રાહત ઈન્દૌરીને થઈ ગયો હતો મોતનો અહેસાસ, ડોક્ટરોને કહી રહ્યા હતા “હવે હું સાજો નહીં થઈ શકીશ”

પોતાની વાતને નિડરતાથી કરવા માટે પ્રખ્યાત કવિ રાહત ઇંદૌરીનું નિધન થયું છે. રવિવારે તબિયત લથડતાં તેમને ઇન્દોરની ખાનગી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તે પછી તેમનો કોવિડ ટેસ્ટ થયો. કોવિડ પોઝીટીવ રિપોર્ટ આવ્યા બાદ તેમને અરવિંદો હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. અરવિંદોમાં દાખલ થયા પછી તેમની તબિયત લથડતી હતી. તેમને કદાચ ખ્યાલ આવવા લાગ્યો હતો કે હવે તે સ્વસ્થ થઈ શકશે નહીં. તેમણે મંગળવારે સાંજે 70 વર્ષની ઉંમરે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા.

રાહત ઇન્દોરીને કોરોના ચેપ લાગ્યાં બાદ અરિવિંદો હોસ્પિટલમાં સારવાર આપવામાં આવી હતી. અહીંના ડોકટરો સતત તેમનું નિરીક્ષણ કરતા હતા. અરવિંદો હોસ્પિટલના ડિરેક્ટર વિનોદ ભંડેરીએ એક ન્યૂઝ ચેનલ સાથે વાત કરતા કહ્યું કે તેઓ સતત હોસ્પિટલમાં કહેતા હતા કે હવે હું સ્વસ્થ થઈ શકીશ નહીં. તે પછી, ડોકટરોની ટીમ સતત તેમને સમજાવતી હતી. પરંતુ સોમવારથી તેઓ આ બાબતને વાંરવાર રિપીટ કરતા હતા.

ડો.રાહત ઇંદોરીને અગાઉ ઘણા રોગો થયા હતા. તેમને પણ કિડનીની સમસ્યા હતી. આ સાથે હાઈપર ટેન્શન, ડાયાબિટીઝ, હૃદય અને ફેફસામાં ચેપ પણ હતા. આને કારણે તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા પછી હાર્ટ એટેક આવ્યો અને તે પછી સ્થિતિ વધુ વણસી ગઈ. મળતી માહિતી મુજબ રાહત ઈંદોરી ચાર દિવસથી બેચેનીમાં હતા. ત્યારબાદ તેમને હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

ઇન્દોરમાં કોરોનાનો કેર ચાલી રહ્યો હતો ત્યારે ડોકટરોની ટીમે હુમલો કર્યો હતો. પ્રખ્યાત કવિ રાહત ઇંદોરી હુમલાખોરો અંગે વીડિયો જાહેર કરીને પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે આપણા શહેરમાં બનેલી આ ઘટનાને કારણે તમામ દેશોના લોકો શરમજનક રીતે તેમની સામે માથું ઝૂકી ગયું છે, આ એક શરમજનક ઘટના છે. આ લોકો તેમનું સ્વાસ્થ્ય જોવા માટે આવ્યા હતા, તમે તેમના માટે જે કર્યું છે તેનાથી આખું ભારત આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયું છે.

એક તેરે જાને સે સારા શહેર ખાલી હો ગયા: સુપ્રસિદ્વ શાયર રાહત ઈન્દૌરીનું નિધન, કોરોના રિપોર્ટ આવ્યો હતો પોઝીટીવ

ઉર્દુના પ્રખ્યાત શાયર રાહત ઈન્દૌરીએ આજે સાંજે ફાની દુનિયાને અલવિદા કહી દીધી છે. તેમણે પાંચ વાગ્યાની આસપાસ હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો હતો અને તેમણે હોસ્પિટલના બિછાના પર અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા.

દેશમાં કોરોના વાયરસ ઝડપથી ઝડપે ફેલાઇ રહ્યો છે. કોવિડ -19 ના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે પ્રખ્યાત શાયર રાહત ઈન્દોરીનો પણ કોરોના પોઝિટિવ બન્યા હતા. છે. રાહત ઇંદૌરીએ ખુદ ટ્વીટ કરીને માહિતી આપી હતી કે તેમનો કોરોના ટેસ્ટ થયો છે, જેનો રિપોર્ટ પોઝિટિવ આવ્યો છે અને હાલમાં તેઓ હોસ્પિટલમાં દાખલ છે.

રાહત ઈન્દૌરીએ મંગળવારે સવારે ટિ્‌વટ કર્યું હતું કે, ‘કોવિડે લક્ષણોની શરૂઆત બતાવ્યા બાદ ગઈકાલે મારો કોરોના ટેસ્ટ કરાયો હતો, જે પોઝીટીવ હોવાનું નોંધાયું છે. હું અરવિંદો હોસ્પિટલમાં એડમિટ છું પ્રાર્થના કરો કે મારે આ રોગને વહેલી તકે હરાવી દઉં.

કોરોના ચેપને કારણે રાહત  ઈન્દૌરીને કાલે સવારે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમણે જાતે જ તેના ફેસબુક એકાઉન્ટ પર તેની જાણકારી આપી હતી. સાંજે અચાનક તેને ત્રણ હાર્ટ એટેક આવ્યા હતા અને તેમણે હોસ્પિટલમાં અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. ડોકટરોના જણાવ્યા અનુસાર, બંને ફેફસામાં કોરોના ચેપ, કિડનીમાં સોજો અને શ્વાસની તકલીફને કારણે તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમને અહીંની અરવિંદો હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા અને તેના બીજા જ દિવસે તેમનું નિધન થઇ ગયું હતું.

રાહત ઇન્દોરી કોરોના પોઝિટિવ થયા પછી સોમવારે તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા હતા. મંગળવારે તેમણે જાતે જ સોશિયલ મીડિયા પર પોતાનો ટેસ્ટ પોઝિટિવ આવ્યો હોવાની માહિતી આપી હતી. સાથે જ કહ્યું હતું કે મને અને મારા પરિવારને આ બાબતે કોઇ ફોન કરશો નહીં. રાહત ઇન્દોરીને પહેલાથી જ ડાયાબિટીસ અને હૃદય રોગની સમસ્યા હતી.

અરવિન્દો હોસ્પિટલના ડો. વિનોદ ભંડારીએ કહ્યું હતું કે હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા પછી તેમને બે વાર હાર્ટ એટેક આવ્યો હતો. તે પછી તેમની હાલત કથળી હતી. અમે તેમને બચાવી ન શક્યા. તેમને 60 ટકા ન્યુમોનિયા પણ હતો.

તેમનો શરે છે કે…

દિલ ધડકને કા તસવ્વુર હી ખ્યાલી હો ગયા.
એક તેરે જાને સે સારા શહેર ખાલી હો ગયા

 

સુરતના જાણીતા કવિ-તબીબને કોરોના ભરખી ગયો, ડો.દિલીપ મોદીએ દુનિયાને કહી અલવિદા

સુરતના જાણીતા તબીબ અને ગુજરાતી સાહિત્યના કવિ ડો.દિલીપ મોદીનું આજે બપોરે હાર્ટ અેટેકના કારણે અવસાન થયું છે. તેઓ 68 વર્ષના હતા. સુરત નજીકના ગામ મૂળ સચિનમાં રહીને તેમણે વર્ષો સુધી તબીબી પ્રેકટીસ કરી હતી. ત્યાર બાદ તેઓ સુરતના નાનપુરા વિસ્તારમાં ક્લિનિક ચલાવી રહ્યા હતા. પાછલા કેટલાક દિવસથી તેઓ સુરતની યુનિટ હોસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ હતા.

કોરોનાની સારવાર દરમિયાન આજે અચાનક હાર્ટ એટેક આવી જતાં દિલીપ મોદીએ ફાની દુનિયાને અલવિદા કહી છે. તેમણે મૂક્તકો લખવામાં રેકોર્ડ કર્યો છે. તેમના મુક્તકો ખાસ્સા લોકપ્રિય રહ્યા છે.

કોરોનાએ શહેરને અજગર ભરડો લીધો છે અને ફ્રન્ટલાઈન વોરિયર ગણાતા તબીબો, પત્રકારો વગેરે પણ કોરોનાનો શિકાર થઇ રહ્યા છે. આજે એક સમર્થ સાહિત્યકાર અને એટલા જ સમર્થ તબીબ ડૉ દિલીપ મોદી કોરોના સામેની લડાઈ હારી બેઠા છે!

થોડા દિવસો પહેલા એમના ૮૫ વર્ષના માતૃશ્રીને કોરોના થયેલો. એમુ મૃત્યુ થયું અને સાથે જ ડૉ દિલીપ મોદીને પણ કોરોના પોઝિટીવ આવ્યો! ત્યાર પછી છેલ્લા ચાર-પાંચ દિવસથી કોરોના સામેનો એમનો જંગ ચાલી રહ્યો હતો. પણ આજે સાંજે સવા છ વાગ્યાની આજુબાજુ એમનું નિધન થયું.

ડૉ મોદી 68 વર્પોષના હતા. તેઓ પોતાની પાછળ પત્ની હુતોક્ષીબેન અને બે સંતાનોનો પરિવાર છોડી ગયા છે. એમના બંને સંતાનો વિદેશમાં સ્થાયી થયા છે.

ડૉ. દિલીપ મોદી એમબીબીએસ થયા એ પછી ઇસ 1975ની ત્રીસમી જાન્યુઆરીએ પોતાના ક્લિનિકની શરૂઆત કરેલી. ત્યારથી તેઓ સતત આ શહેરના લોકોની સેવા કરી રહ્યા હતા. એક વિશ્વાસપાત્ર તબીબ તરીકે એમનો મોટો ચાહક વર્ગ તો હતો જ, સાથે એક કવિ-સાહિત્યકાર તરીકે પણ એમની નામના બહુ ઉંચી હતી. ગાંધી સ્મૃતિની પાછળ આવેલા એમના ક્લિનિકમાં કાયમ દર્દીઓની ભીડ તો રહેતી જ, સાથે સાથે સુરતના કવિઓ-સાહિત્યકારો પણ આવતા રહેતા.

સતત હસતો એમનો ચહેરો સૌથી મોટી દવાનું કામ કરતો. બહુ ધીરજપૂર્વક એ પેશન્ટને તપાસે. એના નાડી-ધબકારા બધું ધ્યાનથી તપાસે. લગભગ પેશન્ટને અને એના પરિવારના સદસ્યોને નામથી ઓળખે, એટલે બધાની ખબર-અંતર પૂછે. મોટે ભાગે ઇન્જેક્શન કે રિપોર્ટનો ખોટો ખર્ચો કરાવે જ નહિ. કલિયુગમાં આવા ડોક્ટર્સ નસીબદાર પેશન્ટ્સને જ મળે!

ડૉ દિલીપ મોદી કવિ-સાહિત્યકાર તરીકે પણ એટલા જ જાણીતા. સુરતના મૂર્ધન્ય કવિઓમાં જેમને ગણવા પડે એવા મનહરલાલ ચોકસી ‘ઉસ્તાદ’ સાથેની એમની બેઠક. દાયકાઓથી કવિતાઓ, ગઝલ લખતા. જો કે એમને સૌથી પ્રિય કાવ્યપ્રકાર એટલે મુક્તક. સૌથી વધુ મુક્તક લખવા બદલ એમનું નામ લિમ્કા બુક ઓફ રેકોર્ડમાં નોધાયું છે.

તેઓ પ્રસિદ્ધ પ્રકાશન સંસ્થા ‘સાહિત્ય સંગમ’ સાથે પણ એક પરિવારના સભ્યની જેમ જોડાયેલા રહ્યા. છેલ્લા બેએક વર્ષથી તેઓ નર્મદ સાહિત્ય સભાના મંત્રી પણ હતા.

એક ડોક્ટર તરીકે એમણે આરોગ્ય વિષયક અનેક પુસ્તકો લખ્યા હતા. વર્તમાન પત્રમાં તેઓ વારંવાર ચર્ચાપત્રો દ્વારા સામાજિક સમસ્યાઓ પર પણ લખતા રહેતા.

કેટલાક મૂક્તકો જોઈએ…

  • બંધ મુઠ્ઠી ખોલું ત્યારે છળ મળે,
    સાત ભવ માગું ને કેવળ પળ મળે.
    દોસ્તો, સુંદર ગઝલ કહેતા બધા,
    ઇચ્છું કે મારી કલમને બળ મળે.
  • વીતી ગઈ તે વાતનો ઉલ્લેખ ના કર,
    જાગરણની રાતનો ઉલ્લેખ ના કર;
    લખ, ભલે લખ, જોઈએ તો રોજ લખ તું,
    શબ્દમાં તુજ જાતનો ઉલ્લેખ ના કર.

મોરને છોડીને ટહુકા ક્યાં જશે ?
આ ધરાથી દૂર દરિયા ક્યાં જશે ?

  • શ્વાસના સામીપ્યમાં તો કૈંક છે.
    શબ્દથી અકબંધ રેખા ક્યાં જશે ?
  • ક્ષુબ્ધ ઘટના ચોતરફથી ઘૂઘવે,
    હાથમાં મેંદીની છાયા ક્યાં જશે ?
  • હું પરિચિત ભીંતમાં ડૂબી શકું,
    ભાગ્યના ખંડેર પડઘા ક્યાં જશે ?
  • લ્યો, હકીકત ધૂળમાં છુપાઈ ગઈ,
    પારદર્શક શ્વેત પગલાં ક્યાં જશે ?

વરિષ્ઠ પત્રકાર અને રાજકીય વિશ્લેષક પદ્મશ્રી નગીનદાસ સંઘવીએ લીધી અંતિમ વિદાય, PM મોદી, CM રૂપાણીએ વ્યક્ત કર્યો શોક

ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં અને વિશેષ કરીને કોલમ લેખનના ક્ષેત્રે જેમનું અનન્ય પ્રદાન છે એવા શતાયુ લેખક – સમીક્ષક અને વિચારક એવા નગીનદાસબાપા સંઘવી હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા. શ્વાસની તકલીફના કારણે સુરતની બુરહાની હોસ્પિટલમાં દાખલ હતા.

નગીનદાસ સંઘવી 101 વર્ષના હતા. આથી સાહિત્ય વર્તુળોમાં તેઓ ‘નગીનબાપા’ તરીકે પ્રખ્યાત હતા. તેમને પદ્મશ્રી ખિતાબ એનાયત થયો હતો.

નગીનદાસ સંઘવીના નિધન અંગે PM નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતીમાં ટ્વિટ કરીને શોક વ્યક્ત કર્યો હતો કે, શ્રી નગીનદાસ સંઘવી પ્રબુદ્ધ લેખક-વિચારક હતા. એમના લેખો અને પુસ્તકોમાં ઇતિહાસ અને તત્વજ્ઞાનની સમજ અને રાજકીય ઘટનાઓનું પૃથક્કરણ કરવાની અસાધારણ શક્તિનો પરિચય થાય છે. એમના અવસાનથી દુ:ખની લાગણી અનુભવું છું. શોકગ્રસ્ત પરિવાર અને એમના વિશાળ વાચકવર્ગને સાંત્વના…ઓમ શાંતિ !!

નગીનદાસ સંઘવીએ સતત ચાલીસ વર્ષો સુધી રાજકારણ અને ઇતિહાસનું અધ્યાપન કર્યું છે. સાથે પોતાની અંદરના શિષ્યને આજીવન જીવિત રાખ્યો. કંઈ પણ નવી ચીજ અપનાવી લેવા માટે તેઓ હમેશા આતુર રહેતા. રાજકારણ-ઇતિહાસ જેવા આંટીઘુંટીવાળા વિષય ઉપર એમની પકડ એટલી મજબૂત કે ભલભલા ચમરબંધીનો કાન આમળી શકે.

1920ની દસમી માર્ચે ભાવનગરમાં એમનો જન્મ. પાછળથી એમણે મુંબઈને પોતાની કર્મભૂમિ બનાવી. ત્યાં જુદું જુદી કોલેજીસમાં અધ્યાપન કાર્ય કર્યું અને મીઠીબાઈ કોલેજમાંથી પોલિટિકલ સાયન્સ વિભાગના વડા તરીકે નિવૃત્ત થયા. ત્યાર બાદ તેમણે અનેક વર્તમાનપત્રો અને મેગેઝીન્સમાં કટારો લખી. નગીનદાસ સંઘવીએ અનેક પુસ્તકો પણ લખ્યા.

મુખ્યમંત્રી રૂપાણીએ વરિષ્ઠ કટાર લેખક સમીક્ષક અને વિશ્લેષક તથા વિવેચક પદ્મશ્રી નગીનદાસ સંઘવીના દુઃખદ અવસાન અંગે ઘેરા શોકની લાગણી વ્યક્ત કરી શ્રદ્ધાંજલિ પાઠવી છે. મુખ્યમંત્રીએ પાઠવેલા શોક સંદેશમાં સદગત નગીનદાસ સંઘવીને એક સચોટ અને પ્રખર વિવેચક સમીક્ષક ગણાવતા કહ્યું છે કે સમાજ જીવન અને દેશ દુનિયાની સાંપ્રત  સમસ્યાઓ અને  સ્થિતિનું નીરક્ષીર વિવેક સાથે નિરૂપણ કરવાની તેમની સહજ લેખનીએ લાખો વાચકોના દિલમાં અમિટ છબિ ઊભી કરી છે,તેમના નિધનથી ગુજરાતના સાહિત્યિક અને પત્રકારિતા જગતને ના પુરાય એવી ખોટ પડી છે, એમ જણાવતાં મુખ્યમંત્રીએ સ્વર્ગસ્થના આત્માની પરમ શાંતિ ની પ્રાર્થના કરી છે.

 

ગુજરાતી સિનેમા માટે મોટો આઘાત, આ અભિનેતાનું ન્યૂયોર્કમાં નિધન,અનુપમ ખેરે કર્યું ટવિટ

ગુજરાતી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રી માટે વધુ એક દુખદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ગુજરાતી સિનેમાના પ્રખ્યાત અભિનેતા દીપક દવે હવે આ દુનિયામાં નથી. અભિનેતા અનુપમ ખેરે ટવિટર દ્વારા આ માહિતી આપી છે. આજે સવારે તેમને હૃદયરોગનો હુમલો થયો હતો.

પ્રખ્યાત ગુજરાતી કવિ હરિન્દ્ર દવેના પુત્ર દીપક દવેએ ન્યૂયોર્કમાં ભારતીય વિદ્યા ભવનની ઓફિસમાં અંતિમ શ્વાસ લીધા. ઉમદા અભિનેતા અને ગંભીર અવાજના માલિક દીપક દવેના અવસાનથી ભારતીય સમાજ આઘાતમાં આવી ગયો છે. તેઓ 60 વર્ષનાં હતા.

ગુજરાતી અભિનેતા દિપક દવે 15 ટીવી સિરિયલો અને 9 ફિલ્મોમાં કામ કર્યું છે. તેમણે 70 થી વધુ નાટકોમાં અભિનય આપ્યો હતો.. ગુજરાતી સિવાય તેમણે અંગ્રેજી, હિન્દી અને મરાઠી ભાષાઓમાં પણ નાટકો કર્યા. તેઓ જાણીતા વીઓ કલાકાર અને ડબિંગ કલાકાર પણ હતા. દીપક દવેનું નાટક ‘ચિંગારી’ પ્રેક્ષકો દ્વારા ખૂબ પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું.

દીપક દવે 2003માં પ્રોગ્રામ ડાયરેક્ટર તરીકે ભારતીય વિદ્યા ભવન, મુંબઈમાં જોડાયા. આ સંસ્થા વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપવાનું કામ કરે છે. બાદમાં તેમણે યુએસએના ભારતીય વિદ્યા ભવનમાં પ્રોગ્રામ મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેઓ વર્ષ 2008થી એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર છે.

અનુપમ ખેરે એક ટવિટમાં લખ્યું છે કે આ સમાચારથી હું ખૂબ જ આઘાત પામ્યો છું, ન્યૂયોર્કમાં મારા મિત્ર અને થિયેટર થિસિયન દિપક દવેનું અચાનક અવસાન થયું. તેઓ ત્યાં ભારતીય વિદ્યા ભવન ચલાવી રહ્યા હતા. તેઓ ખૂબ જ સંસ્કારી, નમ્ર અને ખૂબ મદદગાર વ્યક્તિ હતા. હું વિશ્વાસ કરી શકતો નથી કે તે આપણી વચ્ચે નથી. તેમના પરિવાર પ્રત્યે મારી ખૂબ દિલથી સંવેદના. ઓમ શાંતિ.

ગુજરાતી નાટ્ય જગતને મોટી ખોટી, “મહારથી” નાટકના લેખકનું અમેરિકામાં નિધન

ગુજરાતી નાટકોના મહારથી લેખક ઉત્તમ ગડાનું 71મા વર્ષે અમેરિકા ખાતે નિધન થયું છે. ઉત્તમ ગડાના અવસાનને કારણે નાટ્યજગતમાં શોકની લાગણી ફેલાઈ છે. ઉત્તમ ગડાનું સૌથી વધુ સમય ચાલેલું અને ગાજેલું નાટક એટલે પરેશ રાવલ અભિનીત મહારથી. આ નાટક અનેક ભાષામાં અને દેશોમાં ભજવાયું છે. તેમણે નાટકો ઉપરાંત હિન્દી ફિલ્મોની કથા-પટકથા પણ લખી છે. તેમની જાણીતી ફિલ્મોમાં ખિલાડી-420, યૂં હોતા તો ક્યા હોતા મુખ્ય છે. ખિલાડી-420 માટે તેમને સ્ક્રીન અવૉર્ડ માટે નોમિનેશન પણ મળ્યું હતું.

ઉત્તમ ગડાએ રાફડા, મહારથી, રેશમી તેજાબ, હું રિમા બક્ષી, સથવારો, શિરચ્છેદ, દીકરી વહાલનો દરિયો, જશરેખા, સુનામી જેવા વીસથી વધુ ફુલ લેન્થ સુપર હિટ નાટકો આપ્યા હતા. ઉપરાંત તેમણે ટાઇમ બૉમ્બ 9/11 નામની સિરિયલ પણ લખી હતી.

થોડા સમય અગાઉ આપેલા એક ઇન્ટરવ્યુમાં ઉત્તમ ગડાએ ગુજરાતી નાટ્ય જગત વિશે કહ્યું હતું કે અગાઉ ગુજરાતીના મોટાભાગના નાટકો અંગ્રેજી કે મરાઠી નાટકોના અડોપ્ટેશન રહેતા. પરંતુ હવે ગુજરાતીમાં મૌલિક નાટકો લખાઈ રહ્યા છે જે ઘણી સારી બાબત કહેવાય.

14 વર્ષની નિત્યા દાલમીયા બની લેખિકા, લખી નાંખી પ્રથમ નવલકથા “સ્ટક અપ”, જાણો શું છે આ નોવેલમાં…

સુરતની દિકરી નિત્યા દાલમિયાની પ્રથમ નવલકથા ‘સ્ટક અપ’ મસૂરીના સુંદર પહાડો અને યાદોનું વર્ણન કરે છે કે જ્યાં તેમણે અભ્યાસ કર્યો છે. શાળામાં પોતાના સંઘર્ષ અને મિત્રો સાથે સાહસોથી પ્રેરિત સ્ટક અપ સિક્વલને એક હિસ્સો છે. આ પુસ્તકમાં પાત્રો શાળામાં તેમના મિત્રોથી પ્રેરિત છે. 14 વર્ષીય નિત્યાનું કહેવું છે કે નવલકથાને મસાલેદાર બનાવવા માટે મેં તેમાં થોડો રોમાંસ ઉમેર્યો છે. હકીકતમાં હું રોમાંસને એક શૈલી તરીકે હંમેશાથી પસંદ કરું છું. નિત્યાને હંમેશાથી ટૂંકી વાર્તાઓ અને નિબંધ લખવાનું પસંદ છે અને લેખક તરીકે કારકિર્દીનું નિર્માણ કરવા માગે છે.

મસૂરની વુડસ્ટોક સ્કૂલમાં ત્રણ વર્ષ અભ્યાસ કર્યાં બાદ તાજેતરમાં તે સુરત પરત ફરી છે અને માતા-પિતા સાથે રહે છે. આ પ્રસંગે નિત્યાએ જણાવ્યું હતું કે, હું મારા માતા-પિતાનો આભાર વ્યક્ત કરું છું કે જેમણે મને દરેક તબક્કે સહયોગ કર્યો છે અને મજબૂત બનીને પડકારજનક સમયમાં પણ આશા રાખીને સપના સાકાર કરવા પ્રયત્નશીલ રહેવાની પ્રેરણા આપી છે. મારા કામને નવા સ્તરે લઇ જવા બદલ હું અભિષેક જેમ્સ ચંદ્રનનો આભાર માનું છું કે જેમણે મારા જીવનના અદ્ભુત ચેપ્ટરનું એડિટિંગ કર્યું છે. મારા પ્રિય મિત્ર શેહર વિન્ડલાસનો હું વિશેષ આભાર માનું છું કે જેઓ દરેક સમયે મારી પડખે રહ્યાં છે અને તેમણે મને પ્રેરણા આપી છે. નવલકથા માટે મને પ્રોત્સાહન આપનારા રેયાંશ ગર્ગ, અનામિકા શેઠ, ગઝલ વાલ્વાણી, ઇશાન ચુગ, નક્ષત્ર બજાજ, ગુરસીમર સિંઘ કુમાર, અધિરાજ કપૂર, અંશ ગોરડિયા, યશ્વર્ય ગોયલ, નૂર ક્રોલાઇન જ્હોન, સુમૈરા ચોપરા, અમાન સિંઘ બબ્બર સહિતના તમામનો હું આભાર વ્યક્ત કરું છું. અંતે હું લીડસ્ટાર પબ્લિશિંગનો પણ આભાર માનું છું કે જેમણે મારું સપનું સાકાર કર્યું છે અને સંજી જ્ઞાનચંદાણી કે જેમણે મારા કામને એડિટ કર્યું છે અને તેને વધુ ઉત્તમ બનાવ્યું છે.

સ્ટક અપ રિયા વિશેનું પુસ્તક છે, જે મુખ્ય પાત્ર છે અને તે રયાંકને પ્રેમ કરે છે. તેઓ શાળામાં મળે છે અને ત્યારબાદ એકબીજાના પ્રેમમાં પડે છે. અન્ય કોઇ ટીનએજર્સની માફક તેઓ શું કરવા માગે છે તેનો આ બંન્નેને પણ કોઇ ખ્યાલ હોતો નથી. તેઓ પડકારોનો સામનો કરીને આખરે ડેટિંગ શરૂ કરે છે અને તેના પરિણામોની ચિંતા કરતાં નથી. અત્યંત વ્યસ્ત રહેતાં રયાંક રિયાને સમય આપી શકતો નથી અને તેના કારણે તેમના રિલેશનમાં વધુ સમસ્યાઓ સર્જાય છે. રિયા તેના બોયફ્રેન્ડ રયાંકનું ધ્યાન ખેંચવાનો પ્રાસ કરે છે. આ પુસ્તકમાં રિયા અને રયાંકના સંબંધો વિશે અન્ય પણ રસપ્રદ બાબતો સામેલ છે.

 

યાદ છે”તારી આંખનો અફિણી” ગીતના ગીતકાર વેણીભાઈ પુરોહિત? જન્મ દિવસે એક યાદગાર સ્મરણાંજલિ

1950માં રિલીઝ થયેલી દીવાદાંડી ફિલ્મનું આ ગીત સાંભળી આજની પેઢીના યુવાનો પણ ઝૂમી ઉઠતા હોય તો જૂની પેઢીના લોકોનું કદાચ શરીર સાથ ન આપતું હોય તો પણ તેમનું હૈયું તો ડોલવા માંડશે. અજિત મર્ચન્ટના સંગીત દિગ્દર્શનમાં દિલીપ ધોળકિયાએ ગાયેલું ત્રણ-ચાર પેઢીનું મનપસંદ એવું આ ગીત તો બધાને યાદ છે પણ આ ગીત કોણે લખ્યું છે એની જાણ ભાગ્યે જ કોઈને હશે. ઠીક છે, તસ્દી લેવાની જરૂર નથી, અમે જણાવી દઇએ કે દીવાદાંડીનાં આ અજરામર ગીતના રચયિતા હતા વેણીભાઈ પુરોહિત. 1 ફેબ્રુઆરી તેમનો જન્મ દિવસ હોવાથી કવિ, ગીતકાર, પત્રકાર, સ્વતંત્રસેનાની વેણીભાઈ પુરોહિતને ફિલ્મી ઍક્શનની ભાવભરી આદરાંજલિ.

પહેલી ફેબ્રુઆરી 1916ના જામખંભાળિયામાં જન્મેલા વેણીભાઈનું શિક્ષણ જામખંભાળિયા અને મુંબઈમાં થયું. તેમણે કારકિર્દીની શરૂઆત બે ઘડી મોજથી થઈ. જોકે પાછળથી તેઓ અમદાવાદના પ્રભાત દૈનિક, ભારતી સાહિત્ય સંઘ અને સસ્તુ સાહિત્યમાં પ્રૂફ રીડરની નોકરી કરતા સ્વતંત્રતાની ચળવળમાં જોડાયા. 1942માં તેઓ સ્વતંત્રતાની લડતમાં જોડાયા અને તેમને દસ મહિનાની જેલની સજા થઈ. જેલમાંથી બહાર આવી તેમણે પહેલા પ્રજાબંધુ અને ગુજરાત સમાચારમાં પત્રકાર તરીકે કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. 1949માં તેઓ મુંબઈ આવ્યા અને સૌરાષ્ટ્ર ટ્રસ્ટના અખબાર જન્મભૂમિમાં જોડાયા.

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો (2)

આજ પીઉં દરશનનું અમૃત, કાલ કસુંબલ કાવો,
તાલ પુરાવે દિલની ધડકન, પ્રીત બજાવે પાવો,
તારી મસ્તીનો મતવાલો આશક એકલો… હે તારા રૂપની….
તારી આંખનો અફીણી….

અહીં તેમની પત્રકાર તરીકેની કારકિર્દીની સાથે તેમણે લેખન કાર્ય પણ શરૂ કર્યું. તેમના સિંજારવ (1955), ગુલઝારે શાયરી (1962), દીપ્તિ (1966), આચમન (1975) જેવા કાવ્યસંગ્રહો પણ પ્રસિદ્ધ થયાં. ઉપરાંત તેમણે અત્તરના દીવા, વાંસનું વન, સેતુ નામના વાર્તાસંગ્રહો પણ આપ્યાં છે. એટલું જ નહીં, સંત ખુરસીદાસ ઉપનામથી પુષ્કળ લેખો પણ લખ્યા હતા. તો અખા ભગતના ઉપનામે જન્મભૂમિમાં તેમની વ્યંગાત્મક કૉલમ પણ પ્રસિદ્ધ થતી હતી.

તેમણે કેટલીક ગુજરાતી ફિલ્મોનાં ગીતો પણ લખ્યા હતા જે આજની તારીખે પણ લોકપ્રિય છે. 1949માં આવેલી જોગીદાસ ખુમાણ ફિલ્મનાં ગીતોથી શરૂઆત કર્યા બાદ તેમણે 1950માં આવેલી ફિલ્મ દીવાદાંડીનું અજરામર ગીત તારી આંખનો અફિણી આપ્યું. ફિલ્મે બૉક્સઑફિસ પર ખાસ દેખાવ નહોતો કર્યો પણ ગીતને કારણે આજે પણ ફિલ્મનું નામ લોકોના હૈયે છે. ઉપરાંત ગુણસુંદરીનો ઘરસંસાર, કરિયાવર, નેશનલ અવોર્ડ વિજેતા ફિલ્મ કંકુના તેમામ ગીતો વેણીભાઈએ લખ્યાં હતા. કંકુનું એક ગીત મુને અંધારા બાલોવે તો આજે પણ લોકો ભૂલ્યા નથી.

કવ્વાલી સામેલ થઈ સાહિત્યમાં: સૂફી કલામો પર આ બે પુસ્તકો કવ્વાલી માટે દુઆ બનીને આવ્યા

છેલ્લી કેટલીક સદીઓના સંગીતની ચર્ચા કવ્વાલી વિના કરી શકાતી નથી. ઇસ્તંબુલથી ઈરાન, કાબુલ અથવા સિંધ, લાહોર અને પેશાવરથી પંજાબ, અવધ અને હૈદરાબાદ સુધી કવ્વાલી સંગીતમાં સીંગીગનો અલગ જ પદ્વતિ છે. આ પદ્ધતિમાં, મહફિલ-એ-શમાની પ્રથમ રોશનીથી લઈ અનેક દરગાહો સુગંધી લોબાનથી મહેકી રહ્યા છે

બાદશાહોના ખાલી ખોળાથી માંડીને ગરીબોની રોટલી અને પ્રેમ પ્રત્યેની ભક્તિથી લઈને કેટલા પગથિયા ચઢીને કવ્વાલીના સૂર રેલાતા રહ્યા છે.

સિનેમા પહેલાં કવ્વાલીનો અવકાશ વધુ વિશાળ હતો. મેહફીલોન અને જલસા સુધી જાહેર રજૂઆતોથી માંડીને તેનો જલવો જોવા મળતો હતો. ફિલ્મોમાં કવ્વાલી આવી તો તેના પર નિખાર આવી ગયું અને તે વધુને વધુ પોપ્યુલર બની. કવ્વાલીને ગઝલ અને શેરો-શાયરીની દિકરીની ઉપમા આપવામાં આવી.

હિન્દુસ્તાન અને હિન્દીમાં કવ્વાલીનો આ દેશનિકાલ હવે 21 મી સદીના બીજા દાયકાની શરૂઆત સાથે સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે. યુવા કવિ, ઉર્દૂ પ્રેમી અને સુફીવાદમાં માનનારા સુમન મિશ્રાએ કવ્વાલીને આ શાપિત, ત્યજી દેવાયેલી, ઉપેક્ષિત અવસ્થામાંથી દૂર કરવાનું એક મોટું કામ કર્યું છે. હિન્દુસ્તાની અને ફારસી સુફી કલામોનો આ સંગ્રહ લગભગ 800 પાનામાં બે ભાગમાં પ્રકાશિત થયો છે. પ્રથમ ભાગ ફારસી સુફી કલામનો ખજાનો છે.

પર્શિયન ભાષામાં 858થી 1996  સુધીમાં સુફી સંતો અને કવિઓએ જે કંઇ કંડાર્યું તેની વિશેષતા આ પુસ્તકમાં વર્ણવવામાં આવી છે. જ્યારે પાને દર પાને પુસ્તકમાં ડોકીયું કરશો ત્યારે ત્યારે તમે જોશો કે ડાબા પાના પર દેવનાગરીમાં લખેલા પર્શિયન કલામ છે અને જમણા પાના પર તેનો અનુવાદ છે. આ અનુવાદ અબ્દુલ વાસેએ બહુ સરળ રીતે સમજાવ્યું છે.

કુલ બે ભાગ છે. બન્ને ભાગમાં કવ્વાલી સાથે સૂફી કલામો છે. બીજા ભાગમાં હિન્દુસ્તાની સુફી કલામોનો સંગ્રહ છે. 13મી સદીથી અત્યાર સુધીની કવ્વાલીની સફરની મૂવી જેવી છે. આશરે 60 કલમ નવાઝ અને ત્યારબાદ કલામોને સેહરા, સાવન, સલામ, હોળી, બસંત, ગાગર, ચાદર જેવા કવ્વાલીના પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે. કવ્વાલીના ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય, તેમજ તેની હસ્તકલા અને માળખાકીય સંપૂર્ણતાને લગતા આ પ્રકારનું કાર્ય જોયું હોય તે યાદ નથી. અને તેથી જ આ સુંદર અમૂર્ત સંગ્રહ પણ વાંચવા યોગ્ય અને સંગ્રહ કરવા યોગ્ય છે.

લાઝીમ થા કે દેખો મેરા રાસ્તા કોઈ દિન ઔર, તન્હા ગયે કયું , અબ રહો તન્હા કોઈ દિન ઔર

ગઝલ એક પ્રકારે મૌન રુદન પણ છે અને સાથે સાથે તેમાં ગાંભીર્ય પણ છે. ઉર્દુ શાયરીનાં અલગ અલગ પ્રકાર છે. ગઝલ, કસીદા, મશનવી, કત્આ, રુબાઈ અને મુસદ્દસનો સમાવેશ થાય છે. પણ મરશિયાને આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવતા નથી. ગઝલ, કસીદા, મશનવી અને શાયરીનાં અન્ય પ્રકારો નઝમનાં પરીપ્રેક્ષયમાં વાસ્તવિક બન્યા છે , જ્યારે મરશિયાનું કોઈ વાસ્તવિક સ્વરૂપ નથી. હકીકતે મરશિયાનો સમાવેશ નઝમના એવાં પ્રકારમાં કરવો જોઈએ કે જેમાં વિષયના સંદર્ભ થકી તેના પરિમાણો નક્કી કરવામાં આવતા હોય. ગુજરાતીમાં પણ અસંખ્ય મરશિયા લખાયા છે અને કેટલાક તો ખૂબ જ લોકપ્રિય પણ છે.

ગુજરાતી કે ઉર્દુ શાયરીમાં મરશિયાનો વિષય ખૂબ જ સીમિત થઇ ગયો છે. સામાન્ય રીતે આપણે મરશિયા એને કહીએ છીએ જે મુસદ્દસના સ્વરૂપે હોય. હવે આ મુસદ્દસ કોને કહેવાય? જે નઝમનાં દરેક બંધમાં 6 મિસરા હોય તેને મુસદ્દસ કહેવામાં આવે છે. મરશિયામાં ઇમામ હુસૈન, કરબાલા અને અન્ય ગમખ્વાર બનાવોને સાંકળવામાં આવે છે. પરંતુ આને મરશિયાનો એક પરંપરાગત વિષય જ ગણવાનો રહે છે.

હકીકતે મરશિયાની નિસ્બત એવી નઝમ પર રહેશે કે જેમાં કોઈ પણ મરનારની યાદને તાજી રાખવામાં આવે. મરનારની કોઇ ચોક્કસ બાબતોની સરાહના કરવામાં આવે અને તેના મોત પર શોક અને દુખ વ્યક્ત કરવામાં આવે. એવું જરૂરી નથી કે મરશિયા મુસદ્દસના સ્વરૂપે જ હોય, મશનવીનાં સ્વરૂપે પણ હોઈ શકે છે. મશનવીમાં કોઈ એક વાત  સળંગ લખવામાં આવે છે. આમાં દરેક શેરનાં કાફિયા અલગ પણ બન્ને મિસરામાં હમ-કાફિયા(એક સરખા કાફિયા) હોય છે. આમ મશનવીના બંધ પ્રમાણે પણ મરશિયા લખી શકાય છે. કત્આ પ્રમાણે પણ લખી શકાય છે અને ગઝલ પ્રમાણે પણ. ટૂંકમાં મરશિયા લખવા માટે શાયરીનાં કોઈ પણ પ્રકારનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.મરશિયામા અનેક પ્રકારનાં વિષયોની બાંધણી કરી શકાય છે. ગાલીબના નિધન પર અલ્તાફ હુસૈન હાલીએ પ્રખ્યાત “તરકીબે બંધ” લખ્યું હતું. અલ્લામા ઇકબાલે “વાલીદા મરહુમ કી યાદ મેં” અને ચકબસ્તે “ગોખલે કા મરશિયા” લખ્યુ હતું. આવા તો અનેક ઉદાહરણો આપણી સમક્ષ છે. ગાલીબે મરશિયા લખ્યુ હતું. આમ તો આ ગઝલ છે પણ મરશિયા સ્વરૂપે જ છે, કેમ કે ગાલીબે પોતાના પ્રિય મિત્રના મોત પર માતમ વ્યક્ત કર્યું છે. ગાલીબનું ગઝલ સ્વરૂપનુ મરશિયા જોઈએ.

લાઝીમ થા કે દેખો મેરા રાસ્તા કોઈ દિન ઔર

તન્હા ગયે કયું, અબ રહો તન્હા કોઈ દિન ઔર

હાં, એ ફ્લકેપીર જવાં થા અભી આરીફ,

ક્યા તેરા બિગળતા જો મરતા કોઈ દિન ઔર

જાતે હુએ કહેતે હો કે કયામત કો મીલેગે,

ક્યા ખૂબ કયામત કા ગોયા કોઈ દિન ઔર

તુમ માહે શબ ચાર દહમ થે મેરે ઘર કે,

ફિર કયું ન રહા ઘર કા વો નકશા કોઈ દિન ઔર

મુઝસે તુમ્હે નફરત સહી, નૈયરસે લળાઈ,

બચ્ચોં કા ભી દેખા ન તમાશા કોઈ દિન ઔર

નાદાં હો જો કહેતે હો કે કયું જીતે હો ગાલીબ,

કિસ્મત મેં હૈ મરનેકી તમન્ના કોઈ દિન ઔર

ઉર્દુના શાયરોએ સામાન્ય પ્રવાહ વિરુદ્ધ જઈને ગઝલો લખી છે. કેટલીક ગઝલોમાં વિષયોને પણ આવરી લઇ ગઝલો લખાઈ છે. ગાલીબની આ ગઝલ અન્ય ગઝલોથી તદ્દન ભિન્ન છે. આ ગઝલમાં સળંગ વિચારમાળા અવિરત ચાલે છે. દરેક મિસરાના શેર એકબીજા સાથે સંમિલિત છે.

આ ગઝલ ખરા અર્થમાં એક મરશિયા પણ છે. આ ગઝલમાં ગાલીબે પોતાના પ્રિય મિત્ર અને નવયુવાનનાં મૃત્યુ પર શોક સાથે પોતાની અકથ્ય પીડા લખી છે. ઝૈનુલઆબેદીનખાં “આરીફ” ગાલીબનાં ભાણેજ હતા. આરીફને ગાલીબે દત્તક લીધા હતા અને પુત્રની જેમ લાલન પાલન કર્યું હતું. આરીફ એક તેજસ્વી અને હોનહાર હતા તેમજ શાયર પણ હતા. એન યુવાન વયે આરીફનું અવસાન થતાં ગાલીબને ઊંડો આઘાત લાગ્યો હતો. ગાલીબે આઘાતની ગર્તામાંથી આ દર્દભરી ગઝલ લખી હતી.

  આ માતમ ગાલીબનાં શાયરાના કમાલનો શ્રેષ્ઠ દાખલો છે કે જેમાં મરશિયા હોવા છતાં મરશિયતથી બિલકુલ પવિત્ર છે. મતલબ કે આ ગઝલમાં ફરિયાદ, માતમ,દુઃખ, પીડાનો કોઈ અંદાજો નથી પણ એક મૌન રૂદન અને સ્થિર થઈ ગયેલો અહેસાસ છે. સર્વ શ્રેષ્ઠ શાયરીનો આનાથી વિશેષ કોઈ દાખલો મળી શકે નહીં. એટલે તો ગાલીબ એટલે ગાલીબ.

    આખીય ગઝલમાં ગાલીબે માણસની દુનિયાથી વિદાયના દર્દને પરોવ્યું છે. એક દુનિયાથી રૂખસતી અને બીજી દુનિયામાં પગરવ માંડવાની વેળાએ માણસ એકલો જ હોય છે. કોઈ સાથી કે સંગ હોતો નથી. આરીફ ગુજરી ગયો ત્યારે તેના બે બાળકો હતા. જેમનાં નામ હતા બાકરઅલીખાં અને હસનઅલીખાં. ગાલીબને કારમી પીડા થઈ. એટલે જ તેમણે આરીફના મૃત્યુને કયામત કહ્યું છે. વિષયને વધુ મજબુતી આપવા ગાલીબે નૈય્યર અને પોતાની સાથે બાળકોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. નૈય્યરનું આખું નામ ઝિયાઉદ્દીન અહેમદખાં હતું. તેઓ ગાલીબનાં શિષ્ય હતા અને આરીફના મામા હતા. તેઓ ઉર્દુમાં “નૈય્યર” અને ફારસીમાં “રખશાં” તખલ્લુસ રાખતા હતા.

 મરશિયાની હેસિયત રાખતી આ ગઝલમાં એક ખામોશ ફરિયાદ ગગનને ભેદતી જણાય છે. જિગરને વિંધી નાખે છે. ગાલીબે આ ગઝલ લખી કેટલા પાત્રોને અમર કરી દીધા? ગાલીબ પોતે શાયર તરીકે  અજરા-અમર છે. તેમની સાથે આરીફ, આરીફના બન્ને બાળકો અને નૈય્યર. આ મરશિયાનુમા ગઝલમાં ગાલીબે પિડનની પરાકાષ્ઠા નિરૂપી છે.