એર ફોર્સ વન : અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિના ખાસ વિમાનની વિશેષ ખાસિયતો અંગે જાણો

બે દિવસના ભારત પ્રવાસે આવી રહ્યા છે રહેલા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 24 અને 25 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ભારતમાં રહેશે. આ દરમિયાન તેઓ અમદાવાદમાં રોડ શો તથા મોટેરા સ્ટેડિયમનું ઉદઘાટન કરવાના છે, ટ્રમ્પ તે પછી પોતાની પત્ની મેલેનિયા સાથે તાજ મહેલ જોવા આગ્રા પણ જશે. તમને એ ખબર જ હશે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ એરફોર્સ વનથી ભારત આવી રહ્યા છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો આ વિમાન કેટલું પાવરફૂલ છે? અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જે વિમાનમાં મુસાફરી કરે છે તે કેવી અને કેટલી ખાસિયતો ધરાવે છે?

અમેરિકન એરફોર્સના જે વિમાનમાં ત્યાંના રાષ્ટ્રપતિ પ્રવાસ કરે છે, તેને ટેકનિકલ રીતે એરફોર્સ વન કહી શકાય છે. 20મી સદીના મધ્યમાં એક નવી વ્યવસ્થા શરૂ થઈ, જે અનુસાર રાષ્ટ્રપતિ પ્રવાસ માટે બધી જરૂરી સુવિધાઓથી સુસજ્જ એરફોર્સના વિમાનને જ એરફોર્સ વન કહેવાય છે. આવા બોઈંગ 747-200બી સીરિઝના બે ખાસ વિમાનો છે. આ વિમાનોની પાછળની તરફ 28000 અને 29000 કોડ લખ્યો હોય છે. આ વિમાન 45 હજાર ફૂટની ઉંચાઈ સુધી ઉડી શકે છે. તેની ઉંચાઈ 6 માળની બિલ્ડીંગ જેટલી અને લંબાઈ એક ફૂટબોલ મેદાન જેટલી છે.

એરફોર્સ વનની અંદર 4000 ચોરસ ફૂટની જગ્યા છે. વિમાન અંદરથી ત્રણ સ્તરમાં વહેંચાયેલું છે. તેમાં રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પ માટે ખાસ સ્યૂટ છે, જેમાં એક મોટું કાર્યાલય, કોન્ફરન્સ રૂમ અને બાથરૂમ હોય છે. વિમાનમાં રસોઈ બનાવવા માટે બે અલગ-અલગ કિચન છે, જેમાં એક સાથે 100 લોકોનું ફૂડ તૈયાર કરવાની ક્ષમતા છે. તેમાં રાષ્ટ્રપતિની સાથે જનારા અધિકારીઓ તથા મહેમાનો માટે પણ રૂમો હોય છે. કોઈપણ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા ઉપયોગ કરાતું આ દુનિયાનું સૌથી આધુનિક અને મોટું વિમાન છે. આ વિમાન જરૂરિયાતના સમયે દુનિયાના કોઈપણ ખુણે પહોંચી શકે છે. તેમાં એકવારમાં 2.03 લાખ લીટર ઈંધણ ભરી શકાય છે. વિમાનની કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ એવા પ્રકારની છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ તેને મોબાઈલ કમાન્ડ સેન્ટરની જેમ ઉપયોગ કરી શકે છે. કોઈ મુશ્કેલીની સ્થિતિમાં વિમાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ માટે હવામાં ઉડનારા બંકરનું કામ કરી શકે છે.

એરફોર્સ વનના બે વિમાન બિલકુલ એક જેવા બનાવાયા છે. એક વિમાન મુખ્ય હોય છે અને બીજું બેકઅપ માટે હોય છે. બંને વિમાન હંમેશા સાથે જ ઉડાણ ભરે છે, જેમાંથી એકમાં રાષ્ટ્રપતિ હોય છે, જેની જાણકારી પહેલાથી કોઈને આપવામાં આવતી નથી. વિમાનમાં સાઈબર સ્પેસથી થનારા હુમલા અથવા મિસાઈલ હુમલાની જાણકારી માટે ખાસ સેન્સર્સ લગાવેલા છે. જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ વિમાનમાં સવાર હોય ત્યારે રનવે પર તેમના કાફલામાં જઈ રહેલા લોકો ઉપરાંત અન્ય કોઈને પોતાની જગ્યા છોડવાની પરવાનગી નથી હોતી. એરફોર્સ વન ચાર ક્રૂ સદસ્યો, પાઈલટ, કો-પાઈલટ, એન્જિનિયર અને નેવિગેટર સાથે ઉડાણ ભરે છે. એરફોર્સ વનની દેખરેખ તથા સંચાલન પ્રેસિડેન્શિયલ એરલિફ્ટ ગ્રુપ કરે છે, જે વ્હાઈટ હાઉસ મિલિટ્રી ઓફિસનો ભાગ હોય છે. આ એરલિફ્ટ ગ્રુપ 1944માં બનાવાયું હતું.