નેપાળ: વિપક્ષો સરકાર રચવામાં ગયા નિષ્ફળ, ઓલી ફરી બની ગયા વડાપ્રધાન, 30 દિવસમાં લેવો પડશે વિશ્વાસ મત

સંસદમાં વિશ્વાસ મત ગુમાવ્યાના ચાર દિવસ બાદ શુક્રવારે કેપી શર્મા ઓલીએ ત્રીજી વખત નેપાળના વડા પ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા. તેઓ લઘુમતી સરકારનું નેતૃત્વ કરશે.

રાષ્ટ્રપતિ વિદ્યા દેવી ભંડેરીએ 69 વર્ષીય ઓલીને નેપાળના વડા પ્રધાનપદે પદ અને ગુપ્તતાના શપથને કાઠમંડુના શીતલ નિવાસ ખાતે એક સમારોહમાં લેવડાવ્યા હતા.

રાષ્ટ્રપતિએ નેપાળના હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્ઝના સૌથી મોટા પક્ષના નેતા તરીકે ઓલીને વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કર્યા. ઓલી લઘુમતી સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે, કારણ કે 10 મેના રોજ સંસદમાં વિશ્વાસ મત ગુમાવ્યા બાદ તેમની પાસે બહુમતી નથી.

સીપીઆઈ-યુએમએલના પ્રમુખ ઓલીની 13 મેના રોજ ફરીથી નિમણૂક કરવામાં આવી હતી, જ્યારે વિરોધી પક્ષો નવી સરકાર બનાવવામાં સંસદમાં બહુમતી મેળવવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા.

ઓલીને હવે 30 દિવસની અંદર ગૃહમાં વિશ્વાસનો મત મેળવવો પડશે, જે નિષ્ફળ જતા બંધારણની કલમ (76 ()) હેઠળ સરકાર બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

સમારોહ દરમિયાન ઓલીના મંત્રીમંડળના પ્રધાનોએ પણ શપથ લીધા હતા. શપથ ગ્રહણ સમારોહ દરમિયાન વડા પ્રધાન ઓલી અને નાયબ વડા પ્રધાન ઇશ્વર પોખરેલે ઇશ્વર શબ્દનો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો, જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ભંડારીએ તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ઓલીએ કહ્યું, ‘હું દેશ અને લોકોના નામે શપથ લઈશ.’ જ્યારે રાષ્ટ્રપતિએ ‘ભગવાન, દેશ અને લોકો’ નો ઉલ્લેખ કર્યો.

જૂના મંત્રીમંડળના તમામ પ્રધાનો અને રાજ્ય પ્રધાનોને નવી કેબિનેટમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. પ્રદીપ ગિવાલીને વિદેશ પ્રધાન બનાવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે રામ બહાદુર થાપા અને બિષ્ણુ પૌદયાલને અનુક્રમે ગૃહ અને નાણાં પ્રધાન બનાવવામાં આવ્યા છે. દેશમાં કોવિડ -19 ચેપને ધ્યાનમાં રાખીને આ કાર્યક્રમમાં મર્યાદિત હાજરી હતી.

સમારોહ દરમિયાન ઉપરાષ્ટ્રપતિ નંદ બહાદુર પુન અને સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ સી.એસ. રાણા પણ હાજર હતા. નવા મંત્રીમંડળમાં 22 પ્રધાનો અને ત્રણ રાજ્ય પ્રધાનો છે.

આ પહેલા, ઓલી 11 ઓક્ટોબર, 2015 થી 3 ઓગસ્ટ, 2016 અને ત્યારબાદ 15 ફેબ્રુઆરી, 2018 થી 13 મે, 2021 સુધી વડા પ્રધાન રહી ચૂક્યા છે. ઓલીએ 10 મેના રોજ ગૃહમાં વિશ્વાસ મત ગુમાવ્યા બાદ રાષ્ટ્રપતિએ બહુમતી સાથે નવી સરકારની રચના કરવાનો દાવો રજૂ કરવા માટે 13 મેના રોજ રાત્રે 9 વાગ્યા સુધીનો સમય આપ્યો હતો.

નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, નેપાળી કોંગ્રેસ અને નેપાળ કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (સીપીએન-મોઇસ્ટ સેન્ટર) ની વિપક્ષી ગઠબંધન આગામી સરકાર બનાવવા માટે બહુમતી મેળવવામાં નિષ્ફળ ગઈ, જેના પછી ઓલીનો માર્ગ સાફ થયો અને તેઓ ફરી એક વખત દેશના વડા પ્રધાન બન્યા.

13 મે સુધીમાં, નેપાળી કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ શેર બહાદુર દેઉબાને આગામી વડા પ્રધાન તરીકેના દાવાની દાવેદારી રાખવા માટે ગૃહમાં પૂરતા મત મળવાની અપેક્ષા હતી. તેમને સીપીએન-મોઇસ્ટ સેન્ટરના પ્રમુખ પુષ્પકમલ દહલ ‘પ્રચંડ’ દ્વારા ટેકો મળ્યો હતો, પરંતુ જનતા સમાજવાદી પાર્ટી (જેએસપી) નો ટેકો મેળવવામાં નિષ્ફળ ગયા.

જેએસપી પ્રમુખ ઉપેન્દ્ર યાદવે દેબુને સમર્થન આપવાની ખાતરી આપી હતી, પરંતુ પાર્ટીના અન્ય પ્રમુખ મહંત ઠાકુરે આ વિચારને નકારી દીધો હતો.

નીચલા ગૃહમાં નેપાળી કોંગ્રેસ પાસે 61 બેઠકો છે અને સીપીએન-મોઇસ્ટ સેન્ટર પાસે 49 બેઠકો છે. આમ તેમની પાસે 110 બેઠકો છે, પરંતુ બહુમતીના આંકડા કરતા ઓછી છે.

સરકાર બનાવવા માટે હાલમાં 136 મતોની જરૂરિયાત છે. ગૃહમાં જેએસપીની 32 બેઠકો છે. જો જેએસપીએ ટેકો આપ્યો હોત, તો દેઉબાને વડા પ્રધાન પદ માટે દાવો કરવાની તક મળી હોત.

જો કે, છેલ્લી ઘડીએ ઓલી સાથેની મુલાકાત પછી, માધવકુમારે નેપાળનું વલણ બદલ્યું ત્યારે દેયુબાના આગામી વડા પ્રધાન બનવાનું સ્વપ્ન તૂટી ગયું.

ઓલીના નેતૃત્વમાં સીપીએન-યુએમએલ 271 સદસ્યોના પ્રતિનિધિ ગૃહમાં 121 બેઠકો સાથેનો સૌથી મોટો પક્ષ છે. સરકાર બનાવવા માટે હાલમાં 136 બેઠકોની જરૂર છે.

કાર્યકારી વડા પ્રધાન કેપી શર્મા ઓલી અને માધવ વચ્ચે 13 મેના રોજ સોદો થયા બાદ માધવકુમાર નેપાળ જૂથના 28 સાંસદોએ તેમના સભ્યપદથી રાજીનામું નહીં આપવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

ઓલીએ માધવ સહિત ચાર યુએમએલ નેતાઓ સામે પગલાં લેવાનો નિર્ણય પાછો લીધો અને તેમની માંગણીઓ સ્વીકારવાની ખાતરી આપી. જો યુએમએલના સાંસદોએ રાજીનામું આપ્યું હોત, તો પ્રતિનિધિ ગૃહમાં સભ્યોની સંખ્યા ઘટીને 243 થઈ ગઈ હોત, જે હાલમાં 271 છે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર બનાવવા માટે માત્ર 122 મતોની જરૂર પડશે.

ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયએ 13 મેની સાંજે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ દેવી ભંડારીએ ofલીને પ્રધાનમંત્રી ગૃહમાં પ્રતિનિધિ ગૃહમાં સૌથી મોટા રાજકીય પક્ષના નેતા તરીકે ફરીથી નિમણૂક કર્યા છે, જેની રચનાના બંધારણની કલમ (78 ()) મુજબ છે.

નેપાળમાં રાજકીય સંકટ ગયા વર્ષે 20 ડિસેમ્બરના રોજ શરૂ થયો હતો જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ભંડારીએ વડા પ્રધાન ઓલીની ભલામણથી સંસદ વિસર્જન અને નવેસરથી ચૂંટણીનો આદેશ આપ્યો હતો.

આ પછી, આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં, નેપાળની સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્ધારિત સમય પૂર્વે ચૂંટણીની તૈયારી કરી રહેલા વડા પ્રધાન કેપી શર્મા ઓલીને એક ઝાટકો આપીને ઓગળેલા પ્રતિનિધિ ગૃહને ફરીથી સ્થાપિત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

સત્તારૂઢ સીપીએન-યુએમએલમાં સત્તાને લઈને ચાલી રહેલી ઝગડો વચ્ચે ઓલીએ સંસદ ભંગ કરવાની ભલામણ કરી હતી. દરમિયાન, ઓલીએ માધવકુમાર નેપાળ અને અન્ય બળવાખોરોને છ મહિના માટે પાર્ટીના સભ્યપદથી સસ્પેન્ડ કર્યા હતા. 13 મેની સવારે આ સસ્પેન્શન પાછું ખેંચી લેતાં, સમાધાન વાટાઘાટોનો માર્ગ મોકળો થયો હતો.

નેપાળમાં કોવિડ -19 ના સતત 9,000 થી વધુ કેસને કારણે કટોકટી વધી છે. દર્દીઓની સંખ્યામાં વધારો થવાને કારણે તબીબી ચીજોની અછત ઉભી થઈ છે અને હોસ્પિટલો ઉપર દબાણ વધ્યું છે.

રોગચાળાના બીજા મોજાને કારણે દેશના કાઠમાંડુ ખીણના ત્રણ જિલ્લાઓ સહિત 40જિલ્લામાં બે સપ્તાહ માટે પ્રતિબંધક હુકમો અમલમાં છે.