સુપ્રીમ કોર્ટ: ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યા પછી ઈ-ચલણ ચૂકવવામાં નિષ્ફળ રહેલા લોકો સામે કડક પગલાં લેવાનું વિચારવા સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કહ્યું છે. કોર્ટે સૂચન કર્યું છે કે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ બાકી ઈ-ચલણ વસૂલવા માટે વ્યવહારુ રીતો શોધવી જોઈએ, જેમાં તેમને વીજળી બિલ સાથે જોડવાનો સમાવેશ થાય છે.
સોમવારે, ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને કે.વી. વિશ્વનાથનની બેન્ચ એસ. રાજશિકરણ વિરુદ્ધ ભારત સંઘના કેસમાં ઈ-ચલણ અને ટ્રાફિક નિયમોના ઇલેક્ટ્રોનિક અમલીકરણ અંગેની અરજીની સુનાવણી કરી રહી હતી.
માત્ર ઈ-ચલણ જારી કરવું પૂરતું નથી: સુપ્રીમ કોર્ટ
સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ પારડીવાલાએ કહ્યું કે ફક્ત મોટી સંખ્યામાં ઈ-ચલણ જારી કરવું પૂરતું નથી. વાસ્તવિક પ્રશ્ન આ ચલણ પર લાદવામાં આવેલા દંડની વસૂલાતનો છે. કોર્ટે સૂચન કર્યું કે જો લોકો ટ્રાફિક ચલણ ચૂકવતા નથી, તો બાકી રકમને તેમના વીજળી બિલ સાથે જોડવાની સિસ્ટમ પર વિચાર કરી શકાય છે. આનાથી બાકી ચલણો ભરવા માટે વધારાના પ્રોત્સાહનો મળી શકે છે. કોર્ટે કહ્યું કે જો લોકો ટ્રાફિક ચલણો ચૂકવતા નથી, તો તેમણે તેમને તેમના વીજળી બિલમાં ઉમેરવા જોઈએ. તેમણે તેમના વીજળી બિલ ચૂકવવા જ પડશે, નહીં તો તેમની વીજળી લાઇન કાપી નાખવામાં આવશે.
કોર્ટે પૂછ્યું, “14 વર્ષના નિર્દેશોનો જમીન પર શું પ્રભાવ પડ્યો છે?”
સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે છેલ્લા 14 વર્ષોમાં જારી કરાયેલા નિર્દેશોના વાસ્તવિક અમલીકરણ પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જો નિર્દેશો કાગળ સુધી જ સીમિત રહે અને તેનું પાલન ન કરવામાં આવે તો વધુ કડક કાર્યવાહી જરૂરી બની શકે છે.
કોર્ટે વરિષ્ઠ વકીલ અને એમિકસ ક્યુરી ગૌરવ અગ્રવાલને નિર્દેશોની સ્થિતિની વિગતો આપતો ચાર્ટ તૈયાર કરવા જણાવ્યું છે. આ ચાર્ટમાં અત્યાર સુધી જારી કરાયેલા નિર્દેશો, તેમના અમલીકરણ માટે આપવામાં આવેલ સમય, વર્તમાન સ્થિતિ અને એમિકસની ટિપ્પણીઓનો સમાવેશ થશે. આ કેસમાં આગળની કાર્યવાહી બાકી ઇ-ચલણો અને માર્ગ સલામતી પગલાંની વસૂલાત અંગે કોર્ટના નિર્દેશ પર સ્પષ્ટતા પ્રદાન કરી શકે છે.
45,000 કરોડના ઇ-ચલણ બાકી વસૂલાત
કોર્ટને જાણ કરવામાં આવી હતી કે રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સ્તરે આશરે 45,000 કરોડના ઇ-ચલણ વસૂલાત બાકી છે. આમાંથી, આશરે 25,000 કરોડ પહેલાથી જ વસૂલ કરવામાં આવ્યા છે. આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે, કોર્ટે બાકી ચલણ વસૂલવા માટે અનેક સંભવિત પગલાંઓની ચર્ચા કરી.
વાહન સંબંધિત સેવાઓ પણ બંધ કરી શકાય છે
સુપ્રીમ કોર્ટે સૂચવ્યું હતું કે બાકી ચલણ ધરાવતા વાહનો માટે ચોક્કસ વાહન સંબંધિત સેવાઓ સ્થગિત કરી શકાય છે. વાહન નોંધણી પ્રમાણપત્રોનું નવીકરણ, ડુપ્લિકેટ પ્રમાણપત્રો જારી કરવા અને માલિકી પરિવર્તન જેવી સેવાઓ પર વિચારણા કરવામાં આવી હતી, તેમને બાકી ચલણ સાથે જોડવામાં આવી હતી. કોર્ટે ટ્રાન્સપોર્ટ પોર્ટલ પર આવા વાહનોને બ્લેકલિસ્ટ કરવા અને તેમના માલિકીના ટ્રાન્સફરને અટકાવવાનું પણ સૂચન કર્યું હતું. વધુમાં, ફિટનેસ પ્રમાણપત્રો અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ (PUC) પ્રમાણપત્રો જારી કરવા અથવા નવીકરણ કરવા અને ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ નવીકરણ સંબંધિત પગલાંઓની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
રેન્ડમ રોડ ચેક પણ સૂચવવામાં આવ્યું હતું
કોર્ટે બાકી ઇ-ચલણ ધરાવતા વાહનોને ઓળખવા માટે રેન્ડમ રોડ ચેક કરવાનું સૂચન કર્યું હતું. જો ચેકમાં જાણવા મળે કે લાંબા સમયથી ઇ-ચલણ ચૂકવવામાં આવ્યું નથી, તો નિયમો અને વાહન જપ્ત કરવા જેવા પગલાં હેઠળ જરૂરી કાર્યવાહી પર વિચાર કરી શકાય છે. બેન્ચે ભાર મૂક્યો હતો કે આ પગલાં ફક્ત કાગળ પર આદેશો જારી કરવાને બદલે જમીન પર અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકવા જોઈએ.
2012 થી માર્ગ સલામતી સુનાવણી ચાલી રહી છે
આ કેસ કોઈમ્બતુર સ્થિત ઓર્થોપેડિક સર્જન એસ. રાજશિકરણ દ્વારા 2012 માં દાખલ કરાયેલી જાહેર હિતની અરજી સાથે સંબંધિત છે. અરજીમાં માર્ગ સલામતી સુધારવા, માર્ગ અકસ્માતો ઘટાડવા, માળખાગત સુવિધાઓ સુધારવા અને અકસ્માત પીડિતોને પૂરતી સહાય પૂરી પાડવા માટે સંકલિત કાર્યવાહીની માંગ કરવામાં આવી હતી.
છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી, સુપ્રીમ કોર્ટે માર્ગ સલામતી અને મોટર વાહન કાયદાના અસરકારક અમલીકરણ અંગે અનેક નિર્દેશો જારી કર્યા છે. ઓક્ટોબર 2025 ના આદેશમાં, કોર્ટે માર્ગ સલામતી માર્ગદર્શિકાના પાલનનું નિરીક્ષણ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું.