ખાંડના વધતા ભાવ પર સરકારની કાર્યવાહી: જથ્થાબંધ વેપારીઓ માટે સ્ટોક મર્યાદા અડધી કરાઈ, આ નિર્ણયની શું થઈ અસર, જાણો વધુ

દેશમાં તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પહેલાં, કેન્દ્ર સરકારે ખાંડના આસમાને પહોંચતા ભાવોને કાબુમાં લેવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સરકારે ખાંડના વેપારીઓ અને જથ્થાબંધ વેપારીઓ માટે સ્ટોક મર્યાદા સીધી અડધી કરી દીધી છે. ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયના કડક વલણ વચ્ચે લેવાયેલો આ નિર્ણય બજારમાં સંગ્રહખોરીને રોકવા અને ભાવોને નિયંત્રિત કરવાનો છે.

સરકારે સ્ટોક મર્યાદા કેમ અડધી કરી છે?

દેશભરમાં ખાંડના છૂટક ભાવ સતત ઊંચા રહે છે. ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયના આંકડા અનુસાર, 31 ઓગસ્ટે દેશમાં ખાંડનો સરેરાશ છૂટક ભાવ ₹63.28 પ્રતિ કિલોગ્રામ નોંધાયો હતો, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા (₹46.02 પ્રતિ કિલોગ્રામ) કરતા 37 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. તેવી જ રીતે, જથ્થાબંધ ભાવમાં વાર્ષિક ધોરણે 36.28 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે, જે ₹58.40 પ્રતિ કિલોગ્રામ પર પહોંચ્યો છે. આ અનિયંત્રિત ફુગાવાને કાબુમાં લેવા માટે, સરકારે ડીલરો માટે સ્ટોક મર્યાદા 4,000 ક્વિન્ટલથી ઘટાડીને 2,000 ક્વિન્ટલ કરી છે.

નવા નિયમો શું છે અને ક્યારે અમલમાં આવશે?

ખાદ્ય મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા નવા માર્ગદર્શિકા અનુસાર, સ્ટોક મર્યાદામાં આ ઘટાડો 15 સપ્ટેમ્બરથી અમલમાં આવશે અને 30 નવેમ્બર, 2026 સુધી અમલમાં રહેશે. નવા નિયમો હેઠળ, કોઈપણ ડીલર દેશમાં ક્યાંય પણ 2,000 ક્વિન્ટલથી વધુ ખાંડનો સ્ટોક કરી શકશે નહીં. વધુમાં, ડીલરોને પ્રાપ્તિની તારીખથી 30 દિવસથી વધુ સમય સુધી કોઈ સ્ટોક રાખવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આનો મુખ્ય હેતુ બજારમાં ખાંડની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાનો અને સટ્ટાકીય વેપારને રોકવાનો છે.

કોલકાતાને આ પ્રતિબંધમાંથી શા માટે મુક્તિ આપવામાં આવી?

આ કડક નિર્ણય વચ્ચે, કોલકાતા અને પશ્ચિમ બંગાળમાં તેના વિસ્તૃત મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારોને ખાસ રાહત આપવામાં આવી છે. 4,000 ક્વિન્ટલની જૂની સ્ટોક મર્યાદા જાળવી રાખવામાં આવી છે. ખાદ્ય મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કોલકાતા પ્રદેશ મુખ્યત્વે તેની ખાંડની જરૂરિયાતો માટે ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર પર આધાર રાખે છે. વધુમાં, કોલકાતા સમગ્ર પૂર્વી અને ઉત્તરપૂર્વીય ભારતીય રાજ્યો માટે મુખ્ય પુરવઠા કેન્દ્ર છે. આ અનોખી ભૌગોલિક અને બજાર માંગને ધ્યાનમાં રાખીને, કોલકાતાને આ નિયમમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

શું ખરેખર દેશમાં ખાંડની અછત છે?

સરકાર સ્પષ્ટપણે માને છે કે દેશમાં પૂરતો ખાંડનો સ્ટોક છે અને મિલો કૃત્રિમ રીતે ભાવ વધારી રહી છે. જો કે, વર્તમાન માર્કેટિંગ વર્ષ 2025-26 (ઓક્ટોબર-સપ્ટેમ્બર) માટે દેશના ખાંડ ઉત્પાદન અંદાજને અગાઉના 34.3 મિલિયન ટનથી સુધારીને 30.6 મિલિયન ટન કરવામાં આવ્યો છે. આમ છતાં, આ ઉત્પાદન દેશની અંદાજિત વાર્ષિક સ્થાનિક માંગ (આશરે 28 થી 28.5 મિલિયન ટન) કરતાં વધી ગયું છે. બચતની વાત એ છે કે મિલ સ્તરે ભાવ થોડા ઠંડા થયા છે; મહારાષ્ટ્રમાં એક્સ-મિલ ભાવ ૧૮ ઓગસ્ટના રોજ પ્રતિ કિલો રૂ. ૬૭ના શિખર ભાવથી ૩૦ ટકા ઘટીને ૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ પ્રતિ કિલો રૂ. ૪૫-૪૬ થયા છે. સરકારને આશા છે કે આ પગલાથી ટૂંક સમયમાં છૂટક બજારમાં પણ ભાવમાં ઘટાડો થશે.