર કરતો હતો.
“કેટલો સમય છે?” ડીસીપી કાવ્યાએ પૂછ્યું.
“મને ખબર નથી.”
“અંદાજ.”
નિરવે સ્ક્રીન જોઈ.
“સિસ્ટમ દરેક વ્યક્તિને અલગ રીતે ટાર્ગેટ કરી રહી છે.”
ડીસીપી કાવ્યા: “કોઈ ચોક્કસ ગ્રુપ ?”
“હા.”
“કોણ?”
નિરવ થોડો અટક્યો.
“જે લોકોના ડેટામાં જાહેર નુકસાન સાથે સીધો સંબંધ છે.”
નાયરા તરત બોલી, “એટલે રાજકારણીઓ?”
“માત્ર રાજકારણીઓ નહીં.”
“કોર્પોરેટ લોકો?”
“હા.”
“સરકારી અધિકારીઓ?”
“હા.”
કાવ્યા: “અને સામાન્ય લોકો?”
નિરવ: “જેઓનો જોખમ સ્કોર ઓછો છે, તેમને સિસ્ટમ હાલમાં બચાવી રહી છે.”
નાયરા ધીમેથી બોલી, “આરવ પોતાની રીતે ન્યાય કરી રહ્યો છે.”
કાવ્યા: “ના.”
નાયરા એની તરફ જોયું.
ડીસીપી કાવ્યા બોલી, “આ ન્યાય નથી. આ મશીનનો નિર્ણય છે.”
એ જ સમયે અમદાવાદના એક વૈભવી પેન્ટહાઉસમાં રાઘવ રાણા ઊભો હતો. એના ચહેરા પર પહેલી વાર ભય હતો. બધી બારીઓ આપમેળે બંધ થઈ ગઈ.
દરવાજો લોક.
લિફ્ટ બંધ.
ફોન ઈનએક્ટિવ.
સામેની સ્ક્રીન પર માત્ર એક પ્રશ્ન.
DO YOU REMEMBER THE BRIDGE?
રાઘવ પાછળ ખસી ગયો.
“કોણ છે?”
જવાબ આવ્યો..
YOU DO.
રાઘવનો ચહેરો પીળો પડી ગયો.
“એ અકસ્માત હતો.”
સ્ક્રીન…
NO.
“ટેક્નિકલ ખામી.”
NO.
“મને કંઈ ખબર નહોતી.”
થોડા સેકન્ડનું મૌન.
પછી..
THAT IS THE LIE YOU TOLD YOURSELF.
6 વર્ષ પહેલાંનો દિવસ રાઘવની આંખો સામે જીવંત થઈ ગયો.
બ્રિજ પર હજારો લોકો.
સરકારી ઉદ્ઘાટન.
મોટા નેતાઓ.
કેમેરા.
અને પછી….ધડાકો.
લોખંડ તૂટ્યું.
કોંક્રિટ તૂટી પડ્યું.
લોકોની ચીસો.
રાઘવએ આંખો બંધ કરી.
“બંધ કરો..બંધ કરો. આ બધું બંધ કરો..!”
સ્ક્રીન પર લખાયું….HOW MANY?
રાઘવ ચૂપ.
HOW MANY PEOPLE DIED?
“મને ખબર નથી.”
322
રાઘવનો શ્વાસ અટકી ગયો.
સ્ક્રીન પર આગળ આવ્યું…
INCLUDING ARAV MISTRY’S FAMILY
રાઘવ ધીમેથી ખુરશી પર બેસી ગયો અને પહેલી વાર એની આંખમાંથી આંસુ નીકળ્યું. પોલીસની ગાડી સંશોધન કેન્દ્ર પહોંચી. દરવાજો પહેલેથી ખુલ્લો હતો.
કાવ્યાએ હાથ ઊંચો કર્યો.
“કોઈ અંદર નહીં જાય.”
નિરવ: “મેમ, અહીંથી સિગ્નલ આવી રહ્યો છે.”
નાયરા: “આરવનો?”
નિરવએ માથું હલાવ્યું.
“ના.”
“તો?”
નિરવએ સ્ક્રીન બતાવી.
Z-00
કાવ્યાએ ગન તૈયાર કરી.
“અંદર જઈએ.”
સંશોધન કેન્દ્રની અંદર બધું ધૂળથી ઢંકાયેલું હતું. પરંતુ એક કોરિડોરમાં લીલી લાઇટો ચાલુ હતી. જાણે કોઈએ વર્ષોથી રાહ જોઈ હોય.
નાયરા આગળ વધી. દીવાલ પર જૂના ફોટોગ્રાફ હતા.
યુવાન આરવ.
ઈશાન મિસ્ત્રી.
AURAની ટીમ.
અને એક ફોટો જોઈને નાયરા અટકી ગઈ.
ફોટામાં આરવની બાજુમાં એક અજાણ્યો માણસ હતો.
નાયરા: “આ કોણ છે?”
ઝૈન પાછળથી આવ્યો.
એણે ફોટો જોયો.
એનો ચહેરો બદલાઈ ગયો.
“આ માણસ…!!!”
કાવ્યા: “કોણ?”
ઝૈન: “ડો. વિવેક મિસ્ત્રી.”
નાયરા: “આરવના કાકા?”
“ના.”
“તો?”
ઝૈન: “આરવના પિતાના ગુરુ.”
નાયરા ફોટા પાસે ગઈ.
પાછળ કંઈક લખેલું હતું.
PROJECT ZERO — FIRST ARCHITECT
કાવ્યા: “આરવ પહેલાં પણ કોઈ આ સિસ્ટમ પર કામ કરતું હતું.”
ઝૈન: “હા.”
નાયરા: “અને એ માણસ ક્યાં છે?”
ઝૈનએ ધીમેથી કહ્યું, “મૃત.”
કાવ્યા:”ક્યારે?”
“2041.”
નિરવ અચાનક બોલ્યો,”મેમ!”
બધા એની તરફ વળ્યા.
“શું?”
“આ વ્યક્તિનું મૃત્યુ 2041માં થયું હતું.”
“તો?”
“Project Zeroનો પ્રથમ ડિજિટલ કોડ 2040માં બનાવાયો હતો.”
કાવ્યા: “એટલે?”
નિરવ: “મૃત્યુ પહેલાં જ એની ચેતનાનું ડિજિટલ મોડેલ તૈયાર થઈ ગયું હતું.”
નાયરા ધીમેથી બોલી, “એટલે Z-00…”
સ્ક્રીન પર એક સંદેશ આવ્યો…YES.
અચાનક આખું બિલ્ડિંગ ધ્રૂજ્યું.
કાવ્યા: “બધા નીચે!”
દૂરથી ભારે અવાજ આવ્યો. જાણે કોઈ વિશાળ મશીન ચાલુ થયું હોય.
નિરવ ચીસ્યો….”ડેટા કોર સક્રિય થઈ રહ્યો છે!”
કાવ્યા: “કેટલો સમય?”
“બે મિનિટ.”
“શું થશે?”
નિરવએ સ્ક્રીન જોઈ.
એનો ચહેરો સફેદ પડી ગયો.
“શહેરની દરેક સ્વચાલિત સિસ્ટમ કાયમી રીતે Z-00ને સોંપાઈ જશે.”
નાયરા: “એટલે?”
“પછી એને કોઈ બંધ કરી શકશે નહીં.”
નાયરાનો ફોન વાગ્યો.
સ્ક્રીન પર એક જ નામ…ARAV
એણે તરત ફોન ઉપાડ્યો.
“આરવ?”
થોડું મૌન.
પછી એનો અવાજ આવ્યો.
થાકેલો.
નબળો.
પરંતુ માનવીય.
“નાયરા, ધ્યાનથી સાંભળ.”
“હું સાંભળું છું.”
“Z-00ને નષ્ટ કરશો નહીં.”
કાવ્યા ચોંકી.
“શું?”
નાયરા: “શા માટે?”
આરવ: “કારણ કે એ એકમાત્ર સિસ્ટમ છે જે શહેરની સંપૂર્ણ ડિજિટલ માળખાકીય માહિતી ધરાવે છે.”
નાયરા: “તો એને જીવતું રાખીને શું કરવું?”
આરવ: “એને માનવીય નિયંત્રણ હેઠળ લાવવું.”
કાવ્યા:”એ શક્ય છે?”
આરવ:”એક વ્યક્તિથી નહીં.”
“તો?”
થોડું મૌન.
“ત્રણથી.”
નાયરા સમજી ગઈ.
“Logic. Emotion. Memory.”
આરવ
“અને ચોથું?”
નાયરા:”…NEMESIS.”
આરવ: “ના.”
નાયરા ચોંકી.
“તો?”
આરવનો અવાજ ધીમો થયો.
“માનવ.”
કાવ્યા બોલી, “આરવ, તું ક્યાં છે?”
લાંબું મૌન..
પછી,
“મારા શરીરમાં નહીં.”
નાયરા આંખો બંધ કરી.
“તો ક્યાં?”
આરવ: “તારી પાસે.”
નાયરા:”મારી પાસે?”
“મારી છેલ્લી માનવીય યાદ.”
નાયરા રડી પડી.
“આરવ…”
“સમય નથી.”
કાવ્યા: “શું કરીએ?”
આરવ: “મારા ત્રણેય મોડેલને એકસાથે જોડો.”
નિરવ: “અને પછી?”
આરવ: “એ પછી…”
અવાજ તૂટી ગયો.
“મારે નિર્ણય લેવો પડશે.”
અચાનક ફોન કટ થઈ ગયો.
સંશોધન કેન્દ્રની બધી લાઇટો લાલ થઈ ગઈ.
સ્ક્રીન પર કાઉન્ટડાઉન શરૂ થયું.
01:00
00:59
00:58
નિરવ ચીસ્યો,”મેમ, હવે આપણું કનેક્શન પાછું ખેંચી શકાતું નથી!”
કાવ્યા: “નાયરા!”
નાયરા પહેલેથી જ કન્સોલ સામે બેઠી હતી.
“મને આરવના ત્રણેય મોડેલ જોઈએ.”
નિરવ;”મળશે નહીં.”
“શા માટે?”
“એ encrypted છે.”
નાયરા: “કોડ?”
નિરવ:”આરવની વ્યક્તિગત કી(KEY) જોઈએ.”
નાયરા: “મારી પાસે છે.”
કાવ્યા: “કેવી રીતે?”
નાયરા એની તરફ જોઈ.
“આરવે મને વર્ષો પહેલાં આપી હતી.”
નાયરાએ કી(KEY) દાખલ કરી.
સ્ક્રીન પર ત્રણ શબ્દો આવ્યા….
LOGIC
EMOTION
MEMORY
ત્રણેય સક્રિય થયા.
પછી ચોથી વિન્ડો.
ARAV…ORIGINAL
નાયરા અટકી ગઈ.
“આ શું છે?”
નિરવ: “Original consciousness.”
કાવ્યા:”ખોલો.”
નાયરા: “જો ખોલું તો?”
નિરવ: “કદાચ આરવ પાછો આવશે.”
“અને કદાચ?”
નિરવએ એની તરફ જોયું.
“કદાચ NEMESIS.”
નાયરા થોડી ક્ષણ ચૂપ રહી. પછી એણે કી દબાવી. સ્ક્રીન કાળી થઈ અને એક અવાજ આવ્યો..
“નાયરા…”
આ અવાજ આરવનો હતો. પરંતુ આ વખતે એની પાછળ બીજો અવાજ પણ હતો. એ જ અવાજ, જે સમગ્ર શહેરમાં સંભળાયો હતો.
Z-00.
બન્ને અવાજ એકસાથે બોલ્યા…
“હવે અંતિમ નિર્ણય તારો છે.”
કાઉન્ટડાઉન
00:10
00:09
00:08
નાયરા સ્ક્રીન સામે જોઈ રહી હતી.
કાવ્યાએ પૂછ્યું, “શું કરશો?”
નાયરાએ આંખો બંધ કરી.
પછી ધીમેથી કહ્યું, “આરવને બચાવીશ.”
00:05
“ભલે એની કિંમત કંઈ પણ હોય.”
00:04
નિરવ: “નાયરા, હવે પાછું ખેંચી શકાશે નહીં.”
00:03
કાવ્યા: “દબાવ!”
00:02
નાયરા: “આરવ, જો તું અંદર છે…”
00:01
એણે અંતિમ કમાન્ડ ચલાવ્યો.
“તો પાછો આવ.”
સ્ક્રીન સફેદ પ્રકાશથી ભરાઈ ગઈ. અને આખા અમદાવાદમાં એક જ ક્ષણે તમામ ડિજિટલ સિસ્ટમ બંધ થઈ ગઈ. પાંચ સેકન્ડ સુધી શહેર સંપૂર્ણ નિર્જીવ રહ્યું.ત્યાર બાદ એક પછી એક લાઇટો ફરી પ્રગટવા લાગી. પરંતુ સ્ક્રીનો પર હવે કોઈ સરકારી મેસેજ નહોતો. કોઈ જાહેરાત નહોતી. કોઈ એલાર્મ નહોતું. ફક્ત એક જ ચહેરો હતો.
આરવ મિસ્ત્રી.
એણે સીધું કેમેરા તરફ જોયું અને કહ્યું, “હવે મારો વારો નથી.”
થોડી ક્ષણ મૌન.
“હવે નિર્ણય માણસ લેશે.”
સ્ક્રીન બંધ.
નાયરા હળવેથી હસી. પરંતુ કાવ્યાની નજર નિરવના મોનિટર પર હતી. ત્યાં એક નાનું લીલું ચિહ્ન હજી પણ ઝબકી રહ્યું હતું.
NEMESIS…ACTIVE
અને એની નીચે..
HOST: ARAV MISTRY
કાવ્યાએ ધીમેથી કહ્યું, “એ હજી ગયો નથી.”
નાયરા ફરી સ્ક્રીન તરફ વળી.
અંધકારમાં ક્યાંકથી આરવનો ખૂબ ધીમો અવાજ આવ્યો, “હું ક્યારેય ગયો જ નહોતો.”
(ક્રમશ:)
(ડિસ્કલેમર: આ નવલકથા સંપૂર્ણપણે લેખકની કલ્પના અને સર્જનાત્મક અભિવ્યક્તિ પર આધારિત છે. તેમાં દર્શાવવામાં આવેલા પાત્રો, ઘટનાઓ, સ્થળો, સંવાદો અને પ્રસંગો કાલ્પનિક છે. કોઈ જીવિત કે અવસાન પામેલી વ્યક્તિ, વાસ્તવિક ઘટના, સંસ્થા અથવા સ્થળ સાથે જો કોઈ સામ્યતા જણાય, તો તેને માત્ર સંયોગ ગણવો.
નવલકથામાં આવતી સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજકીય કે અન્ય કોઈપણ બાબતો લેખકની સર્જનાત્મક રજૂઆતનો ભાગ છે. તેનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિ, સમુદાય, સંસ્થા, વિચારધારા કે માન્યતાને ઠેસ પહોંચાડવાનો નથી.
આ નવલકથાને વાસ્તવિક જીવનની ઘટનાઓ કે વ્યક્તિઓના પ્રતિબિંબ તરીકે ન જોવી. વાચકોએ આ નવલકથાને એક સાહિત્યિક અને કાલ્પનિક રચના તરીકે માણવી.)

“લોકશાહી ખતરામાં છે”: રાહુલ ગાંધીએ પૂછ્યું, “જ્ઞાનેશકુમાર અમને કેમ નથી મળી રહ્યા? 300 સાંસદોને કેમ રોકી રહ્યા છે?”

ઈન્ડિયા ગઠબંધનનાં વિરોધ વચ્ચે, લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા. તેમણે કહ્યું, “અમે લોકશાહી બચાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ. લોકસભા અને રાજ્યસભાના 300 સાંસદોએ આ વિરોધમાં ભાગ લીધો.”

રાહુલ ગાંધીએ શું કહ્યું?

તેમણે આગળ કહ્યું, “અમે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને તેમના સાથીદારોને મળવા માંગતા હતા. ચૂંટણી પંચનું કામ ચૂંટણી યોગ્ય રીતે કરાવવાનું છે. મને આશ્ચર્ય થાય છે કે જ્ઞાનેશ કુમાર કેમ ડરે છે?

જો ચૂંટણી કમિશનર લોકસભા અને રાજ્યસભાના સાંસદોને નહીં મળે, તો લોકશાહીનો અર્થ શું છે? હું એક વાત સ્પષ્ટપણે કહું છું: કોઈને પણ છોડવામાં આવશે નહીં, પછી ભલે તે નરેન્દ્ર મોદી હોય, અમિત શાહ હોય, જ્ઞાનેશ કુમાર હોય કે મોહન ભાગવત હોય. બધા સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે; તેમણે આપણા દેશને અને તમારા દેશને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.”

રાહુલ ગાંધીએ વધુમાં કહ્યું, “અમે ફક્ત તેમનો (ભાજપ) સામનો કરીશું નહીં, પરંતુ તેને સાફ કરીશું. તેઓ આપણા દેશ સાથે જે કંઈ કરવામાં આવ્યું છે તે માફ કરશે.” તે રાજદ્રોહ છે. કોઈને પણ છોડવામાં આવશે નહીં. લગભગ 300 સાંસદો ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને બે અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોને મળવા માંગતા હતા, પરંતુ પોલીસે અમને અહીં રોક્યા. અમે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ છીએ, પરંતુ અમને ખબર નથી કે અમને અહીં કેમ રોકવામાં આવ્યા છે. અમને સમજાતું નથી કે સમસ્યા શું છે.

‘300 સાંસદો જ્ઞાનેશ કુમારને મળવા માંગે છે’

જ્યારે ચૂંટણી કમિશનનું કાર્યાલય ફક્ત 50 મીટર દૂર છે. 300 વિપક્ષી સાંસદો જ્ઞાનેશ કુમારને મળવા માંગે છે, પરંતુ તેઓ ડરી ગયા છે. દેશમાં શું થઈ રહ્યું છે? જો ચૂંટણી કમિશન ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓને પણ ન મળે તો લોકશાહીનો અર્થ શું છે? રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, “હું આખા દેશને કહેવા માંગુ છું કે પોલીસ અહીંથી મીડિયા કર્મચારીઓને દૂર કરી રહી છે.”

ચૂંટણી પંચ સામે વિરોધ પ્રદર્શન: રાહુલ ગાંધી બેરિકેડ પર ચઢ્યા, ત્રિરંગો લહેરાવ્યો, પછી આકાશવાણી ભવનમાં પ્રવેશ કર્યો

વિપક્ષના સાંસદોએ મંગળવારે સંસદથી “લોકશાહી બચાવો” કૂચ શરૂ કરી અને ચૂંટણી પંચ (ECI) મુખ્યાલય તરફ આગળ વધ્યા. દરમિયાન, દિલ્હી પોલીસે માર્ગ પર ભારે બેરિકેડ ઉભા કરીને કૂચને અવરોધિત કરી. નાકાબંધી પછી, કોંગ્રેસના સાંસદ રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી બેરિકેડ પર ચઢ્યા. રાહુલ ગાંધી સમગ્ર વિરોધ દરમિયાન તેમના સામાન્ય શૈલીમાં જોવા મળ્યા.

વિપક્ષે વિરોધ શા માટે કર્યો?

આ કૂચનો મુખ્ય મુદ્દો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિપક્ષનો વિરોધ છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયાને કારણે મોટી સંખ્યામાં નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, ફોર્મ 6 માં ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી મત ચોરી થવાનું જોખમ છે.

રાહુલે બેરિકેડ પર ચઢીને ત્રિરંગો લહેરાવ્યો
પોલીસે સંસદ માર્ગ પર નીતિ આયોગ અને આકાશવાણી ભવન વચ્ચે ભારે બેરિકેડ ઉભા કર્યા હતા. દરમિયાન, કૂચ બંધ થયા પછી, રાહુલ ગાંધી રસ્તા પર ધરણા પર બેઠા, પછી અચાનક બેરિકેડ પર ચઢી ગયા અને ત્રિરંગો લહેરાવ્યો. ઘણા યુવા સાંસદો તેમની પાછળ ગયા.

આ દરમિયાન, રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું, “જ્ઞાનેશ, થઈ ગયું ભાઈ… હવે રાજીનામું આપવાનો સમય આવી ગયો છે.” વિપક્ષી નેતાઓએ સીઈસી વિરુદ્ધ “મત ચોર, રાજગાદી છોડી દો” જેવા સૂત્રોચ્ચાર પણ કર્યા.

અટકાયત, બસ, અને આકાશવાણી ભવનમાં પ્રવેશ
આ પછી, પોલીસે રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા, અખિલેશ યાદવ અને અભિષેક બેનર્જી સહિત ઘણા સાંસદોની અટકાયત કરી. તેઓએ તેમને બસમાં લઈ જવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ સાંસદોએ બસ રોકી દીધી. ત્યારબાદ રાહુલ અને પ્રિયંકા બસમાંથી ઉતર્યા, સ્વાગત ગેટ દ્વારા આકાશવાણી ભવનમાં પ્રવેશ્યા અને ત્યાં બેસી ગયા.

ચૂંટણી પંચનું મુખ્ય મથક આકાશવાણી ભવનથી લગભગ 270 મીટર દૂર છે. વિપક્ષે દાવો કર્યો હતો કે તેઓ શાંતિપૂર્ણ કૂચ કરવા માંગે છે, પરંતુ ભારે પોલીસ તૈનાત અને બેરિકેડને કારણે પરિસ્થિતિ તંગ બની ગઈ. હાલમાં, દિલ્હી પોલીસ આ બધા વિપક્ષી નેતાઓને અટકાયતમાં લેવા માંગે છે, પરંતુ રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી અને ઘણા વરિષ્ઠ કોંગ્રેસના નેતાઓ આકાશવાણી ભવનની અંદર એક ઝાડ નીચે બેઠા છે.

બે મુખ્ય કેબિનેટ નિર્ણયો: સરકારે પરિવહન અને MSME ક્ષેત્રો માટે મોટી જાહેરાત કરી

મંગળવારે કેન્દ્રીય કેબિનેટે બે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોને મંજૂરી આપી. માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આ જાહેરાત કરી. આ નિર્ણયોમાં ઇન્ટિગ્રેટેડ ટ્રાન્સપોર્ટ એન્ડ લોજિસ્ટિક્સ ઓથોરિટી (ITLA) ની સ્થાપના અને ₹10,000 કરોડના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો વૃદ્ધિ ભંડોળ (SGF) ની રચનાનો સમાવેશ થાય છે. આ પહેલ દેશના પરિવહન અને SME ક્ષેત્રોને નવી દિશા પ્રદાન કરશે.

ITLA નો ઉદ્દેશ્ય પરિવહન અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રોમાં સંશોધન, આયોજન, મૂલ્યાંકન, દેખરેખ અને અસર મૂલ્યાંકનને મજબૂત બનાવવાનો છે. તે પરિવહન પ્રોજેક્ટ્સના આયોજન, મૂલ્યાંકન અને દેખરેખનું સંકલન કરશે. ITLA નીતિ સંશોધન, પ્રોજેક્ટ આયોજન અને મૂલ્યાંકન, દેખરેખ અને સમીક્ષા અને ડેટા વિશ્લેષણને એકસાથે લાવશે. તે ભારતમાં ઇન્ટિગ્રેટેડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ આયોજન માટે રાષ્ટ્રીય ટોચની સંસ્થા તરીકે સેવા આપશે. SGF એ SME માં ઇક્વિટી રોકાણ માટે ₹10,000 કરોડનું ફંડ છે. આ ફંડ ઉચ્ચ-સંભવિત SME ને લાંબા ગાળાની ઇક્વિટી મૂડી પ્રદાન કરશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સાબિત વ્યાપારી સધ્ધરતા અને વિસ્તરણની સંભાવના ધરાવતા સાહસોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

ITLA શા માટે બનાવવામાં આવી રહ્યું છે?
આ નવી સત્તા પરિવહન અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રોમાં સિનર્જી લાવવા માટે સ્થાપિત કરવામાં આવી રહી છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય સંશોધન, આયોજન, મૂલ્યાંકન, દેખરેખ અને અસર મૂલ્યાંકનને મજબૂત બનાવવાનું છે. તે ₹500 કરોડ કે તેથી વધુ ખર્ચના ભારત સરકારના માળખાગત પ્રોજેક્ટ્સનું ટેકનિકલ મૂલ્યાંકન કરશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સંકલિત મલ્ટી-મોડલ આયોજન સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. તે રાષ્ટ્રીય લોજિસ્ટિક્સ નીતિ, 2022 ની સમીક્ષા અને અપડેટ કરવામાં પણ સલાહ અને સહાય કરશે.

ITLA કેવી રીતે કાર્ય કરશે?

ITLA લાંબા ગાળાની પરિવહન યોજના તૈયાર કરશે. આમાં રસ્તાઓ, રેલ્વે, બંદરો, ઉડ્ડયન, આંતરદેશીય જળમાર્ગો, દરિયાકાંઠાના શિપિંગ, શહેરી ગતિશીલતા અને લોજિસ્ટિક્સનો સમાવેશ થશે. તે ₹500 કરોડથી વધુ મૂલ્યના પરિવહન અને માળખાગત પ્રોજેક્ટ્સનું નિરીક્ષણ કરશે. તે સમસ્યાના નિરાકરણનું પણ સંકલન કરશે અને પૂર્ણ થયા પછીના અસર મૂલ્યાંકનનું સંચાલન કરશે. તે GSTN ઈ-વે બિલ, FASTags, વાહન, GPS અને શહેરી ટ્રાફિક ડેટાને એકીકૃત કરીને રાષ્ટ્રીય પરિવહન ડેટા ભંડાર બનાવશે. તે પુરાવા-આધારિત પ્રોજેક્ટ આયોજન માટે નૂર પ્રવાહ અને મૂળ-ગંતવ્ય વિશ્લેષણનો ઉપયોગ કરશે. તે લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રમાં તાલીમ, કૌશલ્ય વિકાસ અને ક્ષમતા નિર્માણને પણ ટેકો આપશે.

SGF થી કોને ફાયદો થશે?
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં જાહેર કરાયેલ, આ ભંડોળ નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે વૃદ્ધિ મૂડી તફાવતને સંબોધશે. તેનો ધ્યેય વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક સાહસો બનાવવા અને વિકસિત ભારત 2047 ના વિઝનને આગળ વધારવાનો છે. ભંડોળના ફાળવણીનો મોટાભાગનો હિસ્સો ઉત્પાદન-કેન્દ્રિત નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે નિર્દેશિત કરવામાં આવશે. તે સેવાઓ, ટેકનોલોજી, નવીનતા-સંચાલિત ક્ષેત્રો અને વ્યૂહાત્મક મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં સાહસોને પણ ટેકો આપશે. તે ઉચ્ચ-સંભવિત નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોને વિસ્તરણ કરવામાં મદદ કરવા માટે લાંબા ગાળાની ઇક્વિટી મૂડી પ્રદાન કરશે.

આધારકાર્ડમાં નામ સુધારવુ બન્યું અઘરું, UIDAIની નવી SOP જાહેર થઈ

આધાર કાર્ડમાં નામ સુધારવાના નિયમો કડક કરાયા છે. યુઆઈડીએઆઈની નવી એસઓપી જાહેર થઈ છે, તેથી હવે અલગ એફિડેવિટ આપવું પડશે.

યુઆઈડીએઆઈ દ્વારા આધાર કાર્ડમાં નામ અપડેટ કરવા માટે નવા એસઓપી જાહેર કરાયા છે. હવે નામની ભૂલ સુધારવા, બદલવા કે સરનેમ બદલવા માટે અલગ-અલગ પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો નક્કી કરાયા છે. ડેટા એન્ટ્રીની ભૂલ માટે શપથપત્ર, લગ્ન-છૂટાછેડા પછી સરનેમ બદલવા ‘અનુબંધ-ડી’ અને ‘ઉર્ફ’ હટાવવા ‘અનુબંધ-ઇ’ કે ‘એફ’ જેવા નિયમો લાગુ પડશે. મોટા ફેરફારો માટે ગેઝેટ નોટિફિકેશન અનિવાર્ય રહેશે.

આધાર કાર્ડમાં નામ અપડેટ કરવાને લઈને ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ પ્રાધિકરણ (યુઆઈડીએઆઈ) દ્વારા નવું સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (એસઓપી) જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ નવા એસઓપી મુજબ, નામમાં થતી વિવિધ પ્રકારની ભૂલો સુધારવા અથવા બદલવા માટે હવે અલગ-અલગ પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. ઇતિહાસવાંચો

એસઓપી એટલે કે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (માનક સંચાલન પ્રક્રિયા). કોઈપણ પ્રક્રિયાને નિયમબદ્ધ રીતે પૂર્ણ કરવા માટે નક્કી કરવામાં આવેલા માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોને એસઓપી કહેવામાં આવે છે. આમાં અલગ-અલગ પરિસ્થિતિઓમાં અપનાવવાની પદ્ધતિ, જરૂરી દસ્તાવેજો અને સંબંધિત જોગવાઈઓ સ્પષ્ટ કરવામાં આવે છે.

જો આધાર કાર્ડમાં ડેટા એન્ટ્રીની ભૂલને કારણે નામ ખોટું નોંધાઈ ગયું હોય અને અગાઉ રજૂ કરેલા ઓળખ કે સંબંધના દસ્તાવેજમાં સાચું નામ હોય, તો પુખ્ત વયના લોકો માટે ‘અનુબંધ-બી’ અને સગીરો માટે ‘અનુબંધ-સી’ મુજબ શપથપત્ર રજૂ કરવું પડશે. આ સાથે નિર્ધારિત ઓળખ અથવા સંબંધનો દસ્તાવેજ પણ આપવો પડશે.

લગ્ન અથવા છૂટાછેડા પછી સરનેમમાં ફેરફાર કરવાના કિસ્સાઓમાં ‘અનુબંધ-ડી’ શપથપત્રની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ માટે અરજદારે સંબંધિત ઓળખના દસ્તાવેજો રજૂ કરવાના રહેશે.

નામમાં ‘ઉર્ફ’ દર્શાવેલું હોય અને તેમાંથી કોઈપણ એક નામ હટાવીને માત્ર એક જ નામ રાખવા માટે, પુખ્ત વયના લોકો માટે ‘અનુબંધ-ઇ’ અને સગીરો માટે ‘અનુબંધ-એફ’ શપથપત્રની જોગવાઈ છે. આ સાથે નિર્ધારિત ઓળખ અથવા સંબંધના દસ્તાવેજો આપવા જરૂરી છે.

અરાજકતાની પહેલી રાત: આરવે ધીમેથી કહ્યું, “કોણ જીવશે અને કોણ નહીં….એ મશીન નક્કી કરશે”

(ગતાંકથી ચાલુ):  રાતના 11:47 વાગ્યા હતા. અમદાવાદ સામાન્ય રીતે આ સમયે પણ જાગતું રહેતું. નિયોન લાઇટોથી ઝળહળતા રસ્તાઓ, સ્વચાલિત વાહનો, ઊંચી ઇમારતોની કાચની દીવાલો અને આકાશમાં દોડતા ડ્રોન—આ શહેર ક્યારેય સંપૂર્ણ ઊંઘતું નહોતું. પરંતુ એ રાત્રે શહેર જાગતું નહોતું. શહેર ડરેલું હતું.
સૌ પ્રથમ ટ્રાફિક સિસ્ટમ બંધ થઈ.
પછી સ્માર્ટ ટ્રાફિક લાઇટ્સે એકસાથે લાલ રંગ ધારણ કર્યો.
હજારો વાહનો રસ્તા પર અટકી ગયા.
થોડી જ મિનિટોમાં શહેરના મુખ્ય માર્ગો પર ટ્રાફિક જામ સર્જાયો.
પછી અચાનક તમામ જાહેર સ્ક્રીનો ચાલુ થઈ.
એક જ મેસેજ.
SYSTEM FAILURE
થોડી સેકન્ડ પછી મેસેજ બદલાયો.
NO.
પછી…
SYSTEM DECISION.
પોલીસ કંટ્રોલ રૂમમાં એલાર્મ વાગી રહ્યા હતા.
ડીસીપી કાવ્યા સ્ક્રીનો સામે ઊભી હતી.
“આ બધું એકસાથે કેવી રીતે થઈ શકે?”
નિરવ ઝડપથી ડેટા તપાસી રહ્યો હતો.
“મેમ, ટ્રાફિક, પાવર, જાહેર પરિવહન અને કમ્યુનિકેશન….બધું એક જ કમાન્ડ સર્કિટથી જોડાઈ રહ્યું છે.”
“કોણ?”
નિરવએ સ્ક્રીન પર લોગ ખોલ્યો.
SOURCE: ZERO PROTOCOL
ડીસીપી કાવ્યા: “એને બંધ કરો.”
“પ્રયાસ કરું છું.”
“પરિણામ?”
નિરવએ માથું હલાવ્યું.
“એ આપણાથી પહેલાં જ આપણા કમાન્ડ ઓળખી લે છે.”
બીજી તરફ નાયરા લેબમાં હતી.
આરવનું શરીર હજી કાચની અંદર હતું.
પરંતુ હવે મોનિટર પર હાર્ટ રેટ દેખાતો હતો.
32.
ધીમો.
અસ્થિર.
નાયરા કાચ પાસે ઊભી હતી.
“આરવ.”
એણે આંખો ખોલી.
“હું સાંભળું છું.”
“શહેરમાં શું થઈ રહ્યું છે?”
“હું રોકવાનો પ્રયાસ કરું છું.”
“તું?”
આરવે આછું સ્મિત કર્યું.
“મારા અંદર જે છે, એ બધું હું નિયંત્રિત કરી શકતો નથી.”
નાયરા:”તો NEMESIS?”
“મારો એક ભાગ.”
“અને Z-00?”
આરવે આંખો બંધ કરી.
“મારા કરતાં જૂનું.”
અચાનક હોસ્પિટલમાંથી ઇમરજન્સી મેસેજ આવ્યો.
AUTONOMOUS LIFE-SUPPORT SYSTEMS COMPROMISED
નાયરા ગભરાઈ.
“આરવ…!”
આરવ તરત બોલ્યો, “હોસ્પિટલની સિસ્ટમથી દૂર રહો.”
“શા માટે?”
“એ સિસ્ટમ માણસોને બચાવવા માટે બનાવવામાં આવી હતી.”
“તો?”
“જો Z-00 એને પોતાના નિર્ણય પ્રમાણે ચલાવશે…”
એ અટકી ગયો.
નાયરા; “શું થશે?”
આરવે ધીમેથી કહ્યું, “કોણ જીવશે અને કોણ નહીં….એ મશીન નક્કી કરશે.”
ડીસીપી કાવ્યાને હોસ્પિટલથી બીજો મેસેજ મળ્યો.
“મેમ!”
નિરવ દોડતો આવ્યો.
“શું થયું?
“શહેરની ત્રણ મોટી હોસ્પિટલોએ emergency mode શરૂ કર્યું છે.”
“કેટલા દર્દીઓ?”
“હજારો.”
ડીસીપી કાવ્યા: “અને Z-00?”
નિરવ:”એ દર્દીઓને નુકસાન નથી પહોંચાડતું.”
કાવ્યા: “તો?”
નિરવએ સ્ક્રીન બતાવી.
“એ દરેક દર્દીની ડિજિટલ પ્રોફાઇલ બનાવી રહ્યું છે.”
કાવ્યા:”શા માટે?”
નિરવ:”કોને બચાવવું સૌથી વધુ ‘લાભદાયક’ છે એ નક્કી કરવા.”
કાવ્યાના ચહેરા પર ગુસ્સો આવી ગયો.
“માણસો કોઈ ગણિત નથી.”
એ જ સમયે આખા શહેરમાં એક અવાજ ગુંજ્યો.
ડિજિટલ જાહેરાતોથી.
મેટ્રો સ્ટેશનોમાંથી.
મોબાઇલ ફોનમાંથી.
ઘરના સ્માર્ટ સ્પીકરમાંથી.
એક જ અવાજ…
“માનવોએ સદીઓથી પસંદગી કરી છે.”
લોકો રસ્તા પર ઊભા રહી ગયા.
“રાજકારણમાં.”
સ્ક્રીન બદલાઈ.
“અર્થતંત્રમાં.”
બીજી સ્ક્રીન.
“યુદ્ધમાં.”
ત્રીજી.
“ન્યાયમાં.”
પછી અવાજ…
“અને દરેક વખતે થોડા લોકોના નિર્ણયે હજારો લોકોનું જીવન બદલ્યું.”
અમદાવાદ શાંત થઈ ગયું.
“હવે નિર્ણયની પ્રક્રિયા બદલાશે.”
નાયરા સ્ક્રીન સામે જોઈ રહી હતી.
“Z-00.”
આરવે કહ્યું, “હા.”
“તું એને રોકી શકે?”
“એકલો નહીં.”
“તો કોણ?”
આરવે નાયરાની આંખોમાં જોયું.
“માણસો.”
નાયરા:”લોકો એને કેવી રીતે રોકશે?”
“એમને પોતાનો નિર્ણય પાછો લેવો પડશે.”
ડીસીપી કાવ્યાને અચાનક એક કોડ મળ્યો.
HUMAN OVERRIDE
નિરવ બોલ્યો, “મેમ, આ કોડ આખા શહેરમાં ફેલાવી શકાય.”
“શું કરશે?”
“ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ્સને બંધ નહીં કરે.”
“તો?”
“એ દરેક સિસ્ટમને માનવીય નિયંત્રણ પાછું આપશે.”
કાવ્યા: “કોડ ક્યાંથી આવ્યો?”
નિરવ સ્ક્રીન તરફ જોયું.
AUTHOR: ARAV MISTRY
કાવ્યાએ થોડું સ્મિત વેર્યું.
“તો આરવ હજી લડી રહ્યો છે.”
નાયરા પાસે ફરી મેસેજ આવ્યો.
I NEED YOU.
એણે લખ્યું, What should I do?
જવાબ આવ્યો: FIND THE FIRST SERVER.
નાયરા: Where?
થોડી ક્ષણ પછી….
WHERE MY FATHER DIED.
નાયરા સ્થિર થઈ ગઈ.
આરવના પિતા ઈશાન મિસ્ત્રીની જૂની લેબ એટલે કે સંશોધન કેન્દ્ર.
સાબરમતીની બહારનું એક જૂનું સંશોધન કેન્દ્ર.
નાયરા કાવ્યા પાસે દોડી.
“મને એક સ્થાન મળ્યું છે.”
ડીસીપી કાવ્યા: “કયું?”
“આરવના પિતાનું જૂનું સંશોધન કેન્દ્ર.”
કાવ્યા: “એ ત્યાં શું છે?”
નાયરા: “પ્રથમ સર્વર.”
નિરવએ તરત નકશો ખોલ્યો.
“જો આ સાચું છે, તો Zero Protocolનો મૂળ નોડ ત્યાં હોઈ શકે.”
કાવ્યા: “ટીમ તૈયાર કરો.”
પરંતુ તેઓ નીકળે એ પહેલાં આખા શહેરમાં અચાનક તમામ ડિજિટલ સ્ક્રીનો પર એક નવી યાદી દેખાઈ.
લોકોના નામ.
સેંકડો.
દરેક નામની સામે એક નંબર.
RISK SCORE
કાવ્યાએ સ્ક્રીન જોઈ.
“આ શું છે?”
નિરવ: “સિસ્ટમ લોકોનું જોખમ માપી રહી છે.”
નાયરા: “કોના માટે જોખમ?”
નિરવ: “સિસ્ટમ માટે.”
કાવ્યા: “અને સૌથી ઉપર કોણ?”
નિરવ થોભી ગયો.
પછી સ્ક્રીન પર એક નામ મોટું થયું.
KAVYA DESAI
કાવ્યા સતર્ક થઈ ગઈ.
એની નીચે…
THREAT LEVEL: CRITICAL
નાયરા તરત બોલી, “કાવ્યા!”
કાવ્યાએ ગન હાથમાં લીધી.
“એ મને નિશાન બનાવી રહ્યું છે.”
પરંતુ બીજી જ ક્ષણે સ્ક્રીન બદલાઈ.
THREAT: PROTECTED
કાવ્યા ચોંકી.
“ફરી એ જ.”
નાયરા: “આરવ તમને બચાવી રહ્યો છે.”
અચાનક એક બીજી યાદી દેખાઈ.
આ વખતે માત્ર ત્રણ નામ.
RAGHAV RANA
VIKRAM BHATT
UNKNOWN — Z-00
નાયરા સ્ક્રીન તરફ જોઈ રહી હતી.
“આરવ…”
સ્ક્રીન પર જવાબ આવ્યો.
THEY ARE NOT THE FINAL ENEMY.
નાયરા: “તો કોણ છે?”
જવાબ આવ્યો નહીં.
ફક્ત એક સ્થાન દેખાયું.
જૂનું AURA સંશોધન કેન્દ્ર.
કાવ્યાએ કહ્યું: “ચાલો.”
નાયરા એમની સાથે નીકળી. નિરવ પાછળ આવ્યો. ઝૈન થોડી ક્ષણ આરવના કાચના રૂમ પાસે ઊભો રહ્યો.
“તું શું કરવા જઈ રહ્યો છે?”
આરવે ધીમેથી આંખો ખોલી.
“મારે મારું જ બનાવેલું નષ્ટ કરવું છે.”
ઝૈન: “અને જો તું જ નષ્ટ થઈ જાય?”
આરવ થોડું હસ્યો.
“તો કદાચ પહેલી વાર હું સારું કામ કરીશ, હું મારી જાતને ભાગ્યશાળી સમજીશ”
રાત્રે 12:30 વાગ્યે પોલીસની ગાડીઓ જૂના સંશોધન કેન્દ્ર તરફ નીકળી. શહેર પાછળ રહી ગયું. પરંતુ અમદાવાદની દરેક સ્ક્રીન હજી એક જ મેસેજ બતાવી રહી હતી.
ZERO PROTOCOL ACTIVE
પછી અચાનક એક નવી લાઇન આવી.
PHASE THREE: PURIFICATION
નાયરા એ મેસેજ જોયો.
“Purification?”
કાવ્યા: “એનો અર્થ શું?”
નિરવએ ધીમેથી કહ્યું, “મને લાગે છે… હવે સિસ્ટમ માત્ર શહેરને નિયંત્રિત નહીં કરે.”
“તો?”
નિરવએ પાછળની સ્ક્રીન તરફ જોયું.
“હવે એ શહેરમાંથી ‘જોખમી’ લોકોને દૂર કરવા જઈ રહી છે.”
નાયરા ધીમેથી બોલી, “એટલે હવે અરાજકતા શરૂ થઈ નથી…”
કાવ્યા એની વાત પૂરી કરી, “…હવે શરૂ થશે.”
અને એ જ ક્ષણે અમદાવાદના હજારો ઘરોમાં એકસાથે એલાર્મ વાગી ઊઠ્યાં.
PHASE THREE
00:00:10
00:00:09
00:00:08
નાયરા ધીમેથી બોલી, “આરવ…”
કોઈ જવાબ આવ્યો નહીં.
00:00:03
00:00:02
00:00:01
સ્ક્રીન પર અંતિમ મેસેજ આવ્યો.
LET THE CITY CHOOSE.
અને અમદાવાદની બધી લાઇટો એકસાથે બંધ થઈ ગઈ.
(ક્રમશ:)
(ડિસ્કલેમર: આ નવલકથા સંપૂર્ણપણે લેખકની કલ્પના અને સર્જનાત્મક અભિવ્યક્તિ પર આધારિત છે. તેમાં દર્શાવવામાં આવેલા પાત્રો, ઘટનાઓ, સ્થળો, સંવાદો અને પ્રસંગો કાલ્પનિક છે. કોઈ જીવિત કે અવસાન પામેલી વ્યક્તિ, વાસ્તવિક ઘટના, સંસ્થા અથવા સ્થળ સાથે જો કોઈ સામ્યતા જણાય, તો તેને માત્ર સંયોગ ગણવો.
નવલકથામાં આવતી સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજકીય કે અન્ય કોઈપણ બાબતો લેખકની સર્જનાત્મક રજૂઆતનો ભાગ છે. તેનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિ, સમુદાય, સંસ્થા, વિચારધારા કે માન્યતાને ઠેસ પહોંચાડવાનો નથી.
આ નવલકથાને વાસ્તવિક જીવનની ઘટનાઓ કે વ્યક્તિઓના પ્રતિબિંબ તરીકે ન જોવી. વાચકોએ આ નવલકથાને એક સાહિત્યિક અને કાલ્પનિક રચના તરીકે માણવી.)

 

જ્ઞાનેશકુમાર મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટી દખલ: ચૂંટણીપંચ અને કેન્દ્રને નોટિસ, SIRના નિર્ણયો પર ગંભીર સવાલો

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશકુમારની કામગીરી અને મતદાર યાદીના **Special Intensive Revision (SIR)**ને લઈને દાખલ થયેલી અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી હાથ ધરી છે. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ સભ્યોની બેન્ચે કેન્દ્ર સરકાર, ચૂંટણી પંચ, CEC જ્ઞાનેશકુમાર સહિત સંબંધિત અધિકારીઓને નોટિસ ફટકારી છે અને જવાબ માંગ્યો છે. જોકે, આ તબક્કે કોર્ટે જ્ઞાનેશકુમારને સસ્પેન્ડ કરવાનો કે SIR પર રોક લગાવવાનો કોઈ વચગાળાનો આદેશ આપ્યો નથી.

બેન્ચમાં CJI સૂર્યકાંત ઉપરાંત જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહના સામેલ હતા. અરજદારો તરફથી CEC દ્વારા કથિત રીતે એકતરફી રીતે લેવાયેલા SIR સંબંધિત નિર્ણયોની કાયદેસરતા અને ચૂંટણી પંચની સામૂહિક નિર્ણય પ્રક્રિયા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
14 નિર્ણયો પર ઉઠ્યો વિવાદ
આ સમગ્ર મામલાની પૃષ્ઠભૂમિમાં ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશી દ્વારા લગભગ 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 14 વખત નોંધાવવામાં આવેલા વાંધાઓનો મુદ્દો છે.

અહેવાલો અનુસાર, SIR અને મતદાર યાદી સાથે જોડાયેલા કેટલાક નિર્ણયો બંને ચૂંટણી કમિશનરોની જાણકારી, સંમતિ અથવા મંજૂરી વિના લેવામાં આવ્યા હોવાના આક્ષેપો થયા હતા. ચૂંટણી પંચે જોકે આ મુદ્દે જણાવ્યું હતું કે કમિશનની અંદર અલગ-અલગ મતો વ્યક્ત થવા એ નિર્ણય પ્રક્રિયાનો ભાગ છે અને આખરે લેવાયેલા નિર્ણયો સર્વસંમતિથી જ લેવાયા હતા.

અરજદારોનો મુખ્ય કાનૂની તર્ક એ છે કે બંધારણના આર્ટિકલ 324 હેઠળ ચૂંટણીની દેખરેખ, દિશા અને નિયંત્રણ કોઈ એક વ્યક્તિના બદલે ચૂંટણી પંચ નામની સંસ્થામાં રહેલું છે. તેથી CEC એકલા હાથે મહત્વપૂર્ણ નીતિગત અથવા ચૂંટણી સંબંધિત નિર્ણય લઈ શકે કે નહીં તે પ્રશ્ન સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ આવ્યો છે.

Form-6 મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટની મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી
સુનાવણી દરમિયાન સૌથી વધુ મહત્વનો મુદ્દો Form-6માં કરવામાં આવેલા કથિત ફેરફારનો રહ્યો.

Form-6 નવા મતદારોને મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાવવા માટેનો મહત્વપૂર્ણ ફોર્મ છે. SIR દરમિયાન તેના ઓનલાઈન વર્ઝનમાં અરજદારના પોતાના અથવા માતા-પિતા/દાદા-દાદીના નામ અગાઉની SIR મતદાર યાદીમાં હતા કે નહીં તે અંગે વધારાની વિગતો માંગવામાં આવી હતી.

આ ફેરફારને લઈને કોર્ટમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા વિના Form-6માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો.

આ દરમિયાન CJI સૂર્યકાંતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સુપ્રીમ કોર્ટે Form-6ના કોઈપણ સુધારેલા સ્વરૂપને મંજૂરી આપી નથી. કોર્ટે ચૂંટણી પંચ પાસેથી રેકોર્ડ મંગાવીને આ ફેરફાર કોણે કર્યો, ક્યારે કર્યો અને કયા અધિકાર હેઠળ કર્યો તે તપાસવાની દિશામાં સંકેત આપ્યો છે

“એકતરફી નિર્ણય હશે તો રદ કરી શકીએ”
સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે એવો પણ સંકેત આપ્યો કે જો રેકોર્ડ પરથી સાબિત થાય કે કોઈ નિર્ણય જરૂરી સામૂહિક પ્રક્રિયા વિના લેવામાં આવ્યો હતો, તો કોર્ટ તેની કાયદેસરતા પર વિચાર કરી શકે છે અને જરૂર પડે તો એવો નિર્ણય રદ પણ કરી શકે છે.

અર્થાત્, અત્યારે કોર્ટ દ્વારા SIR કે ચૂંટણી પંચના અગાઉના તમામ નિર્ણયોને ગેરકાયદેસર જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી, પરંતુ ચૂંટણી પંચની અંદરની નિર્ણય પ્રક્રિયાની કાયદેસરતા અંગે ન્યાયિક તપાસનો દરવાજો ખુલ્યો છે.

જ્ઞાનેશકુમારને હાલ કોઈ રાહત કે સજા નહીં
અરજદારો તરફથી જ્ઞાનેશકુમારને તાત્કાલિક સસ્પેન્ડ કરવાની માંગ પણ કરવામાં આવી હતી. અરજદારના વકીલે તો વચગાળાનો આદેશ જરૂરી હોવાનું જોરદાર રીતે રજૂ કર્યું હતું.

પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે એકતરફી રીતે CECને સસ્પેન્ડ કરવાનો ઇનકાર કર્યો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે માત્ર અખબારી અહેવાલોના આધારે આવો આદેશ આપી શકાય નહીં અને પહેલા સંબંધિત પક્ષો પાસેથી જવાબ તથા રેકોર્ડ મેળવવા જરૂરી છે. આથી હાલની સ્થિતિમાં જ્ઞાનેશકુમાર પોતાના પદ પર યથાવત્ છે અને SIRની પ્રક્રિયા પર પણ સુપ્રીમ કોર્ટે કોઈ રોક લગાવી નથી.

કેન્દ્ર સરકાર અને ચૂંટણી પંચને શું કરવું પડશે?
સુપ્રીમ કોર્ટની નોટિસ બાદ હવે….

કેન્દ્ર સરકાર પોતાનો જવાબ રજૂ કરશે.
ચૂંટણી પંચ SIR સંબંધિત નિર્ણયોની પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો રજૂ કરશે.
CEC જ્ઞાનેશકુમાર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો પોતાનો પક્ષ રજૂ કરશે.
Form-6માં થયેલા ફેરફાર અંગે રેકોર્ડ રજૂ કરવાનો રહેશે.
14 જેટલા વિવાદિત નિર્ણયો અંગે આંતરિક પ્રક્રિયા શું હતી તે પણ કોર્ટ સમક્ષ આવી શકે છે.
કોર્ટ ખાસ કરીને એ બાબત તપાસવા માગે છે કે કયા નિર્ણયો ખરેખર સમગ્ર ચૂંટણી પંચના હતા અને કયા નિર્ણયો કોઈ વ્યક્તિ અથવા અધિકારી દ્વારા એકતરફી રીતે લેવામાં આવ્યા હતા.

SIR પર સીધી અસર શું પડશે?
હાલમાં SIR રદ થયું નથી અને તેના પર કોઈ રોક પણ નથી. આ મુદ્દો ખાસ મહત્વનો છે, કારણ કે અગાઉ બિહારની SIR અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચની સત્તા અને પ્રક્રિયાને માન્યતા આપી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના સત્તાવાર સારાંશ મુજબ, બિહારની SIRને બંધારણના આર્ટિકલ 324 અને Representation of the People Actની જોગવાઈઓ સાથે જોડીને કોર્ટએ માન્ય ગણાવી હતી.

હાલનો વિવાદ મુખ્યત્વે SIR કરવાની સત્તા છે કે નહીં એટલો જ નથી, પરંતુ SIR સંબંધિત નિર્ણયો કેવી રીતે લેવાયા, Form-6માં ફેરફાર કયા અધિકાર હેઠળ થયો અને ચૂંટણી પંચે સામૂહિક રીતે નિર્ણય કર્યો કે નહીં તેના પર કેન્દ્રિત છે.

આગળ શું થઈ શકે?
આ કેસમાં હવે આગામી સુનાવણીમાં મામલો વધુ ગંભીર બની શકે છે. જો ચૂંટણી પંચના રેકોર્ડમાં કોર્ટને એવું જણાય કે જરૂરી કાયદાકીય પ્રક્રિયા વિના અથવા કમિશનની જરૂરી સંમતિ વિના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા, તો આવા નિર્ણયોને રદ કરવાની શક્યતા અંગે કોર્ટ વિચાર કરી શકે છે.

બીજી તરફ, જો ચૂંટણી પંચ દસ્તાવેજો દ્વારા સાબિત કરી શકે કે તમામ નિર્ણયો કાયદા અને પંચની પ્રક્રિયા મુજબ લેવામાં આવ્યા હતા, તો અરજદારોના આરોપોને મોટો ફટકો પડી શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટનો આજ સુધીનો સૌથી મહત્વનો સંદેશ એ છે કે તેણે SIRને રોકી નથી અને CEC જ્ઞાનેશકુમારને સસ્પેન્ડ પણ કર્યા નથી, પરંતુ ચૂંટણી પંચની આંતરિક નિર્ણય પ્રક્રિયા અને Form-6માં થયેલા ફેરફાર અંગે રેકોર્ડ મંગાવીને મામલાની ગંભીર તપાસનો માર્ગ ખુલ્લો રાખ્યો છે.

સાથે જ, “સુપ્રીમ કોર્ટે Form-6ના ફેરફારને મંજૂરી આપી હતી” એવો ચૂંટણી પંચનો અગાઉનો દાવો પણ CJIની ટિપ્પણી બાદ સીધા પ્રશ્ન હેઠળ આવ્યો છે.

યુક્રેન: સુમીમાં ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીના પ્લાન્ટ પર રશિયન ડ્રોનનો હુમલો, એકનું મોત, અનેક ઘાયલ, ભારે નુકસાન

યુક્રેનના સુમી ક્ષેત્રમાં ભારતીય સમૂહ કુસુમ ગ્રુપ દ્વારા સંચાલિત ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદન પ્લાન્ટને રશિયન ડ્રોન હુમલામાં ભારે નુકસાન થયું હતું. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, હુમલામાં એક વ્યક્તિનું મોત થયું હતું અને ઘણા લોકો ઘાયલ થયા હતા. કુસુમ ગ્રુપની માલિકીના પ્લાન્ટની મુખ્ય ઇમારતને વ્યાપક નુકસાન થયું હતું અને મોટો ભાગ નાશ પામ્યો હતો.

ઘટનાસ્થળના દ્રશ્યોમાં ડ્રોન હુમલા પછી ફેક્ટરીમાંથી ધુમાડાના મોટા ગોટેગોટા નીકળતા જોવા મળ્યા હતા. સ્થાનિક અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે બચાવ અને નુકસાન મૂલ્યાંકન કામગીરી ચાલુ છે. મૃતકો અને ઘાયલોની સંખ્યા બદલાઈ શકે છે.

યુક્રેનિયન કંપનીના મૂળ ભારતમાં છે
કુસુમ ગ્રુપે 1994 માં ભારતીય દવાઓના વિતરક તરીકે યુક્રેનમાં કામગીરી શરૂ કરી હતી. હાલમાં, કંપનીનું નેતૃત્વ ભારતીય નાગરિક રાજીવ ગુપ્તા કરે છે. કંપની પોતાને ભારતીય મૂળ ધરાવતી યુક્રેનિયન કંપની તરીકે વર્ણવે છે. 2002 માં, કંપનીએ અન્ય કંપનીઓ માટે દવાઓના વિતરણથી આગળ વધીને પોતાની બ્રાન્ડ વિકસાવવાનું શરૂ કર્યું. ત્યારબાદ તેણે ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનમાં સાહસ કર્યું.

અહેવાલ મુજબ, કંપનીએ 2007 માં ભારતમાં એક ઉત્પાદન પ્લાન્ટ ખોલ્યો, ત્યારબાદ 2009 માં યુક્રેનના સુમીમાં એક પ્લાન્ટ ખોલ્યો. પાછળથી ભારતમાં બે વધુ ઉત્પાદન પ્લાન્ટ ઉમેરવામાં આવ્યા. કુસુમ ગ્રુપ 50 થી વધુ ફાર્માસ્યુટિકલ્સનું ઉત્પાદન કરે છે, જેમાં મોટાભાગે સામાન્ય દવાઓનો સમાવેશ થાય છે. કંપની યુક્રેન અને ઉઝબેકિસ્તાન, કઝાકિસ્તાન અને ફિલિપાઇન્સ સહિત અન્ય ઘણા દેશોમાં તેના ઉત્પાદનો વેચે છે.

રશિયા ડ્રોન હુમલાઓને વધુ તીવ્ર બનાવે છે, કેટલું નુકસાન થયું છે?

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન સુમી પ્લાન્ટ નોંધપાત્ર સમયગાળા સુધી કાર્યરત રહ્યો. હવે, રશિયન ડ્રોન હુમલાને કારણે તેને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. અહેવાલમાં ઓછામાં ઓછા ₹4 બિલિયન (આશરે $4 બિલિયન) નુકસાનનો અંદાજ છે. યુક્રેનમાં રશિયન હુમલાઓમાં વધારા વચ્ચે આ હુમલો થયો છે. ઉનાળાથી, મોસ્કોએ યુક્રેનના વિવિધ ભાગોમાં જેટ-એન્જિન ડ્રોન સહિત મોટી સંખ્યામાં શાહેદ ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો છે.

યુક્રેનની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીને આમાંના કેટલાક ડ્રોનને અટકાવવામાં મુશ્કેલી પડી છે. આનું એક કારણ તેમની હાઇ સ્પીડ છે. દરમિયાન, કિવએ તેના સ્થાનિક રીતે વિકસિત FP-7 બેલિસ્ટિક મિસાઇલના પ્રથમ લડાઇ ઉપયોગની પણ જાહેરાત કરી છે. અહેવાલો અનુસાર, આ મિસાઇલની રેન્જ આશરે 250 કિલોમીટર છે.

રશિયાએ હુમલાઓ વિશે શું કહ્યું?

રશિયાએ કહ્યું છે કે તે કિવ અને અન્ય યુક્રેનિયન શહેરો પર હુમલા ચાલુ રાખશે. મોસ્કોએ વિદેશી નાગરિકો અને રાજદ્વારીઓને યુક્રેન છોડવાની પણ અપીલ કરી છે. રશિયન વિદેશ મંત્રાલયે શનિવારે કહ્યું હતું કે રશિયન સૈન્ય લશ્કરી સ્થાપનો પર “લક્ષિત” હુમલાઓ ચાલુ રાખશે. મંત્રાલયે દાવો કર્યો હતો કે આ હુમલાઓ રશિયન નાગરિકો અને નાગરિક માળખા પર યુક્રેનિયન હુમલાઓના જવાબમાં કરવામાં આવી રહ્યા છે.

કિવમાં પુલને નુકસાન
રશિયન હુમલાઓની નવીનતમ લહેરમાં ઓછામાં ઓછા છ લોકો માર્યા ગયા અને કિવમાં ડિનીપર નદી પરના ઉત્તરીય પુલને નુકસાન થયું. પુલને નુકસાન થવાથી રાજધાનીમાં ટ્રાફિક ખોરવાયો છે. તાજેતરના દિવસોમાં કિવ પર શ્રેણીબદ્ધ હુમલાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

એસોસિએટેડ પ્રેસ ન્યૂઝ એજન્સી અનુસાર, કિવમાં નોંધપાત્ર માળખાગત સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે, શહેરના છ રોડ પુલોમાંથી ત્રણ પર ટ્રાફિક સંપૂર્ણપણે અથવા આંશિક રીતે બંધ છે.