લક્ષ્મણને બચાવવા સંજીવનનીની શોધમાં હનુમાનજી આખો પર્વત ઉંચકી લાવ્યા હતા, આજે પણ છે અહીં તેના નિશાન

શ્રીલંકામાં રામાયણના તથ્યોને એકઠા કરવા માટે એક કમિટીની રચના કરવામાં આવી છે. જેના દ્વારા કરવામાં આવેલી શોધ અનુસાર, શ્રીલંકાની ઉત્તર દિશામાં એવા નિશાન મળ્યા છે. જેને હનુમાન ભગવાનના પ્રવેશના નિશાન માનવામાં આવી રહ્યા છે.

રિસર્ચ કમિટીના જણાવ્યા પ્રમાણે, જ્યાં ભગવાન રામ અને રાવણનું યુદ્ધ થયું હતું, તે સ્થાન પર પણ રિસર્ચ કરવામાં આવ્યું છે. આજે આ યુદ્ધ સ્થાનને યુદ્ધધગવાના ના નામે પણ જાણવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતા પ્રમાણે, ભગવાન રામે રાવણનો આજ સ્થળે વધ કર્યો હતો.

એવું માનવામાં આવે છે કે, રાવણ સીતા માતાનું હરણ કરીને જ્યારે લંકા લાવ્યા હતા, ત્યારે અશોક વાટિકામાં રાખવામાં આવ્યા હતા. આ સ્થળને સેતા એલિયાના નામે ઓળખવામાં આવે છે. જે શ્રીલંકાના નૂવરા એલિયા પાસે છે.

આજ રીતે રામાયણની માન્યતા અનુસાર માનવામાં આવે છે કે, લક્ષ્મણના પ્રાણ પરત લાવવા માટે હનુમાન હિમાલયથી સંજીવની પર્વત ઉઠાવી લાવ્યા હતા. જે બાદ વૈદ્યએ સંજીવની નીકાળીને લક્ષ્મણને આપી હતી. માનવામાં આવે છે કે, આ સંજીવની પર્વત આજે પણ શ્રીલંકામાં હાજર છે.

કહેવાય છે કે, આ વિશાળ પર્વતના હનુમાનજીએ ટૂકડા કરીને આ વિસ્તારમાં નાંખ્યા હતા. માનવામાં આવે છે કે, બજરંગબલી સંજીવની પર્વત ઉઠાવીને શ્રીલંકા લાવ્યા, ત્યારે તેનો એક ટૂકડો રીતિગાલામાં પડ્યો હતો.

રીતિગાલાની ખાસ વાત એ છે કે, અહીં જે પણ છોડ ઉગે છે, તેની આસપાસના વૃક્ષો છોડથી મળતા જ નથી.

શ્રીલંકાના શહેર નુવારા એલિયાથી 10 કીલો મીટર દૂર હાકાગાલા ગાર્ડનમાં સંજીવની પર્વતનો એક મોટો ભાગ પડ્યો હતો. આ જગ્યાના વૃક્ષો અને છોડો પણ એકદમ અલગ તરી આવે છે. આ પર્વતને રુમાસ્સલા પર્વતના નામે ઓળખવામાં આવે છે. શ્રીલંકતાનો સુંદર અને રમણીય બીચ પણ આ પર્વત પાસે જ છે. શ્રીલંકાના દક્ષિણ સમુદ્રી કિનારા પર એવી જગ્યા છે, જેના વિશે કહેવાય છે કે, તે હનુમાન દ્વારા લાવવામાં આવેલા પર્વતના ભાગ છે.

માનવામાં આવે છે કે, જ્યાં આ પર્વતના ભાગ પડ્યા, તે જગ્યાનું વાતાવરણ બદલાઈ ગયું અને તે આસપાસની જગ્યા કરતા બિલકુલ અલગ દેખાય છે.

રામાયણ અનુસાર માન્યતા છે કે, સંજીવની બૂટ્ટી દ્વારા ભગવાન રામના ભાઈ લક્ષ્મણનો જીવ બચાવવામાં આવ્યો હતો. જે બાદ હનુમાનજીને તે પર્વતને હિમાલય લઈ જવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન રાવણ અને ભગવાન રામ વચ્ચે યુદ્ધ થઈ રહ્યું હતું, આજ કારણે હનુમાનજી સંજીવની પર્વતના ભાગને હિમાલય મૂકીને નહતા આવી શક્યા.

7 નવેમ્બર: ‘વંદે માતરમ’ કઈ રીતે બન્યું રાષ્ટ્રગીત, જાણો સમગ્ર ઈતિહાસ

7 નવેમ્બરના રોજ બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયએ બંગાળના કંતાલ પાડા ગામમાં ‘વંદે માતરમ’ ની રચના કરી હતી. બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની પ્રખ્યાત નવલકથા ‘આનંદ મઠ’ માં 1882માં ‘વંદે માતરમ’ સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું.  મૂળરૂપે ‘વંદે માતરમ’ ના પ્રારંભિક બે શ્લોક સંસ્કૃતમાં હતા, જ્યારે બાકીના ગીતો બંગાળીમાં હતા.

અરવિંદ ઘોષ દ્વારા વંદે માતરમનું અંગ્રેજીમાં પ્રથમ ભાષાંતર થયું હતું.ડિસેમ્બર 1905 માં, કોંગ્રેસ કારોબારીની બેઠકમાં, ગીતને રાષ્ટ્રગીતનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો, ‘વંદે માતરમ’  બંગ ભંગ આંદોલનમાં રાષ્ટ્રીય સૂત્ર બની ગયું હતું.

1907 માં, દેવ નાગરી લિપિમાં પ્રસ્તુત ‘વંદે માતરમ’, ગુરુદેવ રવિન્દ્ર નાથ ટાગોરે કોંગ્રેસના કલકત્તા સત્રમાં સુધારેલા સંસ્કરણ રજૂ કર્યા. 1923 ના કોંગ્રેસ અધિવેશનમાં વંદે માતરમ વિરુદ્ધ અવાજો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.

પંડિત નહેરુ, મૌલાના અબ્દુલ કલામ આઝાદ, સુભાષચંદ્ર બોઝ અને આચાર્ય નરેન્દ્ર દેવની બનેલી સમિતિએ 26 ઓક્ટોબર, 1937 ના રોજ કોંગ્રેસના કલકત્તા સત્રમાં રજૂ કરેલા તેમના અહેવાલમાં આ રાષ્ટ્રગીતને ગાવાની ફરજિયાતતાથી મુક્ત રાખતા જણાવ્યું હતું કે આ ગીતના પ્રથમ બે ફકરા જ પ્રાસંગિક છે. અને આ સમિતિનું માર્ગદર્શન રવીન્દ્ર નાથ ટાગોર દ્વારા થયું હતું.

બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠક 14 ઓગસ્ટ, 1949 ની રાત્રે ‘વંદે માતરમ’ થી શરૂ થઈ અને ‘જન ગણ મન ..’ સાથે સમાપ્ત થઈ. 1950 ‘વંદે માતરમ’ રાષ્ટ્રીય ગીત બન્યું અને ‘જન ગણ મન’ રાષ્ટ્રગીત બન્યું. 2002 બી.બી.સી.ના એક સર્વે અનુસાર ‘વંદે માતરમ’ વિશ્વનું બીજું સૌથી લોકપ્રિય ગીત છે.

वन्दे मातरम्
सुजलां सुफलाम्
मलयजशीतलाम्
शस्यश्यामलाम्
मातरम्।

शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीम्
फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीम्
सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीम्
सुखदां वरदां मातरम्॥ १॥

कोटि कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले
कोटि-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले,
अबला केन मा एत बले।
बहुबलधारिणीं
नमामि तारिणीं
रिपुदलवारिणीं
मातरम्॥ २॥

तुमि विद्या, तुमि धर्म
तुमि हृदि, तुमि मर्म
त्वम् हि प्राणा: शरीरे
बाहुते तुमि मा शक्ति,
हृदये तुमि मा भक्ति,
तोमारई प्रतिमा गडी मन्दिरे-मन्दिरे॥ ३॥

त्वम् हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी
कमला कमलदलविहारिणी
वाणी विद्यादायिनी,
नमामि त्वाम्
नमामि कमलाम्
अमलां अतुलाम्
सुजलां सुफलाम्
मातरम्॥४॥

वन्दे मातरम्
श्यामलाम् सरलाम्
सुस्मिताम् भूषिताम्
धरणीं भरणीं
मातरम्॥ ५॥

લેખિકા કાઝલ ઓઝા વૈદ્ય અને તેમના પુત્ર વિરુદ્વ કોર્ટમાં કેસ દાખલ, જાણો આખો મામલો…

થોડા સમય અગાઉ એક રામ કથા કલાકારએ ભગવાન સ્વામિનારાયણના નીલકંઠવર્ણી રૂપના અભિષેક બાબતના વિવાદીત નિવેદનને લઈને સસ્તી પ્રસિદ્ધિ મેળવી હતી ત્યારે ગુજરાતના અનેક કલાકારો કે જેઓની રોજીરોટી પાછળ રામકથા કલાકારનો હાથ હતો તેવા કલાકારોએ એવોર્ડ વાપસીનું તરકટ રચ્યું હતું સાથે સાથે અમુક ફેસબુકના લેખકોએ પણ વહેતી ગંગામાં હાથ ધોવાનું બાકી રાખ્યું ન હતું. ત્યારે કાજલ ઓઝા નામના લેખિકાએ પોતાના અને પોતાના પુત્ર પર થયેલી હકીકતોની જાહેરાતને લઈને પોતાની બદનક્ષી ગણીને ગુજરાતની કોર્ટમાં અશ્વિન સાંકડાસરિયા વિરુદ્ધ માનહાનિનો દાવો કર્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય અને હિન્દૂ ધર્મના સમર્થનમાં અશ્વિન સાંકડાસરિયાએ પોતાના ફેસબુક એકાઉન્ટથી પોસ્ટ કરી હતી.

પરંતુ કહેવાતા પશ્ચિમી સંસ્કૃતિને ભારતના યુવાનોમાં નાખવામાં માહેર લેખિકાને અને તેના પુત્રને પોતાની આ ભૂલ ભારે પડી રહી હોય તેવો હાલમાં લાગી રહ્યું છે. કાજલ ઓઝા વૈદ્ય અને એમના દીકરા તથાગત વૈદ્યને વાંધાજનક અને બિભત્સ લખાણ લખવા બદલ દિલ્હી સિવિલ કોર્ટની નોટિસ આપવાામાં આવી છે. જાણીતા સામાજિક આગેવાન અને PASS ના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અશ્વિન સાંકડાસરિયા એ દિલ્હી સિવિલ કોર્ટમાં લેખિકા કાજલબેન અને એમના દીકરા તથાગત વૈદ્ય સામે કેસ દાખલ કર્યો છે.

જાણવા મળેલી વિગતો મુજબ થોડા દિવસ પહેલા કાજલબેને  ગુજરાતી અખબારની પૂર્તિમાં એમના લેખમાં રાજાઓ માટે અપશબ્દો લખ્યા હતા જેમાં લખ્યું હતું કે “ કેટલાય હિંદુ રાજાઓએ પોતાની નપુંસકતા કારણે નીચું માથું રાખીને પોતાની દીકરીઓ ઇસ્લામના સુબાઓને, બાદશાહોને પરણાવવી પડી.”

વળી કાજલબેને એમના ફેસબુક પેજ પર વિવાદાસ્પદ લેખમાં લખ્યું હતું કે “જો શરીરને ગમતું હોય તો સંભોગની કોઈ એક્સપાયરી ડેટ ન હોય કે કોઈ આઉટર લિમિટ પણ નથી બાંધી ઈશ્વરે’. ઉપરોક્ત બિભત્સ લેખની વાચકો દ્વારા ઉગ્ર ટીકા કરવામાં આવી હતી.

પૂજ્ય સદ્ગુરુ_યોગીએ અનેકવિધ સામાજિક-આધ્યાત્મિક સેવા પ્રવૃતિઓ કરીને દેશવિદેશમાં ખ્યાતિ મેળવી છે પણ તથાગત વૈદ્ય એ એમની ફેસબુક પોસ્ટમાં પૂજ્ય સદ્યગુરુને સ્ટુપિડ -મૂર્ખ કહ્યા હતા જેથી અરજદારની ધાર્મિક લાગણી દુભાઈ હતી.

તથાગતને આટલી વાતથી સંતોષ થયો ન હોય એમ હિન્દૂ દેવતાઓનો એક વિકૃત ફોટો ફેસબુક પર પોસ્ટ કરેલો છે. જેમાં કૃષ્ણ ભગવાન દારૂ પીવે છે. ગૌતમ બુદ્ધ સિગારેટના કશ ખેંચી રહ્યા છે અને ભગવાન ગણેશજી જુગારના ટેબલ પર બેઠેલા છે.

અરજદાર અશ્વિન સાંકડાસેરીયાએ આ કેસમાં કાજલબેન અને એમના દીકરા તથાગત વૈદ્ય દ્વારા લખવામાં આવેલા વાંધાજનક ફેસબુક પોસ્ટ અને ન્યૂઝપેપર માં લખાયેલી કોલમ કોર્ ના રેકોર્ડ પર રજુ કર્યા છે.

જેમાં સજ્જડ પ્રથમદર્શી પુરાવા પુરાવાઓને ધ્યાનમાં રાખીને નામદાર કોર્ટે કાજલબેન અને તથાગત વૈદ્યને દિલ્હીની તિસ હઝારી કોર્ટમાં 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ હાજર રહેવા માટે નોટિસ ઇશ્યુ કરી છે.

સૈનિકથી સંગીતકાર : 93 વર્ષની વયે મ્યુઝિક ડિરેક્ટર ખૈય્યામનું નિધન, બોલિવુડના મહાન સંગીતકારની ચીર વિદાય

મૈં હરએક પલ કા શાયર હું ………….
મહમ્મદ ઝહૂર હાશમી ઉર્ફે શર્માજી – વર્માજી ઉર્ફે શર્માજી ઉર્ફે ખૈયામ  ~~~
પદ્મભૂષણ (2011)
3 વખત ફિલ્મફેર એવોર્ડ વિજેતા (લાઈફટાઈમ એચીવમેન્ટ એવોર્ડ 2011 સાથે ) ~~~
સર્વશ્રેષ્ઠ સંગીત માટે 1977 – કભીકભી અને 1982 – ઉમરાવજાન,
4 અન્ય ફિલ્મફેર નોમિનેશન્સ ~~~~
1980 – નુરી
1981 – થોડી સી બેવફાઈ
1982 – બાઝાર
1984 – રઝિયા સુલતાન
1982 – નેશનલ ફિલ્મ એવોર્ડ , ઉમરાવજાન
સંગીત નાટક અકાદમી એવોર્ડ – 2007 .
૧૮ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૭ના દિવસે અખંડ ભારતના નૌશેરા, પંજાબમાં જન્મ.
નાનપણથી જ હિન્દીફીલ્મો જોવાનો શોખ વળગેલો એટલે ફિલ્મમાં હીરો બનવાની તીવ્ર ઈચ્છા, ભણવામાં જરાયે રસ નહિ.
બાળપણથી જ કુંદનલાલ સાયગલની માફક ફિલ્મ અભિનેતા કમ ગાયક બનવાની ખેવના હતી.
પણ પરિવારનો સખ્ત વિરોધ હતો
હિન્દી ફિલ્મજગતમાં અભિનેતા કમ ગાયક બનવાના પોતાના સ્વપ્નને સાકાર કરવા પોતાના ઘરબાર અને પરિવારને છોડીને દિલ્હી પોતાના કાકા સાથે રહેવાનું પસંદ કર્યું.
દિલ્હીમાં ખૈયામે પંડિત અમરનાથ પાસેથી સંગીતની તાલીમ મેળવી.
એ દરમ્યાન ભારતીય સંગીતજગતની સૌપ્રથમ સંગીતકારની જોડી એવા પંડિત હુસ્નલાલ – ભગતરામ સાથે મુલાકાત થઈ.
તેઓએ સાદી અને સાચી સલાહ આપી કે ફિલ્મોમાં આવવાની ઈચ્છા હોય તો ફિલ્મો જયાં બનતી હોય ત્યાં રહેવાનું પસંદ કરવું અને ફિલ્મજગત સાથે સંકળાયેલા લોકોના સતત સંપર્કમાં રહેવું.
અને ખય્યામ લાહોર પહોંચ્યા
ત્યાં જે તે સમયના સુપ્રસિદ્ધ સંગીતકારના સહાયક બની રહયા.
છ મહિના સુધી બાબા ચિસ્તીના સહાયક રહયા બાદ ખૈયામ લાહોર છોડીને લુધિયાણા આવી ગયા.
ત્યારે ખય્યામની ઉંમર માત્ર ૧૭ વર્ષની જ હતી.
૧૮ વર્ષની ઉંમરે ખૈયામે એક સૈનિક તરીકે સેનામાં નોકરી મેળવી.
એ સમય બીજા વિશ્વયુધ્ધનો સમય હતો.
ત્રણ વર્ષ સેનામાં સેવા આપ્યા બાદ ખય્યામે સંગીતકાર બનવાની પોતાની ઈચ્છાપૂર્તિ માટે મુંબઈની વાટ પકડી.
ત્યાં ખય્યામે પ્રખ્યાત “પંજાબ ફિલ્મ કોર્પોરેશન”ની ફિલ્મ “હીર રાંઝા” માટે સંગીત “શર્માજી – વર્માજી”ના નામે અન્ય સંગીતકાર “રેહમાન” સાથે જોડી બનાવી સંગીત આપ્યુ.
૧૯૪૮નું એ વર્ષ હતું
હિન્દૂ – મુસ્લિમના નામે દેશના ભાગલા પડી ગયા હતા
ત્યારે ગુરુ હુસ્નલાલે ખૈયામની “શર્માજી” નામ ધારણ કરી સંગીત આપવા જણાવ્યું
અને સાથે એમ પણ કહ્યું કે ફિલ્મજગતમાં કોઈ પરેશાન કરે તો એને કહેવું કે “તું પંડિત હુસ્નલાલનો દીકરો છે”
બસ પછી ખૈયામ પોતે શર્માજી અને રેહમાન , વર્માજી બની રહયા.
પણ જોડીદાર રેહમાન ઉર્ફે વર્માજીએ પાપીસ્તાન જવાનું પસંદ કર્યું અને “શર્માજી – વર્માજી”ની જોડી ખંડિત થઈ
ત્યારબાદ ખૈયામે “શર્માજી”ના નામે પાંચ વર્ષ સુધી ફિલ્મોમાં સંગીત આપવાનું ચાલુ રાખ્યું
૧૯૫૨માં ખૈયામને ફિલ્મ “ફૂટપાથ” મળી ત્યારે મજરૂહ સુલતાનપુરી, સરદાર જાફરી અને ચંદુલાલ શાહે ખય્યામને પોતાના નામે એ ફિલ્મમાં સંગીત આપવાનો આગ્રહ રાખ્યો
અને “મોહમ્મદ ઝહૂર હાશ્મી”એ “ખૈયામ” નામ ધારણ કરી ફિલ્મોમાં સંગીત આપવાની શરૂઆત કરી.
એ ફિલ્મનું ગીત “શામે ગમ કી કસમ ….” લોકપ્રિય બની ગયું
અને ખૈયામને સફળતા મળી ગઈ.
ખૈયામની એ ખાસિયત રહી કે તેમણે ક્યારેય કોઈ ફિલ્મી ગીતકાર સાથે કામ ના કર્યું ….
ખૈય્યામે પોતાના ગીતો જે તે સમયના જાણીતા “હિન્દી- ઉર્દુ”ના કવિઓના લખેલા ગીતો જ પસંદ કર્યા – મિર્ઝા ગાલિબ, અલી સરદાર જાફરી, મજરૂહ, સાહિર, નક્ષ લ્યાલપુરી, નિંદા ફાજલી, એહમદ વાસી, ગુલઝાર, કૈફી આઝમી, જાં નિસાર અખ્તર…વગેરે વગેરે
૧૯૬૨ના ચીનના યુદ્ધ પછી ભારત સરકારે દેશભક્તિના ખાસ બે ગીત તૈયાર કરાવ્યા હતા
જે ગીતોના કવિ હતા “જાં નિસાર અખ્તર” અને એ ગીતોને સંગીતે મઢયા હતા ખૈયામે
૧૯૬૨ના યુદ્ધ બાદ દેશના તમામ સિનેમા થિયેટરોમાં દરેક શોની શરૂઆતે એ ફરજીયાત બતાવાતા
જેમાંનું એક ગીત મને હજુયે યાદ છે
एक है अपनी ज़मीं, एक है अपना गगन
एक है अपना जहाँ, एक है अपना वतन
अपने सभी सुख एक हैं, अपने सभी ग़म एक हैं
आवाज़ दो, आवाज़ दो हम एक हैं, हम एक हैं
आवाज़ दो, आवाज़ दो हम एक हैं, हम एक हैं
ये वक़्त खोने का नहीं, ये वक़्त सोने का नहीं
जागो वतन ख़तरे में है, सारा चमन खतरे में है
फूलों के चेहरे ज़र्द हैं, ज़ुल्फ़ें फ़िज़ा की गर्द हैं
उम्दा हुआ तूफ़ान है, नरवे में हिंदुस्तान है
दुश्मन से नफ़रत फ़र्ज़ है, घर की हिफ़ाज़त फ़र्ज़ है
बेदार हो बेदार हो, आमादा-ए-पैकार हो
आवाज़ दो, आवाज़ दो हम एक हैं, हम एक हैं
ये है हिमाला की ज़मीं, ताज-ओ-अजंता की ज़मीं
संगम हमारी आन है, चित्तौड़ अपनी शान है
गुल्मर्ग का महका चमन, जमुना का तट गोकुल का बन
गंगा के धारे अपने हैं, ये सब हमारे अपने हैं
कह दो कोई दुश्मन नज़र, उट्ठे न भूले से इधर
कह दो के हम बेदार हैं, कह दो के हम तय्यार हैं
आवाज़ दो, आवाज़ दो हम एक हैं, हम एक हैं
उठो जवानां-ए-वतन, बाँधे हुए सर से कफ़न
उठो दक्कन की ओर से, गंग-ओ-जमन की ओर से
पंजाब के दिल से उठो, सतलुज के साहिल से उठो
महाराष्ट्र की खाक से, दिल्ली की अर्ज़-ए-पाक से
बंगाल से गुजरात से, कश्मीर के बागात से
नेफ़ा से राजस्थान से, पुर्ख़ां के हिंदुस्तान से
आवाज़ दो, आवाज़ दो हम एक हैं, हम एक हैं
हम एक हैं, हम एक हैं, हम एक हैं
મધુકર રાજસ્થાનીના લખેલા અને મહમ્મદ રફીએ ગયેલા આ સુપ્રસિદ્ધ ગૈરફિલ્મી ભજનનું સંગીત પણ ખૈયામનું હતું
पाँव पड़ूँ तोरे श्याम
बृज में लौट चलो, लौट चलो
पाँव पड़ूँ तोरे श्याम
बृज में लौट चलो …
सूनी कदम की ठण्डी छइय्याँ खोजे धुन बंसी की
ब्याकुल होके बृज न डुबो दे लहरें जमुनाजी की
लौट चलो, लौट चलो …
दूध दही से भरी मटकिया तोड़े कौन मुरारी
असुवन जल से भरे गगरिया पनघट पे पनिहारि
लौट चलो, लौट चलो …
बिलख रही है मात यशोदा नन्द्जी दुःख में खोये
कुछ तो सोच अरे निमर्ओही बृज का कण कण रोये
लौट चलो, लौट चलो …
રાજેશ ખન્ના ફિલ્મ “મજનૂન” બનાવેલી. જેમાં રાખી હિરોઈન હતી. ફિલ્મનું સંગીત ખૈયામનું હતું.
લગભગ ૪૦% જેટલુ શૂટિંગ થયા બાદ એ ફિલ્મ ડબ્બાબંધ કરી દેવાઈ.
આજસુધી ના તો એ ફિલ્મના ગીતો બહાર આવ્યા છે ના તો એ ફિલ્મના દ્રશ્યો.
પણ એ ફિલ્મનું સંગીત રાજેશ ખન્નાને ખુબ જ ગમી ગયેલુ અને રાજેશ ખન્નાએ ખુશ થઇ સંગીતકાર ખૈયામને એક કાર ભેટ આપેલી, ખૈયામ આજેય એ જ કાર વાપરે છે.
સામાન્યરીતે રાજેશ ખન્ના અભિનીત ફિલ્મોમાં રાહુલદેવ બર્મન અથવા લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલનું સંગીત રહેતુ પણ પોતાની ફિલ્મ મજનૂન પછી રાજેશ ખન્ના , ખય્યામના એવા તો આશિક થયા કે પોતાની ફિલ્મોના નિર્માતા અને નિર્દેશકોને સંગીતકાર તરીકે ખૈયામને જ લેવાનો આગ્રહ રાખતા.
ફિલ્મ દર્દ, દિલ એ નાદાન અને થોડી સી બેવફાઈ એ બાબતના ઉદાહરણ છે.
જે બોક્સઓફિસની સફળ ફિલ્મો ગણાઈ અને તેના ગીતો પણ ખુબ પ્રચલિત થયેલા.
જયદેવ, મદન મોહન , ખૈયામ જેવા સંગીતકારો Mass ના નહિ પણ Class ના સંગીતકારો રહયા.
ખૈયામની એ ખાસિયત રહી કે જે તે ગીતમાં લતા, રફી અને મુકેશનો અવાજ જરૂરી જ ત્યારે જ એ લોકો પાસે ગીત ગવડાવ્યાં અન્યથા આશા, તલત અને કિશોર તેમના માનીતા ગાયકો રહ્યા.
જરૂર પડે સુલક્ષણા પંડિત, તલત અઝીઝ,અનવર, સુમન કે યેસુદાસનો પણ ઉપયોગ કરેલો.
ગાયક કબ્બન મીરઝા એ ખૈયામની શોધ
પોતાના પત્ની જગજીત કૌર એક સારા ગાયિકા હોવા છતાંયે એની જ પાસે ગીતો ગવડાવવા એવો દુરાગ્રહ ક્યારેય નહિ રાખેલો.
૧૯૬૪માં ચેતન આનંદે ફિલ્મ “હકીકત”ના નિર્માણ સાથે જ ફિલ્મ “આખરીખત”નું નિર્માણ શરુ કરેલું
ચેતન આનંદનો આગ્રહ હતો કે તેમના માનીતા સંગીતકાર “મદનમોહન” જ ફિલ્મ આખરીખતનું સંગીત તૈયાર કરે
પણ સંગીતકાર મદનમોહને ફિલ્મનિર્માતા ચેતન આનંદને પોતાના સંગીતકાર મિત્ર ખૈયામ પાસે ફિલ્મ આખરીખતનું સંગીત તૈયાર કરાવવાનો અનુરોધ કર્યો
જે વાત ચેતન આનંદે માન્ય રાખી હતી
ફિલ્મ આખરીખતએ રાજેશ ખન્નાની સૌપ્રથમ ફિલ્મ હતી
જોકે એ ફિલ્મ કેટલાક કારણોસર ફિલ્મ “રાઝ” પછી પ્રદર્શિત થઈ એ એક અલગ વાત છે
ફિલ્મ આખરીખતનું સદાબહાર ગીત “બહારો મેરા જીવન ભી સંવારો …” મારી પ્રથમ પસંદગીનું ગીત છે
ફિલ્મ “કભી કભી”ના નિર્માણ સમયે “જયા ભાદુરી”એ આગ્રહ રાખ્યો હતો કે એ ફિલ્મનું સંગીત ખૈયામ તૈયાર કરે
અને અમિતાભ અને જયા જે તે દિવસે મોડી રાત્રે બે વાગે સંગીતકાર ખૈયામના ફ્લેટ પર મળવા ગયા હતા અને સંગીતકાર ખૈયામની ફિલ્મ “કભી કભી”માં સંગીત આપવા રાજી કર્યા હતા
અમિતાભની ગણતરીની ફિલ્મોના ગીતો જ સંગીતપ્રેમીઓમાં સદાબહાર , કંઠસ્થ અને હૃદયસ્થ રહયા
એમાંની એક ફિલ્મ “કભી કભી” છે
ખૈય્યામે ૧૦ જેટલી TV સિરિયલોમાં પણ સંગીત આપ્યુ હતુ
ખૈયામની એ ખાસિયત રહી કે તેઓ અને તેમના પત્ની જે તે ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ સંપૂર્ણપણે વાંચતા અને ગીતની સિચ્યુએશન સમજતા અને જે તે કથા અને સિચ્યુએશનને અનુરૂપ જે તે કવિ પાસે યોગ્ય શબ્દો સાથેના ગીતો લખાવવાનો આગ્રહ રાખતા અથવા તેમની પાસેથી જે તે સિચ્યુએશનને અનુરૂપ ગીતો લેતા
તેઓના ગીતની ધૂન બનાવવામાં ખૈયામના પત્ની “જગજીત કૌર”નો બરાબરનો હિસ્સો રહેતો
એ જ કારણે ક્યારેક ખૈય્યામે ફિલ્મોમાં પોતાના નામ સાથે પોતાની પત્ની “જગજીત કૌર”નું નામ જોડી “ખૈયામ જગજીત કૌર” રાખવા આગ્રહ રાખેલો પણ તેઓની પત્નીએ એ વાતનો ઈન્કાર કરેલો.
ખૈય્યામે પોતાની કારકિર્દીમાં ગઝલ, ભજન. ગીત, શબદ વગેરેના લગભગ +૨૦૦ આલબમ આપ્યા.
ખૈય્યામે પોતાના નીતિમત્તા અને મૂલ્યો સાથે ક્યારેય સમાધાન ના કર્યું અન્યથા તેમણે +૧૫૦ ફિલ્મો જરૂર કરી હોત.
“પ્રદીપ ખૈયામ” તેઓનો એકમાત્ર દીકરો હતો.
જેણે ખૈયામના સહાયક તરીકે ફિલ્મ “થોડી સી બેવફાઈ” અને ફિલ્મ ” રઝિયા સુલતાન”માં કામ કર્યું
૧૯૯૦ની ફિલ્મ “જાન એ વફા”માં અભિનય કર્યો.
વર્ષ ૨૦૧૨માં હૃદયરોગના હુમલાના કારણે પ્રદીપનું અવસાન થયુ
૨૦૧૬માં ખૈય્યામે પોતાની તમામ ચલ-અચલ સંપત્તિ વેચીને સ્વર્ગસ્થ પુત્ર પ્રદીપની યાદમાં રૂ. દસ કરોડનું એક ટ્રસ્ટ બનાવ્યું.
જે ટ્રસ્ટમાં રૂ. દસ કરોડના વ્યાજમાંથી દરવર્ષે આવતી વ્યાજની આવક હિન્દી ફિલ્મ જગત સાથે જોડાયેલા સંઘર્ષરત ફિલ્મી કલાકારોને યોગ્ય મદદ કરવાનો ઉમદા હેતુ છે.
જે ટ્રસ્ટમાં ગઝલ ગાયક “તલત અઝીઝ” પણ એક ટ્રસ્ટી છે.
એક આડવાત
ટોપી પહેરેલો ખૈયામનો ચહેરો ભૂતપૂર્વ પ્રધાનમંત્રી નરસિમ્હારાવની યાદ અપાવે છે
બીજી આડવાત ( આમ તો એક નિર્વ્યસની તરીકે એ બાબતનો મને કોઈ અનુભવ નથી , પણ ….)
કોઈ સૂરાના શોખીન મિત્રને તમે કલાકોના કલ્લાકો જો તમે ખૈયામ, મદનમોહન, જયદેવ જેવા સંગીતકારોની રચનાઓ સતત સંભળાવ્યા કરો તો કદાચ એ નશામાં જે તે સૂરાપ્રેમી સૂરાને ભૂલી પણ જાય.
1953થી સ્વતંત્ર સંગીતકાર બન્યા. 2014 સુધીમાં લગભગ 35 ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું.
પણ ઉત્તમ કામ કર્યું
તેમની ખુબ સફળફિલ્મોમાં ફિર સુબહ હોગી, શોલા ઔર શબનમ, લાલારુખ, શગૂન, ફૂટપાથ, ખાનદાન, કભી કભી, સંકલ્પ, શંકર હુસેન, ત્રિશુલ, નુરી, ચંબલ કી કસમ, રઝિયા સુલતાન, આખરી ખત, થોડી સી બેવફાઈ, દર્દ, ઉમરાવ જાન, બાઝાર, વગેરે વગેરેને ગણાવી શકાય
મારા માનીતા સંગીતકારોમાંના એક સંગીતકાર.
એમના કેટલાક ગીતો માણીયે ~~~
ફિલ્મ – શોલા ઔર શબનમ
૧.
जीत ही लेंगे बाज़ी हम तुम, खेल अधूरा छूटे न
प्यार का बंधन, जन्म का बंधन, जन्म का बंधन टूटे न
૨.
जाने क्या ढूँढती रहती हैं ये आँखें मुझमें
राख के ढेर में शोला है न चिंगारी है
अब न वो प्यार न उसकी यादें बाकी
आग यूँ दिल में लगी कुछ न रहा कुछ न बचा
जिसकी तस्वीर निगाहों में लिये बैठा हो
मैं वो दिलदार नहीं उसकी हूँ खामोश चिता
ફિલ્મ – ફૂટપાથ
शाम-ए-ग़म की क़सम आज ग़मगीं हैं हम
आ भी जा आ भी जा आज मेरे सनम
शाम-ए-ग़म की क़सम
दिल परेशान हैं रात वीरान हैं
देख जा किस तरह आज तनहा हैं हम
शाम-ए-ग़म की क़सम
ફિલ્મ – લાલારુખ
है कली कली के लब पर, तेरे हुस्न का फ़साना
मेरे गुल्सिताँ का सब कुछ, तेरा सिर्फ़ मुस्कुराना
ફિલ્મ – ફિર સુબહ હોગી
૧.
वो सुबह कभी तो आयेगी, वो सुबह कभी तो आयेगी
इन काली सदियों के सर से, जब रात का आंचल ढलकेगा
जब अम्बर झूम के नाचेगी, जब धरती नग़मे गाएगी
वो सुबह कभी तो आयेगी …
૨.
फिर ना कीजै मेरी गुस्ताख़ निगाहों का गिला
देखिये आप ने फिर प्यार से देखा मुझको
आशा: मैं कहाँ तक ये निगाहों को पलटने देती
आप के दिल ने कई बार पुकारा मुझको
૩.
आसमाँ पे है खुदा और ज़मीं पे हम (२)
आजकल वो इस तरफ़ देखता है कम
आसमाँ पे है खुदा और ज़मीं पे हम
ફિલ્મ – શગૂન
૧.
तुम अपना रंज-ओ-ग़म, अपनी परेशानी मुझे दे दो
तुम्हें ग़म की क़सम, इस दिल की वीरानी मुझे दे दो (?)
૨.
पर्बतों के पेड़ों पर शाम का बसेरा है
सुरमई उजाला है, चम्पई अंधेरा है
ફિલ્મ – આખરી ખત
૧.
बहारों मेरा जीवन भी सँवारों, बहारों
कोई आए कहीं से, यूँ पुकारो, बहारों …
૨.
और कुछ देर ठहर और कुछ देर न जा
और कुछ देर ठहर …
रात बाक़ी है अभी रात में रस बाक़ी है
पाके तुझको तुझे पाने की हवस बाक़ी है
और कुछ देर ठहर और कुछ देर न जा
और कुछ देर ठहर …
ફિલ્મ – સંકલ્પ
૧.
तू ही सागर,
तू ही सागर है तू ही किनारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
.
उसका साया है तू, उसका दर्पण
तेरे सीने में है उसकी धड़कन
तेरी आँखों में उसका इशारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
.
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन
मा कर्मफलहेतुः भूः मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणिend male voice
.
पाप क्या पुण्य है क्या यह भुला दे
कर्म कर, फल की चिन्ता मिटा दे
ये परीक्षा न होगी दुबारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
.
तू ही सागर,
तू ही सागर है तू ही किनारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
ढूँढता है तू किसका सहारा
૨.
सब ठाठ पड़ा रह जावेगा जब लाद चलेगा बंजारा
धन तेरे काम न आयेगा जब लाद चलेगा बंजारा
जो पाया है वो बांट के खा कंगाल न कर कंगाल न हो
जो सबका हाल किया तूने एक रोज़ वो तेरा हाल न हो
इस हाथ दे दे उस हाथ ले ले हो जावे सुखी ये जग सारा
सब ठाठ पड़ा रह …
क्या कोठा-कोठी क्या बंगला ये दुनिया रैन-बसेरा है
क्यूँ झगड़ा तेरे-मेरे का कुछ तेरा है न मेरा है
सुन कुछ भी साथ न जावेगा जब कूच का बाजे नक्कारा
सब ठाठ पड़ा रह …
इक बन्दा मालिक बन बैठा हर बन्दे की क़िस्मत फूटी
था इतना मोह ख़ज़ाने का दो हाथों से दुनिया लूटी
थे दोनों हाथ मगर खाली जो उठा सिकन्दर बेचारा
सब ठाठ पड़ा रह …
ફિલ્મ – કભી કભી
૧.
मैं पल दो पल का शायर हूँ
पल दो पल मेरी कहानी है
पल दो पल मेरी हस्ती है
पल दो पल मेरी जवानी है
मैं पल दो पल का शायर हूँ …
૨.
मैं हर इक पल का शायर हूँ
हर इक पल मेरी कहानी है
हर इक पल मेरी हस्ती है
हर इक पल मेरी जवानी है
मैं हर इक पल का शायर हूँ
૩.
कभी कभी मेरे दिल में, ख़याल आता है
के जैसे तुझको बनाया गया है मेरे लिये
तू अबसे पहले सितारों में बस रही थी कहीं
तुझे ज़मीं पे बुलाया गया है मेरे लिये
कभी कभी मेरे दिल में, ख़याल आता है
ફિલ્મ – શંકર હુસૈન
૧.
आप यूँ फ़ासलों से गुज़रते रहे
दिल से कदमों की आवाज़ आती रही
आहटों से अंधेरे चमकते रहे
रात आती रही रात जाती रही
૨.
कहीं एक मासूम नाज़ुक सी लड़की
बहुत खूबसूरत मगर सांवली सी
.
मुझे अपने ख़्वाबों की बाहों में पाकर
कभी नींद में मुस्कुराती तो होगी
उसी नींद में कसमसा-कसमसाकर
सरहने से तकिये गिराती तो होगी
.
वही ख़्वाब दिन के मुंडेरों पे आके
उसे मन ही मन में लुभाते तो होंगे
कई साज़ सीने की खामोशियों में
मेरी याद में झनझनाते तो होंगे
वो बेसाख्ता धीमे-धीमे सुरों में
मेरी धुन में कुछ गुनगुनाती तो होगी
.
चलो खत लिखें जी में आता तो होगा
मगर उंगलियां कँप-कँपाती तो होंगी
कलम हाथ से छूट जाता तो होगा
उमंगें कलम फिर उठाती तो होंगी
मेरा नाम अपनी किताबों पे लिखकर
वो दांतों में उँगली दबाती तो होगी
.
ज़ुबाँ से अगर उफ़ निकलती तो होगी
बदन धीमे धीमे सुलगता तो होगा
कहीं के कहीं पांव पड़ते तो होंगे
दुपट्टा ज़मीं पर लटकता तो होगा
कभी सुबह को शाम कहती तो होगी
कभी रात को दिन बताती तो होगी
ફિલ્મ – નૂરી
૧.
चोरी चोरी कोई आए
चुपके चुपके, सब से छुपके
ख़्वाब कई दे जाए
૨.
आ जा रे ओ मेरे दिलबर आ जा
दिल की प्याસ बुझा जा रे
ફિલ્મ – ચંબલ કી કસમ
૧.
सिमटी हुई ये घड़ियाँ
फिर से न बिखर जायेँ -२
इस रात में जी लें हम
इस रात में मर जायेँ
ફિલ્મ – થોડી સી બેવફાઈ
૧.
हज़ार राहें, मुड़के देखीं
कहीं से कोई सदा ना आई
बड़ी वफ़ा से, निभाई तुमने
हमारी थोड़ी सी बेवफ़ाई …
૨.
आँखों में हमने आप के सपने सजाये हैं – २
पलकें उठा के आप ने जादू जगाये हैं
सपना भी आप ही हैं हक़ीक़त भी आप हैं – २
बस आप आप आप ही मुझमें समाये हैं
आँखों में हमने आप के सपने सजाये हैं
ફિલ્મ – દર્દ
૧.
न जाने क्या हुआ जो तूने छू लिया
खिला गुलाब की तरह मेरा बदन
निखर निखर गई सँवर सँवर गई
बनाके आईना तुझे ऐ जानेमन
न जाने क्या हुआ …
૨.
अहल-ए-दिल यूँ भी निभा लेते हैं
दर्द सीने में छुपा लेते हैं
૩.
प्यार का दर्द है -२
मीठा-मीठा प्यारा-प्यारा -२
ये हसीं दर्द ही -२
दो दिलों का है सहारा -२
ફિલ્મ – આહિસ્તા આહિસ્તા
૧.
कभी किसी को मुकम्मल जहाँ नहीं मिलता
कहीं ज़मीन तो कहीं आसमान नहीं मिलता
૨.
माना तेरी नज़र में तेरा प्यार हम नहीं
कैसे कहें के तेरे तलबग़ार हम नहीं
ફિલ્મ – રઝિયા સુલતાન
૧.
ऐ दिल-ए-नादान, ऐ दिल-ए-नादान,
आरज़ू क्या है, जुस्तजू क्या है ) – २
ऐ दिल-ए-नादान…
૨.
आई ज़ंजीर की झनकार ख़ुदा ख़ैर करे
दिल हुआ किसका ग़िरफ़्तार ख़ुदा ख़ैर करे
૩.
तेरा हिज्र मेरा नसीब है
तेरा ग़म ही मेरी हयात है
मुझे तेरी दूरी का ग़म हो क्यों
तू कहीं भी हो मेरे साथ है
ફિલ્મ – બાઝાર
૧.
दिखाई दिए यूँ कि बेखुद किया -२
हमें आप से भी जुदा कर चले
दिखाई दिए यूँ
૨.
करोगे याद तो, हर बात याद आयेगी – २
गुज़रते वक़्त की, हर मौज ठहर जायेगी – २
करोगे याद तो …
૩.
फिर छिड़ी रात, बात फूलों की
रात है या बारात फूलों की) -२
૪.
देख लो आज हमको जी भरके -२
कोई आता नहीं है फिर मरके
ફિલ્મ – ઉમરાવજાન
૧.
ज़िंदगी जब भी तेरी बज़्म में लाती है हमें
ये ज़मीं चाँद से बेहतर नज़र आती है हमें
૨.
दिल चीज़ क्या है, आप मेरी जान लीजिये
बस एक बार मेरा कहा, मान लीजिये
૩.
इन आँखों की मस्ती के मस्ताने हज़ारों हैं
इन आँखों से वाबस्ता अफ़साने हज़ारों हैं
इन आंखों…
૪.
जुस्तजू जिसकी थी उस को तो न पाया हमने
इस बहाने से मगर देख ली दुनिया हमने

નેશનલ એવોર્ડમાં બે ગુજરાતી ફિલ્મનું મહત્વનું સ્થાન, રેવા તથા હેલ્લારોને મળ્યો નેશનલ એવોર્ડ

શુક્રવારના રોજ  દિલ્હીના શાસ્ત્રી ભવન ખાતે 66મા નેશનલ ફિલ્મ પુરસ્કારના વિજેતાઓની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ વર્ષે આયુષ્યમાન ખુરાનાની અંધાધુનને બેસ્ટ હિન્દી ફિલ્મનો અવોર્ડ આપવામાં આવ્યો છે. આ સાથે જ ઉત્તરાખંડની ફિલ્મ ફ્રેન્ડલી રાજ્યને પણ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો છે. આ વિજેતાઓમાં બે ગુજરાતી ફિલ્મ રેવા અને હેલ્લારોને પણ સમાવેશ થાય છે. રેવાને બેસ્ટ ગુજરાતી ફિલ્મની કેટેગરીમાં તેમજ હેલ્લારોને બેસ્ટ ફિચર ફિલ્મની કેટેગરીમાં અવોર્ડ મળ્યો છે.

હેલ્લારો એટલે મોજું અને આ ફિલ્મ પોતાના વાર્તાના મોજામાં નેશનલ એવોર્ડ તાણીને લાવી છે. આ ફિલ્મને ગુજરાતી સિનેમાના કાસ્ટિંગ ડિરેક્ટર અભિષેક શાહ આ ફિલ્મથી ફુલ-ફ્લેજ્ડ ડિરેક્ટર તરીકે પોતાની કરિયરના નવા અધ્યાયની શરૂઆત કરી રહ્યા છે. તેમની આ ફિલ્મને ‘હેલ્લારો’ની કથા 1975ના સમયગાળાના કચ્છમાં આકાર લે છે. એક લોકકથા પર આધારિત આ ફિલ્મમાં કચ્છી મહિલાઓના સેલ્ફ-એક્સપ્રેશનની વાત છે. વ્યક્તિની દબાયેલી લાગણી જ્યારે અનપેક્ષિત રીતે સંગીતમય અભિવ્યક્તિ પામે છે ત્યારે ‘હેલ્લારો’ સર્જાય છે ! કથાના કેન્દ્રમાં બાર નાયિકાઓ છે અને સંગીત આ ફિલ્મનો હીરો છે. આ ફિલ્મમાં જયેશ મોરેનો પણ ઢોલીનો મહત્વનો રોલ છે.સાથે સાથે આ ફિલ્મનો સેટ આબેહૂબ કચ્છના રણમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. આમ જનતા માટે ઇન્ડિયા બ્રિજથી આગળ જવાનું પ્રતિબંધિત છે. આ બ્રિજથી જમણી બાજુ અફાટ રણમાં  શૂટિંગ માટે પચીસ ઘરોનું રીતસર આખું ગામ ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું.ઘરના સેટ નહીં, પણ સાચુકલાં, આખેઆખાં ઘર. અમારે 1975ના સમયના કચ્છનો માહોલ ઊભો કરવો હતો. એટલે ભૂંગા અમુક પ્રકારના જ હોવા જોઈએ, આસપાસ ક્યાંય મોબાઇલ ટાવર દેખાતો ન હોવો જોઈએ, વગેરે ધ્યાનમાં રાખીને સંપૂર્ણ સેટ ઉભો કરવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ વહેલી સવારે સાત વાગે શૂટિંગ શરુ થઇ જાય તો મધ્યરાત્રિ સુધી ચાલતું રહેતું. ધોમધખતી ગરમીમાં ઘણીવાર કલાકારો બેભાન પણ થઇ જાય,વચ્ચે ક્યાંક શૂટિંગ પણ અટકાવવું પડે પરંતુ ફરી પાછા સ્વાસ્થ્ય થઈને તેઓ આગળ વધે.આમ આ ફિલ્મ માર્ચ,એપ્રિલ મહિનામાં રિલીઝ થાય તેવી શક્યતા રહેલી છે. હેલ્લારો ફિલ્મ અભિષેક શાહે લખી છે,પ્રતીક ગુપ્તાના સંગાથમાં સ્ક્રીનપ્લે લખ્યો છે. મેહુલ સુરતીએ આ ફિલ્મમાં મ્યુઝિક આપ્યું છે

અન્ય નેશનલ અવોર્ડ વિજેતા ગુજરાતી ફિલ્મ રેવા ખ્યાતનામ લેખક ધ્રુવ ભટ્ટની ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના એવોર્ડથી સમ્માનિત નવલકથા તત્વમસિ પરથી બનાવવામાં આવી છે. ધ્રુવ દાદાની નવલકથામાં નર્મદા તથા એની આસપાસનાં જંગલ, જંગલમાં વસતી ને નર્મદા પર આધારિત આદિવાસી પ્રજા, નદીકાંઠા પરના આશ્રમ તથા આશ્રમવાસીની વાત આલેખવામાં આવી છે. અલબત્ત, રેવાના સર્જકો (લેખક-દિગ્દર્શક-સંકલનકાર) રાહુલ ભોળે-વીનિત કનોજિયાએ સિનેમાના માધ્યમને ધ્યાનમાં રાખીને કથામાં ફેરફાર કરી એનું સત્વ જાળવીને મનોરંજક સ્વરૂપ આપ્યું છે.

ગુજરાતી પ્રખ્યાત કટાર લેખક-પત્રકાર કાંતિ ભટ્ટનુ નિધન, લાંબા સમયથી હતા બીમાર

ગુજરાતનાં પ્રખર કટાર લેખક અને પત્રકાર શ્રી કાંતિ ભટ્ટનું 88 વર્ષની વયે નિધન થઇ ગયુ છે. તેઓનું નિધન મુંબઇમાં થયુ છે. છેલ્લા થોડા સમયથી તેમની તબિયત નાદૂરસ્ત હતી આજ કારણથી તેમણે દૈનિક સમાચાર પત્રની કોલમ લખવાની બંધ કરી હતી. કાંતિ ભટ્ટનાં નિધનથી પત્રકાર જગતને ખૂબ મોટી ખોટ ચાલશે.

કાંતિ ભટ્ટ વિશે જાણવા જેવું.
-કાંતિ ભટ્ટનો જન્મ ૧૫ જુલાઇ ૧૯૩૧ના રોજ ભાવનગર જિલ્લાના સાંચરા ગામમાં થયો હતો.

-તેમનાં પિતાનું નામ હરગોવિંદભાઇ અને માતાનું નામ પ્રેમકુંવર છે.
-તેમના કુટુંબનું મૂળ ગામ ઝાંઝમેર હતું. તેઓ ચાર ભાઇઓ અને ત્રણ બહેનો છે. -મહુવામાં શાળાજીવન દરમિયાન તેઓ ઝાંઝર સામયિકના સંપાદક હતા.
-૧૯૫૨માં તેમણે વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી વાણિજ્યના સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી

લાઝીમ થા કે દેખો મેરા રાસ્તા કોઈ દિન ઔર, તન્હા ગયે કયું , અબ રહો તન્હા કોઈ દિન ઔર

ગઝલ એક પ્રકારે મૌન રુદન પણ છે અને સાથે સાથે તેમાં ગાંભીર્ય પણ છે. ઉર્દુ શાયરીનાં અલગ અલગ પ્રકાર છે. ગઝલ, કસીદા, મશનવી, કત્આ, રુબાઈ અને મુસદ્દસનો સમાવેશ થાય છે. પણ મરશિયાને આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવતા નથી. ગઝલ, કસીદા, મશનવી અને શાયરીનાં અન્ય પ્રકારો નઝમનાં પરીપ્રેક્ષયમાં વાસ્તવિક બન્યા છે , જ્યારે મરશિયાનું કોઈ વાસ્તવિક સ્વરૂપ નથી. હકીકતે મરશિયાનો સમાવેશ નઝમના એવાં પ્રકારમાં કરવો જોઈએ કે જેમાં વિષયના સંદર્ભ થકી તેના પરિમાણો નક્કી કરવામાં આવતા હોય. ગુજરાતીમાં પણ અસંખ્ય મરશિયા લખાયા છે અને કેટલાક તો ખૂબ જ લોકપ્રિય પણ છે.

ગુજરાતી કે ઉર્દુ શાયરીમાં મરશિયાનો વિષય ખૂબ જ સીમિત થઇ ગયો છે. સામાન્ય રીતે આપણે મરશિયા એને કહીએ છીએ જે મુસદ્દસના સ્વરૂપે હોય. હવે આ મુસદ્દસ કોને કહેવાય? જે નઝમનાં દરેક બંધમાં 6 મિસરા હોય તેને મુસદ્દસ કહેવામાં આવે છે. મરશિયામાં ઇમામ હુસૈન, કરબાલા અને અન્ય ગમખ્વાર બનાવોને સાંકળવામાં આવે છે. પરંતુ આને મરશિયાનો એક પરંપરાગત વિષય જ ગણવાનો રહે છે.

હકીકતે મરશિયાની નિસ્બત એવી નઝમ પર રહેશે કે જેમાં કોઈ પણ મરનારની યાદને તાજી રાખવામાં આવે. મરનારની કોઇ ચોક્કસ બાબતોની સરાહના કરવામાં આવે અને તેના મોત પર શોક અને દુખ વ્યક્ત કરવામાં આવે. એવું જરૂરી નથી કે મરશિયા મુસદ્દસના સ્વરૂપે જ હોય, મશનવીનાં સ્વરૂપે પણ હોઈ શકે છે. મશનવીમાં કોઈ એક વાત  સળંગ લખવામાં આવે છે. આમાં દરેક શેરનાં કાફિયા અલગ પણ બન્ને મિસરામાં હમ-કાફિયા(એક સરખા કાફિયા) હોય છે. આમ મશનવીના બંધ પ્રમાણે પણ મરશિયા લખી શકાય છે. કત્આ પ્રમાણે પણ લખી શકાય છે અને ગઝલ પ્રમાણે પણ. ટૂંકમાં મરશિયા લખવા માટે શાયરીનાં કોઈ પણ પ્રકારનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.મરશિયામા અનેક પ્રકારનાં વિષયોની બાંધણી કરી શકાય છે. ગાલીબના નિધન પર અલ્તાફ હુસૈન હાલીએ પ્રખ્યાત “તરકીબે બંધ” લખ્યું હતું. અલ્લામા ઇકબાલે “વાલીદા મરહુમ કી યાદ મેં” અને ચકબસ્તે “ગોખલે કા મરશિયા” લખ્યુ હતું. આવા તો અનેક ઉદાહરણો આપણી સમક્ષ છે. ગાલીબે મરશિયા લખ્યુ હતું. આમ તો આ ગઝલ છે પણ મરશિયા સ્વરૂપે જ છે, કેમ કે ગાલીબે પોતાના પ્રિય મિત્રના મોત પર માતમ વ્યક્ત કર્યું છે. ગાલીબનું ગઝલ સ્વરૂપનુ મરશિયા જોઈએ.

લાઝીમ થા કે દેખો મેરા રાસ્તા કોઈ દિન ઔર

તન્હા ગયે કયું, અબ રહો તન્હા કોઈ દિન ઔર

હાં, એ ફ્લકેપીર જવાં થા અભી આરીફ,

ક્યા તેરા બિગળતા જો મરતા કોઈ દિન ઔર

જાતે હુએ કહેતે હો કે કયામત કો મીલેગે,

ક્યા ખૂબ કયામત કા ગોયા કોઈ દિન ઔર

તુમ માહે શબ ચાર દહમ થે મેરે ઘર કે,

ફિર કયું ન રહા ઘર કા વો નકશા કોઈ દિન ઔર

મુઝસે તુમ્હે નફરત સહી, નૈયરસે લળાઈ,

બચ્ચોં કા ભી દેખા ન તમાશા કોઈ દિન ઔર

નાદાં હો જો કહેતે હો કે કયું જીતે હો ગાલીબ,

કિસ્મત મેં હૈ મરનેકી તમન્ના કોઈ દિન ઔર

ઉર્દુના શાયરોએ સામાન્ય પ્રવાહ વિરુદ્ધ જઈને ગઝલો લખી છે. કેટલીક ગઝલોમાં વિષયોને પણ આવરી લઇ ગઝલો લખાઈ છે. ગાલીબની આ ગઝલ અન્ય ગઝલોથી તદ્દન ભિન્ન છે. આ ગઝલમાં સળંગ વિચારમાળા અવિરત ચાલે છે. દરેક મિસરાના શેર એકબીજા સાથે સંમિલિત છે.

આ ગઝલ ખરા અર્થમાં એક મરશિયા પણ છે. આ ગઝલમાં ગાલીબે પોતાના પ્રિય મિત્ર અને નવયુવાનનાં મૃત્યુ પર શોક સાથે પોતાની અકથ્ય પીડા લખી છે. ઝૈનુલઆબેદીનખાં “આરીફ” ગાલીબનાં ભાણેજ હતા. આરીફને ગાલીબે દત્તક લીધા હતા અને પુત્રની જેમ લાલન પાલન કર્યું હતું. આરીફ એક તેજસ્વી અને હોનહાર હતા તેમજ શાયર પણ હતા. એન યુવાન વયે આરીફનું અવસાન થતાં ગાલીબને ઊંડો આઘાત લાગ્યો હતો. ગાલીબે આઘાતની ગર્તામાંથી આ દર્દભરી ગઝલ લખી હતી.

  આ માતમ ગાલીબનાં શાયરાના કમાલનો શ્રેષ્ઠ દાખલો છે કે જેમાં મરશિયા હોવા છતાં મરશિયતથી બિલકુલ પવિત્ર છે. મતલબ કે આ ગઝલમાં ફરિયાદ, માતમ,દુઃખ, પીડાનો કોઈ અંદાજો નથી પણ એક મૌન રૂદન અને સ્થિર થઈ ગયેલો અહેસાસ છે. સર્વ શ્રેષ્ઠ શાયરીનો આનાથી વિશેષ કોઈ દાખલો મળી શકે નહીં. એટલે તો ગાલીબ એટલે ગાલીબ.

    આખીય ગઝલમાં ગાલીબે માણસની દુનિયાથી વિદાયના દર્દને પરોવ્યું છે. એક દુનિયાથી રૂખસતી અને બીજી દુનિયામાં પગરવ માંડવાની વેળાએ માણસ એકલો જ હોય છે. કોઈ સાથી કે સંગ હોતો નથી. આરીફ ગુજરી ગયો ત્યારે તેના બે બાળકો હતા. જેમનાં નામ હતા બાકરઅલીખાં અને હસનઅલીખાં. ગાલીબને કારમી પીડા થઈ. એટલે જ તેમણે આરીફના મૃત્યુને કયામત કહ્યું છે. વિષયને વધુ મજબુતી આપવા ગાલીબે નૈય્યર અને પોતાની સાથે બાળકોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. નૈય્યરનું આખું નામ ઝિયાઉદ્દીન અહેમદખાં હતું. તેઓ ગાલીબનાં શિષ્ય હતા અને આરીફના મામા હતા. તેઓ ઉર્દુમાં “નૈય્યર” અને ફારસીમાં “રખશાં” તખલ્લુસ રાખતા હતા.

 મરશિયાની હેસિયત રાખતી આ ગઝલમાં એક ખામોશ ફરિયાદ ગગનને ભેદતી જણાય છે. જિગરને વિંધી નાખે છે. ગાલીબે આ ગઝલ લખી કેટલા પાત્રોને અમર કરી દીધા? ગાલીબ પોતે શાયર તરીકે  અજરા-અમર છે. તેમની સાથે આરીફ, આરીફના બન્ને બાળકો અને નૈય્યર. આ મરશિયાનુમા ગઝલમાં ગાલીબે પિડનની પરાકાષ્ઠા નિરૂપી છે.

સુરતથી પ્રસિદ્વ થયેલા PM મોદી વિશેના પુસ્તકે સર્જ્યા બબ્બે વર્લ્ડ રેકોર્ડ

પહેલો રેકોર્ડ કવર પેજનું 101 શહેરોમાં વિમોચન અને બીજો રેકોર્ડ PM મોદીના શપથથી 48 કલાક પહેલા બુક છાપી, જેમાં 24 કલાક પહેલા સુધીની તમામ માહિતી સામેલ કરવામાં આવી તે છે.

વડાપ્રધાન મોદી પુસ્તકના કવરપેજનું વિમોચન 14મી ફેબ્રુઆરી, 2019 વેલેન્ટાઇન ડેના દિવસે દેશ વિદેશના 101 શહેરોમાં કરવામાં આવ્યું હતું.  જેને વર્લ્ડ રેકોર્ડમાં સ્થાન મળ્યું. ત્યાર બાદ નરેન્દ્ર મોદીની વડાપ્રધાન તરીકે શપથવિધિ થવાની હતી તેના 48 કલાક પહેલા પુસ્તક છાપી અને તેમાં 24 કલાક પહેલા સુધીની તમામ માહિતીને સામેલ કરવામાં આવી છે. મતલબ કે વિજયી થયા બાદ 27મી મેના રોજ બનારસ ગયા ત્યાં સુધીના માહિતી પ્રસિદ્વ કરવામાં આવી છે.

જીઆરપી મીડિયાના ગણપત ભંસાલી, રાજેશ માહેશ્વરી અને પંકજ માહેશ્વરી દ્વારા મોદીની પર નવીનતમ કૃતિ જેમાં 27 મે સુધીની અપડેટ સાથે 24 કલાકમાં પ્રિન્ટ કરવામાં આવી અને દિલ્હી ખાતે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી દ્વારા વિમોચન કરીને વરિષ્ઠ ભાજપ નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણી અને નિતિન ગડકરી, રવિશંકર પ્રસાદ, ગિરીરાજસિંહ,અર્જુન મેઘવાલ, થાવરચંદ ગેહલોત,મુખ્તાર અબ્બાસ નકવી, અશ્વિની ચૌબે,  અનુરાગ ઠાકુર, રામવિલાસ પાસવાન, ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવત, સાધ્વી નિરંજના જ્યોતિ, કૈલાસ ચૌધરી સહીત એક ડઝન કેન્દ્રીય અને કેન્દ્રીય રાજ્ય સ્તરના મંત્રી, દેવેન્દ્ર ફડણવીસ,નિતિન પટેલ,વિજય ગોયલ જેવા ભાજપના નેતા, સાંસદો , વિભિન્ન પ્રદેશોના ધારાસભ્યો, ભાજપના રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષ શ્યામ જાજુ તેમજ પાર્ટીના અન્ય નેતાઓને પુસ્તક ભેટ કરવાનો અવસર મળ્યો.

આજે છે ઉર્દુને પ્રથમ ગઝલ આપનાર અમીર ખુશરોની જન્મ જંયતિ, સૂફી શાયરના જીવન પર એક નજર

ગઝલનો મિજાજ મૂળભૂત રીતે દાવા અને દલીલનો છે. શરૂઆતથી લઈ અત્યાર સુધીની હકીકત પર દ્રષ્ટિ નાખીએ તો માલુમ પડે છે કે જીવનમાં જે અનુભવો અને બદલાવ થાય છે તેના કારણે ગઝલ ભીતરેથી અસરગ્રસ્ત થાય છે. ક્યાંક આ વાતો ગઝલમાં સીધી રીતે નહીં આવે તો પણ ગઝલ પર નજર રાખનારાઓને દરેક દાયકામાં રાજકીય, સામાજિક, સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનનું પ્રતિબિંબ ગઝલમાં અચૂક જોવા મળે છે. આ જ ગઝલની શાન છે અને તેની લોકપ્રિયતાનું રહસ્ય છે.
સામાન્યપણે ગઝલને પ્રેમની પરિભાષા સમજવામાં આવે છે પણ એ વાત જરાય નજર અંદાજ ન કરી શકાય કે જયાં ગઝલે પ્રેમનાં અહેસાસને વણ્યા છે ત્યાં જ દરેક નવા દૌરના ફેરફરોને પણ ગળે લગાડયા છે.
પ્રેમ માત્ર સાજન-સજનીનો નહીં પણ દેશ સાથે પ્રેમ, માણસ સાથે પ્રેમ, જીવન સાથે પ્રેમ, પ્રકૃતિ સાથે પ્રેમ, માણસાઈ સાથે પ્રેમ, જિંદગીના સંઘર્ષ સાથે પ્રેમ, ગરીબીની લડાઈ સાથે પ્રેમ…ઇત્યાદિ વિષયોને મજબુતીથી રજૂ કર્યા છે.
જે દૌરમાં સૂફીયાના ચળવળ ઉભરી અથવા ફિલોસોફી દ્રષ્ટિકોણમાં ભરતી આવી ત્યારે પણ ગઝલે તેને મહત્વ આપ્યું અને તે પ્રમાણે ગઝલ લખાઇ. રાજકીય, સામાજિક અને ક્રાંતિકારી યુગનો આરંભ થયો તો ગઝલે તેમને પણ પોતાની સાથે સંમિલિત કરી લીધા. વલીથી લઈ મીર સુધી અને મીરથી લઈ પ્રગતિશીલ ગઝલ સુધીનાં દરેક દૌરનું ગઝલમાં બિંબ જોવા મળે છે. જોકે આ બધું ઇશારત અને ક્યાંક રમતિયાળ લહેજામાં જોવા મળે છે.
ગઝલની સૌથી મહત્વની ખાસીયત જીદ છે. જીદ નથી તે ગઝલ નથી. કોઈ પણ વસ્તુ માટે જીદ કરતા રહેવાનું ગઝલ શીખવાડે છે. જીદ કરવાનું આ ફન અન્ય કોઈ સાહિત્ય પ્રકારમાં નથી. પ્રતીકાત્મક અને ઈશારામાં વાત કહેવાની કળાનાં કારણે ગઝલમાં વાહ-વાહી અને અસરકારકતા જન્મે છે. શેરોમાં ઊંડાણ અને શબ્દોની ઊંચાઈ આપોઆપ આવે છે. શબ્દોની બાંધણી અને ગૂંથણીમાં તીખાપણું, મીઠાશ અને ક્ષમાનો ભાવ ગઝલ માટે પ્રથમ શરત છે. આ તમામ અંશ એકત્ર થઈને એક નવા બીજને જન્મ આપે છે. આવા જન્મને ફૈઝ અહમદ ફૈઝે “નીમ મહેસુસ ગનાઇયત” એટલે કે અર્ધ અનુભાવિક સંગીત” કહ્યું છે.
કેટલાક સાહિત્ય ઇતિહાસકારોની નજરમાં અમીર ખુશરોની પ્રખ્યાત ગઝલ “ઝહાલે મસગી મકન તગાફુલ” ઉર્દુની પ્રથમ ગઝલ હોવાનું કહેવામાં આવે છે. વાત ઉર્દુની આવે તો ઇતિહાસકારો આ ગઝલને સંપૂર્ણ ઉર્દુની પ્રથમ ગઝલ માનતા નથી. આ ગઝલમાં બ્રિજ અને ફારસી ભાષાનું સુપેરે સંયોજન કરવામાં આવેલું છે. પ્રથમ પંક્તિ ફારસી અને બીજી પંક્તિ તે સમયની બ્રીજ ભાષામાં લખાયેલી જોવા મળે છે. બ્રિજ ભાષા લોક ભાષા હતી અને ગામઠી ગણાતી હતી. ઇતિહાસકારોએ આના કારણે “ઝહાલે મસગી”ને ઉર્દુની પ્રથમ ગઝલ માનવાનો ઇન્કાર કર્યો છે. કેટલાક લોકો મસગીને મિસ્કી લખે છે તે ખોટું છે. વાસ્તવમાં મસગી છે. અમીર ખુશરોની”ઝહાલે મસગી”ના શેર જોઈએ.
ઝહાલે મસગી મકૂન તગાફુલ, દોરાય નૈના બનાયે બતીયાં,
કે તાબે હિજરા નિદારમ આયે, જાન ના લાયે હો કે લગાયે ચીઠ્ઠીયાં

( આ ગરીબના હાલને જાણી જોઈને નજર અંદાજ ન કર. આંખોં નહી ફેરવ, વાતો બનાવીને. હવે જુદાઈનો સમય નથી, મને છાતી સરસો કેમ લગાડતા નથી?) હિન્દીના પ્રસિદ્ધ ગીતકાર ગુલઝારે ખુશરોની ગઝલનું પોસ્ટમોર્ટમ કર્યું અને ગુલામી ફિલ્મમાં સીધે સીધે ઉઠાંતરી કરી આખુંય ગીત પોતાના નામે લખાવી દીધું. આજે ગુલઝાર પૂજનીય છે, જ્યારે મૂળ રચનાકાર ખુશરોને ખૂણામાં ધેકેલી દેવામાં આવ્યા છે.કેટલાક ચોખલીયાઓ તો એવો શો કરે છે કે જાણે ગુલઝારે જાતે આવું લખ્યું. સાહિત્યને પણ રાગદ્વેષનું ગ્રહણ લાગ્યું છે તે આના પરથી ફલિત થાય છે. ગુલઝારે અમીર ખુશરોના કલામની કોપી કરી અને તેના પરથી ગીત લખ્યું પણ ગુલઝારનો બાગ ગુલઝાર-ગુલઝાર થઈ ગયો અને ખુશરૂને ક્રેટીડ સરખી આપવાથી પણ જેપી દત્તા અને ગુલઝાર આઘા રહ્યા અને આઘા જ રહ્યા .
અમીર ખુશરોની ગઝલને ઉર્દુની સર્વ પ્રથમ ભલે ગણવામાં ન આવે પણ ગઝલ સ્વરૂપની પ્રથમ કૃતિ તો ગણવાની જ રહે છે. ખુશરોની ગઝલ બે ભાષાને નજીક લાવવાનો પ્રયાસ હતો અને સફળ પ્રયાસ હતો. જેની સાબિતી આ ગઝલની લોકપ્રિયતા છે. આજે પણ આ ગઝલ ખૂબ લોકપ્રિય છે.
ગોલક્ન્ડા અને બેજાપુરમાં દકની ઉર્દુમા શાયરી લખવાનો સિલસિલો શરૂ થયો. દરબારોમાં કેટલાક બાદશાહ પણ શાયર હતા. મહંમદ કુલી કુતુબશાહના ગઝલને ઉર્દુનો પ્રથમ ગઝલ સંગ્રહ માનવામાં આવે છે તો પણ તેમની શાયરી સંપૂર્ણ ઉર્દુમાં ન હતી. ઉર્દુમાં સંપૂર્ણ શાયરી વલી ગુજરાતીથી જ શરૂ થાય છે. અને એટલે જ વલીને ઉર્દુના સર્વપ્રથમ શાયરનો દરજ્જો હાંસલ છે.
અમીર ખુશરો(ર.અ)નું મૂળ નામ અબૂલ હસન યામીનુદ્દીન ખુશરો છે. ઈસ્લામી તારીખ પ્રમાણે આજે તેમની જન્મતિથિ છે. તેઓ સૂફી સંત અને સૂફી રચનાકાર તરીકે સુવિખ્યાત હતા, તેમણે આઠ બાદશાહોની સલ્તનત જોઈ છે. આઠ વર્ષની ઉંમરથી તેઓ ગીત અને નઝમ લખતા થઈ ગયા હતા અને 18 વર્ષની ઉંમર સુધીમાં તો એમનો પ્રથમ સંગ્રહ પ્રસિદ્વ થઈ ગયો. ખુશરોના 99 સંગ્રહો પ્રકાશિત થયા હતા.તેમને તૂતીએ હિન્દ( વોઈસ ઓફ ઈન્ડીયા) અને ઉર્દુ સાહિત્યના પિતા ગણવામાં આવે છે. કવ્વાલીના પિતા તરીકે પણ તેમની ઓળખ છે.
તે જમાનામાં લોકોને પર્શીયન ભાષામાં લખેલી રચનાઓમાં સમજ પડતી ન હતી. તો દરબારીઓ અને લોકોએ અમીર ખુશરોને કહ્યું કે એવી ભાષામાં લખો કે બધાને સમજ પડે. ખુશરોએ તે સમયની રેખ્તા(ઉર્દુનું નામ), હિન્દવી ભાષા અને પર્શીયનની ભેળસેળ કરી ગીત અને ગઝલો લખવા માંડી. જે ખૂબ પોપ્યુલર થઈ. તેમના કતઆ, મષન્વી, રૂબાઈ દો-બૈતી અને તકરીબોબંધ ખાસ્સા લોકપ્રિય છે. ખુશરોનો જન્મ યુપના પટીયાલી નજીક આવેલા ઈટામાં થયો હતો.
અમીરનો મતબલ માલદાર અને ખુશરોનો મતલબ રાજા થાય છે. તેઓ જન્મજાત સૈન્ય કુટંબમાં જન્મ્યા હતા. તેમના પિતા અમી સૈફુદ્દી મેહમુદ ચંગેજ ખાનના સમયગાળા દરમિયાન ભારત આવ્યા અને ચંગેજ ખાનના સૈન્યમાં જોડાયા. તે સમયે તેમના પિતાને પટીયાલીનો રાજકાજ સોંપવામાં આવ્યો હતો. ખુશરો જ્યારે સાત વર્ષના હતા ત્યારે પિતાનું નિધન થયું. માતાએ પટીયાલી છોડી દીધું અને બાળકોને લઈ દિલ્હી આવી ગયા. અમીર ખુશરોના લગ્ન બીબી દૌલતનાઝ સાથે થયા. દૌલત નાઝ રાજપૂત હતા. ખુશરો મલિક છાજુના સૈન્યમાં જોડાયા. આમ ખુશરોની બાદશાહોનો દરબારની યાત્રા શરૂ થઈ, તેઓ કવિતા લખતા ગયા અને તે પોપ્યુલર થતી ગઈ.
જીવના દૌરમાં અમીર ખુશરો દિલ્હીના સૂફી નિઝામુદ્દી અવલિયા સાથે નિકટતામાં આવ્યા. સૂફી જીવનની અંત સુધી સાધના કરી અને ઓક્ટોબર 1326માં દુનિયાને અલવિદા કહી.
અમીર ખુશરોના અનેક સૂફી કલામો આજે પણ લોકપ્રિય છે. હિન્દી ફિલ્મોમાં ખુશરોના કલામોને મારીમચકોડીને રજૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે કાશ્મીર માટે પણ લખ્યું હતું…
અગર ફિરદૌસ બાર રૂ-એ ઝમીં અસ્ત
હમીં અસ્તો, હમીં અસ્તો, હમીં અસ્ત

(જો આ દુનિયામાં સ્વર્ગ જોવાનું હોય તો એ અહીંયા જ છે, અહીંયા છે, અહીં જ છે.)

જાણીતા નાટ્યકાર, ફિલ્મ અભિનેતા લેખક ગિરીશ કર્નાડનું નિધન, નાટ્ય જગતમાં શોક

ભારતના જાણીતા લેખક, એક્ટર, ફિલ્મ ડાયરેક્ટર અને નાટકની દુનિયાના દિગ્ગજ ગિરીશ કર્નાડનું સોમવારે નિધન થયું છે. 81 વર્ષીય કર્નાડ છેલ્લા ઘણા સમયથી બીમાર હતા. તેમણે બેંગલોરમાં અંતિમ શ્વાસ લીધા. ગત મહિને જ તેમનો 81મો જન્મ દિવસ હતો. ગિરીશ કર્નાડને પદ્મ શ્રી અને પદ્મ ભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

ગિરીશ કર્નાડે પોતાનું પ્રથમ નાટક કન્નડમાં લખ્યું હતું અને બાદમાં તેનો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમના જાણીતા નાટકોમાં યયાતિ, તુગલક, હયવદન, અંજુ મલ્લિગે, નાગમંડલ અને અગ્નિ અને બરખા સામેલ છે. કર્નાડના યયાતિ અને તુગલક નાટકથી તેમણે નાટ્યજગતને પ્રભાવિત કરી દીધું હતું. જ્યારે તેમની મહત્વની કૃતિઓ હયવદન, નાગ મંડલા અને તલડેંગાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ પ્રશંસા મેળવી હતી.

બંને પદ્મ સન્માન ઉપરાંત તેમને 1972મા્ં સંગીત નાટક અકાદમી, 1994માં સાહિત્ય અકાદમી, 1998માં જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ પણ મળ્યા હતા. કન્નડ ફિલ્મ સંસ્કાર માટે તેમને સર્વશ્રેષ્ઠ ડાયરેક્ટરનો નેશનલ એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો.