ઇઝરાયલના ચૂંટણી પંચ, જે નિષ્પક્ષ ચૂંટણીઓ યોજવા માટે જવાબદાર છે, તેનો નિર્ણય હાલમાં વિવાદમાં ફસાયેલો છે. હકીકતમાં, આવતા મહિનાની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલા, કમિશને તમામ આરબ રાજકીય પક્ષોને ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. કેન્દ્રીય ચૂંટણી સમિતિએ આ અઠવાડિયે એક પ્રસ્તાવ પર મતદાન કર્યા પછી આ નિર્ણય જાહેર કર્યો હતો. આદેશ અનુસાર, ઇઝરાયલમાં આરબ સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી ત્રણ પાર્ટીઓ 27 ઓક્ટોબરની ચૂંટણીમાં ભાગ લેવા માટે અયોગ્ય રહેશે.
ઇઝરાયલમાં તાજેતરમાં પ્રતિબંધિત કરાયેલા આરબ પક્ષોને સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે, જે મુસ્લિમ અને આરબ વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ નિર્ણય શા માટે લેવામાં આવ્યો? ઇઝરાયલમાં મુસ્લિમ અને અન્ય ધાર્મિક વસ્તી શું છે, જે એક યહૂદી રાજ્ય તરીકે સ્થાપિત થઈ હતી? આરબ પક્ષો પર ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ સાથે આગળ શું થશે?
પ્રથમ, ઇઝરાયલમાં આરબ પક્ષો અને તેમની ઓળખ વિશે જાણો?
ઇઝરાયલમાં આશરે 2 મિલિયન આરબ નાગરિકો છે, જે કુલ વસ્તીના આશરે 21% પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આમાંના મોટાભાગના આરબ નાગરિકો મુસ્લિમ છે (લગભગ 83 ટકા), જેમાં ખ્રિસ્તીઓ અને ડ્રુઝ પણ લઘુમતી આરબ વસ્તી બનાવે છે.
ઇઝરાયલમાં આરબ પક્ષો આરબ લઘુમતીનાં મુખ્ય રાજકીય પ્રતિનિધિઓ છે. આ આરબ વસ્તી મુખ્યત્વે ચાર મુખ્ય રાજકીય પક્ષો દ્વારા બે ચૂંટણી જોડાણો (યાદીઓ) દ્વારા રજૂ થાય છે:
1. જોઈન્ટ લિસ્ટ
આ અલગ અલગ રાજકીય વિચારધારા ધરાવતા ત્રણ પક્ષોનું ચૂંટણી જોડાણ છે.
2. રાઅમ (યુનાઈટેડ આરબ લિસ્ટ)
મન્સૂર અબ્બાસના નેતૃત્વમાં, આ પક્ષ સંયુક્ત યાદીથી અલગ પડે છે અને સ્વતંત્ર રીતે ચૂંટણી લડે છે. પક્ષ ઇઝરાયલી સંસદ અને સરકાર સાથે સીધી વાતચીત અને વાટાઘાટો દ્વારા આરબ વસાહતો અને નગરપાલિકાઓ માટે બજેટ, માળખાગત સુવિધાઓ અને આરોગ્યસંભાળ સુરક્ષિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
રાઅમ 2021-2022 માં ઇઝરાયલના શાસક ગઠબંધનમાં સત્તાવાર રીતે જોડાનાર પ્રથમ આરબ પક્ષ બન્યો.
હવે, જાણો કે કયા આરબ પક્ષોને ચૂંટણીઓથી પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યા હતા?
ઇઝરાયલની કેન્દ્રીય ચૂંટણી સમિતિએ મુખ્ય આરબ રાજકીય જોડાણ, જોઈન્ટ લિસ્ટ અને તેનાથી અલગ થયેલા રાઅમને આગામી સંસદીય ચૂંટણીઓ – નેસેટ ચૂંટણીઓથી પ્રતિબંધિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
આ ઉપરાંત, બલાદ પાર્ટીના ચેરમેન સામી અબુ શેહાદેહ અને હદશ પાર્ટીના યહૂદી સાંસદ ઓફેર કાસિફને પણ વ્યક્તિગત રીતે ચૂંટણી લડવા માટે ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.
ચૂંટણી પંચે આરબ પક્ષો પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે શું કારણ આપ્યું?
વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટી અને ઇટામર બેન-ગ્વિરના ઓત્ઝમા યહુદિત સહિત જમણેરી જૂથોએ આ પક્ષો સામે અરજીઓ દાખલ કરી હતી. આ અરજીઓમાં નેસેટના મૂળભૂત કાયદાના કલમ 7a ને ટાંકીને અનેક આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા.
જોઈન્ટ લિસ્ટ પર ઇઝરાયલ રાજ્ય સામે સશસ્ત્ર સંઘર્ષને ટેકો આપવાનો અને રામ પર આતંકવાદને ટેકો આપવાનો આરોપ હતો.
આ પક્ષો પર ઇઝરાયલના અસ્તિત્વને “યહૂદી” અને “લોકશાહી રાજ્ય” તરીકે માન્યતા ન આપવાનો આરોપ છે.
તેમની સામે મુખ્ય કેસ 8 ઓક્ટોબર, 2023 ના રોજ લખાયેલા એક લેખ પર આધારિત છે, જેમાં તેમણે 7 ઓક્ટોબરના હુમલાને લશ્કરી, રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિકોણથી એક મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ઘટના તરીકે વર્ણવ્યો હતો.
જોકે, અબુ શેહાદેહે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા, અને કહ્યું હતું કે તેઓ સશસ્ત્ર સંઘર્ષનો વિરોધ કરે છે અને ફક્ત નાગરિક અને રાજકીય અધિકારો માટે લડે છે.
ચૂંટણી લડતા આરબ પક્ષો પર પ્રતિબંધ અંગે આગળ શું થશે?
ઇઝરાયલની સેન્ટ્રલ ઇલેક્શન કમિટી દ્વારા આરબ પક્ષો – રાઅમ, જોઈન્ટ લિસ્ટઅને તેમના નેતાઓ પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધની આગળની કાનૂની પ્રક્રિયા અને રાજકીય પરિણામ ચોક્કસ પરિબળો પર આધાર રાખશે.
1. સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી અને અંતિમ નિર્ણય
ચૂંટણી સમિતિ દ્વારા આ નિર્ણય અંતિમ નથી. ઇઝરાયલી કાયદા અનુસાર, વ્યક્તિગત ઉમેદવારોને ગેરલાયક ઠેરવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટની મંજૂરી જરૂરી છે, જ્યારે રાજકીય પક્ષો અને યાદીઓ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રતિબંધ સામે અપીલ કરી શકે છે.
માનવ અધિકારો અને કાનૂની અધિકારો માટે કામ કરતી સંસ્થા, અદાલાહ, ઔપચારિક રીતે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રતિબંધને પડકારી રહી છે. કોર્ટ આગામી દિવસો/આગામી અઠવાડિયામાં કેસની સમીક્ષા કરશે.
2. એટર્ની જનરલનું પદ
ઇઝરાયલના એટર્ની જનરલ, ગાલી બહારવ-મીરાએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે રાઅમ, જોઈન્ટ લિસ્ટ અને સાંસદ ઓફેર કાસિફ પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે પૂરતા કાનૂની આધાર નથી.
જો કે, તેઓએ કહ્યું છે કે તેઓ 8 ઓક્ટોબર, 2023 ના રોજ બલાદ નેતા સામી અબુ શેહાદેહ દ્વારા લખાયેલા લેખ પર વિચાર કરશે. અબુ શેહાદેહ અને તેમના વકીલોએ જણાવ્યું છે કે તેમણે ક્યારેય હિંસા અથવા સશસ્ત્ર સંઘર્ષને ટેકો આપ્યો નથી.
3. સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક દાખલો અને સંભાવનાઓ
ઇઝરાયલી સુપ્રીમ કોર્ટ કોઈપણ રાજકીય પક્ષ અથવા ઉમેદવારને ગેરલાયક ઠેરવવા માટે અત્યંત ઉચ્ચ કાનૂની ધોરણો નક્કી કરે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ભૂતકાળમાં ચૂંટણી સમિતિ દ્વારા આરબ પક્ષો પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને વારંવાર ઉલટાવી દીધા છે (દા.ત., ૨૦૨૨ની ચૂંટણીમાં બલાદ પાર્ટી પરનો પ્રતિબંધ ઉલટાવી દેવામાં આવ્યો હતો). કાનૂની નિષ્ણાતો આગાહી કરે છે કે કોર્ટ આ વખતે પણ આ પ્રતિબંધોને ઉલટાવી દેશે.
27 ઓક્ટોબરની ચૂંટણી પર ભવિષ્યમાં શું અસર પડશે?
1: જો સુપ્રીમ કોર્ટ પ્રતિબંધ ઉલટાવી દે છે, તો
રાઅમ અને જોઈન્ટ લિસ્ટ સંસદીય ચૂંટણીઓમાં ભાગ લઈ શકશે. આનાથી 10 લાખથી વધુ આરબ નાગરિકો માટે રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત થશે.
સર્વેક્ષણો અનુસાર, સંયુક્ત સૂચિ (આશરે 7 બેઠકો) અને રાઅમ (આશરે 5 બેઠકો) મળીને સંસદમાં 12 બેઠકો જીતી શકે છે, જે નેતન્યાહૂની મુશ્કેલીઓ વધારી શકે છે.
આરબ પક્ષો ગાદી આઈઝેનકોટની યાશર પાર્ટી, જે નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી દૂર કરવા માંગતી વિપક્ષી ગઠબંધન છે, તેને 61 બેઠકોની બહુમતી સુધી પહોંચવામાં મદદ કરી શકે છે.
જો સુપ્રીમ કોર્ટ પ્રતિબંધ હટાવે છે, તો વડા પ્રધાન નેતન્યાહૂ આ નિર્ણયનો ઉપયોગ ન્યાયતંત્ર સામે તેમના સમર્થકોને એકત્ર કરવા માટે કરી શકે છે.
2: જો સુપ્રીમ કોર્ટ પ્રતિબંધને સમર્થન આપે છે
જો પ્રતિબંધ યથાવત રહે છે, તો બંને મુખ્ય આરબ ગઠબંધનને બાકાત રાખવાથી લગભગ 21% આરબ નાગરિક વસ્તી માટે નેસેટમાં પ્રતિનિધિત્વ લગભગ સમાપ્ત થઈ જશે.
આનાથી વિપક્ષી પક્ષો માટે 61 બેઠકોની બહુમતી મેળવવાનું લગભગ અશક્ય બનશે, જેનાથી નેતન્યાહૂના જમણેરી ગઠબંધનને સીધો વ્યૂહાત્મક ફાયદો થશે.